A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 1

Việt dịch

( QUYỂN 1 |50 )


HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC
LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN
LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH  
 

 
www.daitangkinh.org  


SỐ 1545

LUẬN
A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA
Năm trăm Đại A-la-hán cùng tạo luận.
Tam Tạng Pháp Sư Huyền Trang dịch Phạn sáng Hán

QUYỂN 1

PHẨM TỰA

Hỏi: Ai tạo ra luận này?
Đáp: Phật Thế Tôn. Nguyên cớ thế na øo? Bởi vì trí Nhất thiết
chủng đã biết được pháp tánh vô cùng sâu xa vi diệu, không phải là bậc
Nhất thiết trí Phật Thế Tôn, thì ái có thể chứng được  Đẳng Giác cứu
cánh để khai bày rõ ràng? Nếu như vậy thì trong luận này ai hỏi-ai đáp?
Hoặc có thuyết cho rằng: Tôn giả  Xá-lợi-tử hỏi, Phật Thế Tôn đáp.
Lại có thuyết cho rằng: Năm trăm A-la-hán hỏi, Phật Thế Tôn đáp. Có
thuyết lại cho rằng: Các Thiên thần hỏi, Phật Thế Tôn đáp. Có sư khác
cho rằng: Hóa Tỳ kheo hỏi, Phật Thế Tôn đáp. Nguyên cớ thế nào? Bởi
vì chư Phật từ nơi pháp vốn như vậy mà biết pháp tánh, cần phải khai
bày rõ ràng cho các thế gian nên cách chắc chắn. Nhưng mà không có
người hỏi, bấy giờ Đức Thế Tôn hóa làm Tỳ kheo, hình tướng và dung
mạo đoan chánh khiến cho mọi người th ích trông thấy, cạo bỏ râu tóc
khoác y Tăng-già-chi, để cho hóa Tỳ kheo thưa hỏi và Phật Thế Tôn
đáp, giống như đưa ra nhân duyên thưa hỏi về ý nghĩa của các pháp.
Hỏi: Nếu như vậy thì luận này tại vì sao có lời truyền tụng là do
Tôn giả  Ca-đa-diễn-ni-tử tạo ra?
4 BỘ TỲ ĐÀM 3
 
 
Đáp: Bởi vì nhờ Tôn giả ấy thọ trì và diễn thuyết rộng ra khiến
cho truyền bá khắp nới, cho nên danh xưng của luận nầy thuộc về Tôn
giả, nhưng thật sự là Đức Phật thuyết  ra. Lại có thuyết cho rằng: Luận
này chính là Tôn giả Ca-đa-diễn-ni-tử tạo ra.
Hỏi: Há không phải trước đây nói bởi  vì trí Nhất thiết chủng đã
biết được pháp tánh vô cùng sâu xa vi diệu, không phải là bậc Nhất
thiết trí Phật Thế Tôn thì ai có thể chứng được Đẳng Giác cứu cánh để
khai bày rõ ràng; tại sao Tôn giả ấy có thể tạo ra luận này vậy?
Đáp: Bởi vì Tôn giả ấy cũng c ó Giác Tuệ khéo léo và sắc bén
vô cùng sâu xa vi diệu, dễ dàng biết rõ tự tướng và cọng tướng của các
pháp, thông suốt văn nghĩa và phạm vi trước sau, dễ dàng hiểu rõ ba
tạng lìa xa nhiễm ô của ba cõi và thành tựu Tam minh, đầy đủ sáu thần
thông và tám giải thoát, đạt được kiến giải vô ngại, có được nguyện trí
tuyệt vời, đã từng ở nơi năm trăm vị Phật quá khứ, tu tập phạm hạnh lâu
dài phát khởi thệ nguyện rộng lớn: Con ở đời vị lai, sau khi Đức Phật
Thích Ca Mâu Ni nhập Niết-bàn, sẽ soạn ra A-tỳ-đạt-ma. Cho nên nói
như vậy. Trong chúng đệ tử của tất cả Như lai Ứng Chánh Đẳng Giác,
pháp vốn như vậy đều có hai Đại Lua än sư duy trì chánh pháp, nếu lúc
còn tại thế thì như Tôn giả Xá-lợi-tử, nếu sau khi nhập Niết-bàn thì như
Tôn giả Ca-đa-diễn-ni-tửû, cho nên Tôn giả ấy dùng lực của nguyện trí
quán về pháp có lợi ích mà soạn ra luận này.
Hỏi: Nếu như vậy thì Đức Phật thuyết ra A-tỳ-đạt-ma, là như thế
nào vậy?
Đáp: Đức Thế Tôn tại thế ở kha ép mọi xứ sở, vì các hữu tình mà
dùng các loại luận bàn về đạo, phân biệt phát triển thuyết A-tỳ-đạt-ma.
Sau khi Đức Phật nhập Niết-bàn hoặc  lúc còn tại thế, các Thánh đệ tử
dùng nguyện trí tuyệt vời, tùy thuận biên tập tách ra làm thành bộ loại.
Vì vậy, Tôn giả Ca-đa-diễn-ni-tử sau khi Đức Phật nhập Niết-bàn, cũng
dùng nguyện trí vi diệu tùy thuận biên tập soạn ra luận Phát Trí, nghĩa
là từ trong các luận về đạo do Đức Phật thuyết ra mà sắp xếp thiết lập
chương môn, nêu ra tụng tóm tắt soạn thành từng chương riêng biệt, chế
định tên gọi chung là Uẩn. Đó là tập hợp các luận nói về những loại Dị
tướng, chế định làm thành Tạp uẩn; tập hợp các luận nói về Kiết, chế
định làm thành Kiết uẩn; tập hợp cá luận nói về Trí, chế định mà thành
Trí uẩn; tập hợp các luận nói về Nghiệp, chế định làm thành Nghiệp
uẩn; tập hợp các luận nói về Đại chủng, chế định làm thành Đại chủng
uẩn; tập hợp các luận nói về Căn, chế định làm thành căn uẩn; tập hợp
các luận nói về Định, chế định làm thành Định uẩn; tập hợp các    luận
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 1 5  
www.daitangkinh.org  
nói về Kiến, chế định làm thành Định uẩn. Giống như tất cả Ô-đà-nam
tụng, đều là Đức Phật thuyết ra, nghĩa là Phật Thế Tôn ở khắp mọi xứ
sở, vì các hữu tình tùy theo sự th ích hợp mà tuyên thuyết. Sau khi Đức
Phật nhập Niết-bàn, các Đại đức  cứu giúp chánh pháp, lần lượt được
nghe tùy thuận biên tập lại, chế định thiết lập tên gọi phẩm loại, đó là
tập hợp các tụng về vô thường mà lập thành phẩm Vô thường, cho đến
tập hợp các tụng về Phạm chí mà lập thành Phạm chí. Ở đây cũng như
vậy, A-tỳ-đạt-ma vốn là Đức Phật thuyết ra, hoặc đệ tử thuyết ra mà
không trái với pháp tánh, thì Đức  Thế Tôn đều cho phép Tỳ kheo thọ
trì. Vì vậy, Tôn giả ấy lần l ượt được nghe, hoặc là dùng lực nguyện trí
quán sát biên tập lại, vì khiến cho cha ùnh pháp tồn tại lâu dài mà chế
định soạn ra luận này.
Vả lại, chư Phật xuất thế đều chế ra ba Tạng, đó là Tố-đát-lãm
(Kinh), Tỳ-nại-da (Luật), A-tỳ-đạt-ma (Luận). Ba Tạng như vậy có gì
sai biệt? Có thuyết cho rằng: không có gì sai biệt. Nguyên cớ thế nào?
Bởi vì tất cả giáo thuyết của chư Phật từ nên biển trí mà sinh ra, tùy theo
nên biển giác mà phát ra, cùng ch ung lực vô úy mà thâu nhiếp, cùng
chung nên Đại bi mà phát khởi như nhau. Lại có thuyết cho rằng: Cũng
có sai biệt. Vả lại tên gọi chính là sự sai biệt, nghĩa là Tạng này tên gọi
Tố-đát-lãm, Tạng này tên gọi Tỳ-na ïi-da, Tạng này tên gọi A-tỳ-đạt-
ma. Lại nữa, dựa vào xứ sở cũng có sai biệt, nghĩa là nếu dựa vào tâm
tăng thượng mà luận bàn về đạo thì đó là Tố-đát-lãm, nếu dựa vào giới
tăng thượng mà luận bàn về đạo thì đó là Tỳ-nại-da, nếu dựa vào tuệ
tăng thượng mà luận bàn về đạo thì đó là A-tỳ-đạt-ma.
Hỏi: Ở trong tất cả có thể đạt  được tất cả, nghĩa là trong Tố-đát-
lãm cũng có dựa vào giới tăng thượng. Tuệ tăng thượng mà luận về đạo,
trong Tỳ-nại-da cũng có dựa vào tâm tăng thượng- tuệ tăng thượng mà
luận về đạo, trong A-tỳ-đạt-ma cũng có dựa vào tâm tăng thượng- giới
tăng thượng mà luận về đạo. Như va äy ba Tạng sẽ không có gì sai biệt
chăng?
Đáp: Dựa vào sự tăng trưởng thù thắng mà nói, nghĩa là trong Tố-
đát-lãm dựa vào tâm tăng thượng để luận về đạo tăng trưởng thù thắng,
trong Tỳ-nại-da dựa vào giới tăng thượng để luận về đạo tăng trưởng
thù thắng, trong A-tỳ-đạt-ma dựa vào tăng thượng để luận về đạo tăng
trưởng thù thắng. Có thuyết cho rằng: Trong Tố-đát-lãm dựa vào tâm
tăng thượng luận về đạo thì đó là Tố-đát-lãm, dựa vào giới tăng thượng
luận về đạo thì chính là Tỳ-nại-da, dựa vào tuệ tăng thượng luận về đạo
thì chính là A-tỳ-đạt-ma; trong Tỳ-nại-da dựa vào giới tăng thượng luận
6 BỘ TỲ ĐÀM 3
 
 
về đạo thì Tỳ-nại-da, dựa vào tâm tăng thượng luận về đạo thì chính là
Tố-đát-lãm, dựa vào tuệ tăng thượng luận về đạo thì chính là A-tỳ-đạt-
ma; trong A-tỳ-đạt-ma dựa vào tuệ  tăng thượng luận về đạo thì đó là
A-tỳ-đạt-ma, dựa vào tâm tăng thượng luận về đạo thì chính là Tố-đát-
lãm, dựa vào giới tăng thượng luận về đạo thì chính là Tỳ-nại-da. Vì
vậy dựa vào xứ sở cũng có sai biệt.
Vả lại, những gì hiển bày cũng c ó sai biệt, nghĩa là Tố-đát-lãm
theo thứ tự mà hiển bày, đó là trong Tố-đát-lãm phải mong cầu theo thứ
tự, vì sao Đức Thế Tôn không ngừng phẩm này mà tuyên thuyết phẩm
kia? Nếu Tỳ-nại-da do  duyên khởi mà hiển bày, thì nói là trong Tỳ-
nại-da cần phải cầu duyên khởi, T hế Tôn dựa vào duyên khởi mà chế
lập rất nhiều học xứ? A-tỳ-đa ït-ma do tánh tướng mà hiển bày, nghĩa
là trong A-tỳ-đạt-ma cần phải cầu tánh-tướng chân thật của các pháp,
chứ không phải cần cầu duyên khởi theo t hứ tự kia, hoặc là trước hay
là sau, hoặc không có duyên khởi cũng không có gì sai trái. Lại nữa,
Đẳng lưu cũng có những sai biệt, nghĩa là Tố-đát-lãm chính là Lực của
Đẳng lưu, Tỳ-nại-da là Đại bi của Đẳng lưu, A-tỳ-đạt-ma là Vô úy của
Đẳng lưu. Lại nữa, pháp đã thuyết ra cũng có những sai biệt, nghĩa là
thuyết giảng xen lẫn nhiều loại chính là Tố-đát-lãm, thuyết về các học
xứ chính là Tỳ-nại-da, phân biệt tự tướng và cọng tướng của các pháp
chính là A-tỳ-đạt-ma.
Lại nữa, những việc làm cũng có sai biệt, nghĩa là người chưa gieo
trồng thiện căn thì khiến cho gieo trồng thiện căn mà thuyết về Tố-đát-
lãm, người đã gieo trồng thiện căn thì khiến cho nối tiếp nhau thành
thực mà thuyết về Tỳ-nại-da, nối tiếp nhau đã thành thực thì khiến cho
được giải thoát thật sự mà thuyết về A-tỳ-đạt-ma.
Lại nữa, phần vị cũng có những sai biệt, nghĩa là dựa vào phần vị
bắt đầu sự nghiệp mà thuyết về Tố-đát-lãm, dựa vào phần vị đã xuyên
suốt thói quen mà nói về Tỳ-nại-da,  dựa vào phần vị vượt lên trên tác
ý mà thuyết về A-tỳ-đạt-ma.
Lại nữa, tiến lên cũng có những sa i biệt, nghĩa là chư bước vào
chánh pháp thì khiến bước vào chá nh pháp cho nên thuyết về Tố-đát-
lãm, đã bước vào chánh pháp thì khiến thọ trì học xứ cho nên thuyết về
Tỳ-nại-da, đã thọ trì học xứ thì khiến thông suốt tướng chân thật của các
pháp cho nên thuyết về A-tỳ-đạt-ma. Vì vậy ba Tạng cũng có sai biệt.
Hỏi: Vì sao Tôn giả soạn ra luận này?
Đáp: Vì làm lợi ích cho người khác. Nghĩa là Tôn giả ấy dấy lên tư
duy như vậy: Làm thế nào mà khiến cho các loại hữu tình thọ trì không
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 1 7  
www.daitangkinh.org  
trái ngược đối với Thánh giáo của Phật? Tinh tiến tư duy trù tính quán
sát, từ đó vô lượng phiền não ác hành không còn hiện ở trước mắt, liền
được tỏ ngộ tiến vào pháp tánh rất sâu, cho nên soạn ra luận này. Ví như
có người làm lợi ích cho người khác mà ở nơi tối tăm mù mịt thắp ngọn
đèn soi sáng tỏa khắp, khiến người có mắt trông thấy cảnh sắc; Tôn giả
cũng như vậy, vì làm lợi ích cho người khác mà sau khi Đức Phật diệt
độ, chế định soạn ra luận này, khiến người có trí tiến sâu vào pháp tánh.
Lại như chư Phật vì làm lợi ích cho người khác mà khai bày rõ ràng diễn
thuyết về mười hai phần giáo, đó là:
1. Khế kinh.
2. Ứng tụng.
3. Ký biệt.
4. Phúng tụng.
5. Tự thuyết.
6. Duyên khởi.
7. Thí dụ.
8. Bổn sự.
9. Bổn sinh.
10. Phương quảng.
11. Hy pháp.
12. Luận nghị.
Nguyên cớ thế nào? Các loài hữu tình, tuy có sức mạnh của nhân
nhưng nếu không có sức mạnh của duyên mà phát khởi giác ngộ, thì
cuối cùng không có thể tu hạnh tiến lên cao hơn, cần phải gặp được sức
mạnh của duyên thì mới có thể tu hành. Ví như trong hồ tuy có các loại
hoa sen tuyệt vời như Ốt-bát-la …, nhưng nếu ánh sáng mặt trăng-mặt
trời không soi chiếu tiếp xúc, thì không nở rộ và không tỏa ra các loại
hương thơm, cần phải có sự soi chiếu tiếp xúc của ánh sáng mặt trăng-
mặt trời, thì mới có thể tùy theo lo ại mà nở rộ tỏa ra hương thơm. Lại
như trong bóng tối có các loại đồ vật, nếu không có ngọn đèn soi sáng
thì cuối cùng không thể nào trông thấy, cần phải nhờ ngọn đèn soi sáng
thì mới có thể trông thấy đồ vật. Hữu tình cũng như vậy, tuy có sức
mạnh của nhân mà nếu không có sức mạnh của duyên, thì như trước
đã nói rộng. Như có tụng  nói:
Ví như trong căn nhà tối đen, tuy có rất nhiều loại vật dụng,
Không có đèn bóng tối phủ che, c ó mắt cũng không thể thấy
được.
Như vậy tuy là người có trí,  không thuận theo người khác nghe
8 BỘ TỲ ĐÀM 3
 
 
pháp.
ác.

Người này cuối cùng không có thể, phân biệt rõ ràng nghĩa thiện-

Ví như người có đối mắt sáng, nhờ cây đèn thấy những cảnh sắc,
Người có trí dựa vào đa văn, có thể phân biệt nghĩa thiện-ác.
Đa văn có thể biết rõ pháp, đa văn rồi pháp bất thiện.
Đa văn lìa bỏ pháp vô nghĩa, đa văn đạt được cảnh Niết-bàn.
Lại như kinh nói: “Có hai nhân duyên có thể sinh ra chánh  kiến,
nên là bên ngoài nghe pháp âm của người  khác, hai là bên trong tác ý
đúng như lý”. Lại trong kinh nói: “Có bốn pháp mà người có nhiều việc
phải làm:
1. Gần gũi bạn tốt.
2. Nghe pháp từ người khác.
3. Tác ý đúng như lý.
4. Pháp tùy theo pháp hành.”
Lại có kinh nói: “Nếu đệ tử của Ta nhất tâm tập trung lắng tai
nghe Chánh pháp thì có thể trừ bỏ na êm Cái, và có thể tu hành đầy đủ
bảy giác phần.” Vì vậy như chư Phật vì lợi ích cho mọi người mà thuyết
mười hai phần giáo, như vậy Tôn giả ấy vì lợi ích cho mọi người mà
chế định ra luận này. Lại nữa, vì phá trừ bóng tối vô minh, như ngọn
đèn phá trừ bóng tối luôn luôn phát ra  ánh sáng rạng ngời; A-tỳ-đạt-
ma cũng lại như vậy, phá trừ bóng tối vô minh phát ra ánh sáng trí tuệ,
cho nên Tôn giả ấy chế định soạn ra luận này. Lại nữa, vì hiển bày ảnh
tượng vô ngã, ví như mặt gương rất khéo mài nhẵn láng bóng, các loại
cảnh sắc hình tượng đều hiện rõ ở trong gương; A-tỳ-đạt-ma cũng lại
như vậy, phân biệt tự tướng và cộng tướng của các pháp khiến cho ảnh
tượng vô ngã hiển hiện rõ ràng cho nên Tôn giả ấy chế định soạn ra
luận nầy. Lại nữa, vì vượt qua  dòng sông sinh tử, như thuyền bè vững
chắc để cho trăm ngàn chúng sinh dựa vào không còn sợ hãi, từ bờ sông
bên này vượt qua đến bờ sông bên kia; A- tỳ-đạt-ma cũng lại như vậy,
vô số chư Phật và các hữu tình, dựa vào tâm lý vô úy, từ bờ sinh tử bên
này đến được bờ Niết-bàn bên kia, cho nên Tôn giả ấy chế định soạn ra
luận này. Lại nữa, vì y theo cá c kinh, như người cầm ngọn đèn đi vào
những căn nhà tối đen, có thể trông thấy những cảnh sắc mà không có
gì làm mê lầm hỗn loạn; như vậy người thực hành dùng A-tỳ-đạt-ma y
theo nghĩa lý của các kinh mà không có gì làm mê lầm hỗn loạn, cho
nên Tôn giả ấy chế định soạn ra luận này. Lại nữa, vì quán sát các pháp
như thiện…, như người phân biệt vật báu có năng lực dễ dàng quán  sát
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 1 9  
www.daitangkinh.org  
các vật báu như Kim cang…, A-tỳ-đạt -ma cũng lại như vậy, có năng lực
dễ dàng phân biệt các pháp như thiện …, cho nên Tôn giả ấy chế định
soạn ra luận này.
Lại nữa, vì hiển bày A-tỳ-đạt-ma,  mà các Đại Luận Sư không bị
khuynh động, như núi Diệu Cao ở trên Kim luân cho dù tất cả gió mạnh
gầm gào tung cuộn chấn động nhưng không thể nào lay động được; A-
tỳ-đạt-ma của các Đại Luận Sư cũng lại như vậy, trú trong Thi-la thanh
tịnh, những loại ác kiến khinh mạn-phá hoại và tà luận không thể nào
phá hoại được, cho nên Tôn giả ấy chế định soạn ra luận này. Lại nữa,
Tôn giả dùng ba nhân duyên mà chế định soạn ra luận này:
1. Làm cho trí tuệ tăng thêm.
2. Làm cho ý hiểu rõ thông suốt.
3. Vì ngăn chặn chấp ngã.
Làm cho trí tăng thêm, nghĩa là ở trong các kinh luận nội-ngoại,
làm cho trí tăng thêm chứ không có gì có thể sánh bằng A-tỳ-đạt-ma.
Làm cho ý hiễu rõ thông suốt, nghĩa là các hữu tình bị vô minh làm cho
mờ mịt, như còn ngủ vùi chưa tỉnh giấ c thì không thể nào biết rõ ràng,
cái gì là Biến hành, cái gì chẳng phải biến hành, cái gì duyên với cảnh
giới của mình, cái gì duyên với cảnh giới của người, cái gì duyên với
hữu lậu, cái gì duyên với vô lậu, ca ùi gì duyên với hữu vi, cái gì duyên
duyên với vô vi? Thế nào là thâu nhiếp, thế nào là tương ưng, thế nào là
nhân, thế nào là duyên? Ai thành tựu, ai không thành tựu? Cái gì thuận
với câu trước, cái gì thuận với câu sa u, cái gì là bốn câu, cái gì là câu
như vậy, cái gì là câu không như vậy? Ở trong những cảnh như vậy mà
biết rõ, khiến cho các hữu tình mở mang tâm ý giác ngộ, không có gì có
thể sánh bằng A-tỳ-đạt-ma. Ngăn chặn chấp ngã, Tôn giả đã soạn A-tỳ-
đạt-ma, chưa từng nói là có Bổ-đặc-già-la, luôn luôn hiển bày các hành
trống rỗng và không hề có ngã. Dùng các loại nhân duyên như vậy, cho
nên Tôn giả ấy chế định soạn ra luận này.
Hỏi: A-tỳ-đạt-ma có tự tánh thế nào?
Đáp: Tuệ căn vô lậu, bởi vì là tự tánh mà thâu nhiếp nên giới-nên
xứ-nên uẩn. Nếu cùng tương ưng với Thủ, thì tùy the chuyển biến mà
thâu nhiếp ba giới-hai xứ-năm uẩn. Ba giới thì gọi là Ý giới- Pháp giới
và Ý thức giới, hai xứ thì gọi là Ý xứ và Pháp xứ, năm Uẩn thì gọi là Sắc
uẩn cho đến Thức uẩn. Như trong kinh nói: “Trời Dược xoa này ở trong
đêm dài mà tâm tư chất trực không c ó gì nịnh hót lừa dối, các chúng
sinh có hỏi điều gì đều làm cho biết rõ ràng chứ không để cho rối loạn,
mình dùng A-tỳ-đạt-ma rất sâu xa tùy theo ý chúng sinh đã hỏi.” Trong
10 BỘ TỲ ĐÀM 3
 
 
này cái gì là A-tỳ-đạt-ma rất sâu xa? Đó gọi là tuệ căn vô lậu.
Lại trong kinh nói: “Phiệt-sa-thị này và ngoại đạo Thiện Hiền
cùng Phạm Thọ Bà-la-môn, đều ở trong đêm dài mà tánh tình chất trực
không cò gì nịnh hót lừa dối, các chúng sinh có hỏi điều gì thì đều làm
cho biết rõ ràng chứ không để cho rối loạn, mình dùng A-tỳ-đạt-ma rất
sâu xa này tùy theo ý chúng sinh đã hỏi.” Trong này cái gì gọi là A-tỳ-
đạt-ma rất sâu xa? Đó gọi là tuệ căn vô lậu. Lại như các Đức Phật bảo
với Tây-nhĩ-ca rằng: “Ta có A-tỳ-đạt-ma rất sâu xa, khó thấy-khó hiểu,
không thể suy nghĩ, không phải là phạm vi của suy nghĩ, chỉ có người
trí tuệ thông minh vi diệu thì mới có thể biết được, không phải trí nông
cạn của ông mà có thể đạt đến. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì ông ở trong
đêm dài với cách nhìn sai khác, chịu đựng sai khác, ham muốn sai khác,
vui thích sai khác”. Trong này cái gì là A-tỳ-đạt-ma rất sâu xa? Đó gọi
là Không-Vô ngã và hiểu biết đúng như thật. Nguyên cớ thế nào? Bởi
vì ngoại đạo kia luôn luôn vọng chấp theo ngã, tánh của - Vô ngã chẳng
phải là hạng ấy mà đạt được. Lại n hư trước Đức Phật bảo với Ô-đà-di
rằng: “Ông là kẻ ngu muội mù lòa không có mắt tuệ, làm sao có thể
cùng với hàng Tỳ kheo Thượng tọa cùng luận bàn về A-tỳ-đạt-ma rất
sâu xa được.” Trong này cái gì là A-tỳ-đạt-ma rất sâu xa? Đó gọi là diệt
định lui sụt và hiểu biết như thật. Lại như Đức Phật bảo với A-nan-đà
rằng: “Ta có A-tỳ-đạt-ma rất sa âu xa, gọi là các duyên khởi, khó thấy,
khó hiểu, không thể suy nghĩ, không phải là phạm vi của suy nghĩ, chỉ
có người trí tuệ thông minh vi diệu thì mới có thể biết được.” Trong này
cái gì là A-tỳ-đạt-ma rất sâu xa? Đó gọi là tánh nhân duyên và hiểu biết
đúng như thật. Lại trong kinh nói: “Ta có A-tỳ-đạt-ma rất sâu xa, gọi là
tánh duyên và duyên khởi, nơi này rất sâu xa khó thấy-khó hiểu, không
thể suy nghĩ, không phải là phạm vi c ủa suy nghĩ, chỉ có người trí tuệ
thông minh vi diệu mới có thể biết được. Lại có A-tỳ-đạt-ma rất sâu xa,
gọi là tất cả mọi nơi nương nhờ đề u vĩnh viễn rời bỏ, ái không còn và
rời xa ô nhiễm, đến cảnh giới Niết-b àn vắng lặng, nơi này hết sức sâu
xa, khó thấy và khó hiểu, nói rộng như trước đây.” Trong này cái gì là
A-tỳ-đạt-ma rất sâu xa? Đó gọi là tánh nhân duyên va ø Niết-bàn vắng
lặng cùng sự hiểu biết đúng như thật. Lại như Đức Phật bảo với A-nan-
đà rằng: “Lại có A-tỳ-đạt-ma rất sâu xa, gọi là pháp còn lại tương tự
rất sâu xa, Ta ở trong đó tự mình hiểu rõ mà đang thuyết ra.” Trong này
cái gì là A-tỳ-đạt-ma rất sâu xa? Đó gọi là hướng về những cách nhìn
và hiểu biết đúng như thật. Lại trong kinh nói: “Ta có A-tỳ-đạt-ma rất
sâu xa, gọi là tất cả các pháp rất sâu xa cho nên khó thấy, khó thấy bởi
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 1 11  
www.daitangkinh.org  
vì rất sâu xa.” Trong này cái gì là A-tỳ-đạt-ma rất sâu xa? Đó gọi là tất
cả pháp tánh và hiểu biết đúng như th ật. Trong các kinh này tùy  theo
ý nghĩa khác biệt đưa ra các loại giải thích sai khác, nhưng nghĩa thù
thắng của A-tỳ-đạt-ma thì tự tánh ch ỉ là tuệ căn vô lậu.  Tức là từ đây
mà phát khởi thành tuệ nhờ Tu của thế gian, gọi là Noãn-Đảnh-Nhẫn
và Thế đệ nhất pháp. Bởi vì có th ể phân biệt quán sát bốn Thánh đế,
cho nên cũng được tên gọi là A-tỳ-đạt-ma. Cũng từ đây mà phát khởi
thành tuệ nhờ Tư thù thắng, gọi là bất tịnh-giữ ý niệm bằng hơi thở…
Bởi vì có thể quán sát tách biệt  hoặc tổng quát các uẩn, cho nên cũng
được tên gọi là A-tỳ-đạt-ma. Cũng từ đây mà phát khởi thành tuệ nhờ
Văn thù thắng, phân biệt tự tướng và cộng tướng của các pháp để kiến
lập tự tướng và cộng tướng của các pháp, loại bỏ cái ngu vì chấp thật có
vật và cái ngu của sở duyên. Bởi vì không tăng giảm đối với các pháp,
cho nên cũng được tên gọi là A-tỳ-đạt-ma. Lại từ đây mà phát khởi đạt
được tuệ nhờ Sinh thù thắng. Bởi vì đối với mười hai phần giáo trong ba
Tạng có thể tiếp nhận-có thể duy trì, suy xét quán sát không thay đổi
sai lạc, cho nên cũng được tên gọi là A-tỳ-đạt-ma. Lại nhờ vào tư lương
thâu nhiếp và duy trì như vậy mà tuệ căn vô lậu chuyển biến được rộng
rãi rõ ràng, cho nên cũng gọi là A-tỳ-đạt-ma.
Hỏi: Nếu A-tỳ-đạt-ma chỉ lấy tuệ  căn vô lậu làm tự tánh, thì tại
sao luận này lại gọi là A-tỳ-đạt-ma?
Đáp: A-tỳ-đạt-ma vốn có cho nên cũng gọi là A-tỳ-đạt-ma. Như
mọi nơi trong kinh đối với rất nhiều loại vốn có ấy để thiết lập tên gọi
của rất nhiều loại. Ở đây cũng như vậy, nghĩa là giống đối với Lạc thì
thiết lập theo tên gọi của Lạc. Như tụng nói:
Vì ăn mà vui với xin ăn, áo tùy theo niềm vui mà được áo,
Đường đi qua vui với núi rừng, dừng chân nghĩ vui với hang sâu.
Thể của ăn uống áo - quần…, thật ra chẳng phải là Lạc, nghĩa đích
thực của Lạc thì có nghĩa là những Lạc thọ. Ho ặc có người cho rằng:
Cũng là Lạc của khinh an. Nhưng áo quần-ăn uống… là Lạc vốn có, cho
nên ở trong tụng cũng nói là Lạc. Lại như đối với Cấu vốn có mà thiết
lập theo tên gọi của Cấu, như tụng nói:
Người nữ là vết bẩn phạm hạnh, người nữ làm tổn hại chúng sinh
Hết sức phạm hạnh mà th anh tịnh, không do nước có thể rửa
sạch.
Người nữ thật ra chẳng phải là Cấu, nghĩa đích thật của Cấu    thì
gọi là tham, sân, si nhưng trong tụng nói người nữ là Cấu, Bởi vì là Cấu
vốn có. Lại như đối với Lậu vốn có mà thiết lập tên gọi của Lậu,   như
12 BỘ TỲ ĐÀM 3
 
 
nói bảy Lậu là tổn hại-là đốt cha ùy-là khổ não. Các căn thật ra chẳng
phải là Lậu, Bởi vì Lậu vốn có ma thiết lập tên gọi của Lậu, nghĩa địch
thực của Lậu thì chỉ có ba, đó là Dục lậu-Hữu lậu và Vô minh lậu. Lại
như đối với Tùy miên vốn c ó mà thiết lập tên gọi của Tùy miên. Như
trong kinh nói: “Tỳ kheo nên biết! Sắc la ø tùy miên hễ tăng lên là chết,
nếu cứ tăng lên thì sẽ chết, nếu cứ c hết thì sẽ nhận chịu, nếu cứ nhận
chịu thì sẽ ràng buộc.” Sắc chẳng phải là Tùy miên, nghĩa địch thực của
Tùy miên chỉ có bảy loại, nhưng trong kinh nói Sắc là tùy miên, Bởi vì
Tùy miên là vốn có. Lại như đối với Vị vốn có mà thiết lập tên gọi của
Vị. Như trong kinh nói: “Tỳ kheo nên biết ! Vị của mắt là sắc vi diệu,
sắc là móc câu của ma.”  Mắt thật ra chẳng phải là Vị, nghĩa địch thực
của Vị thì gọi là do ái mà sinh ra, nhưng trong ki nh nói Vị của mắt là
Sắc, Bởi vì là Vị vốn có. Lại như đối  với Dục vốn có mà thiết lập tên
gọi của Dục. Như trong kinh nói: “Dục  là cái gì? Đó gọi là năm dục
tuyệt diệu.” Lại như tụng nói: Năm dục  lạc tuyệt diệu như vậy, đáng
yêu thích và đáng mừng vui.
Do vừa ý mà dục dẫn dắt, có thể làm cho tâm nhiễm trước.
Sắc… chẳng phải là Dục, nghĩa đích  thực của Dục thì gọi là đối
với tâm ý kia, nhưng trong kinh và tụng nói ái kia là Dục, bởi vì là Dục
vốn có. Lại như đối với Thối vốn có mà thiết lập tên gọi của Thối. Như
trong kinh nói: “Có năm nhân duyên khiến ch o lúc giải thoát mà A-la-
hán lui sụt:
1. Quản lý sự nghiệp.
2. Vui với hý luận.
3. Cùng nhau tranh cãi.
4. Ham thích đi xa.
5. Gặp bệnh kéo dài.”
Không phải là quản lý sự nghi ệp… đều là thể của sự thường
xuyên lui sụt, nghĩa đích thực của Thối thất, đó là tất cả các pháp bất
thiện và hữu phú vô ký, nhưng trong kinh nói quản lý sự nghiệp… đều
là nhân duyên có thể lui sụt, bởi vì la ø sự Thối thất vốn có. Lại như đối
với Nghiệp vốn có mà thiết lập tên gọi của Nghiệp. Như trong kinh
nói: “Có ba loại ý nghiệp là Tư- Ác và Bất thiện, nếu làm tăng trưởng
thì cảm lấy quả dị thục chẳng vui thích chút nào, đó là tham dục-sân
giận-tà kiến.” Không phải tham dục … là ý nghiệp thật sự, nghĩa đích
thực của ý nghiệp, đó là ý cùng có Tư  và Ác. Nhưng trong kinh gọi  là
ý nghiệp, nghĩa là ý nghiệp bất thiện này vốn có. Lại như đối với nhân
dị thục vốn có mà thiết lập tên gọi của nhân dị thục. Như Tôn giả ấy đã
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 1 13  
www.daitangkinh.org  
nói về Vô diệt: “Tôi nhờ vào nhân dị thục của nên bữa ăn, mà bảy lần
sinh lên cõi trời và bảy lần sinh trong loài người, vào đời cuối cùng được
sạch hết các lậu.” Không phải chỉ c ó nên bữa ăn là nhân dị thục, nghĩa
địch thực của nhân dị thục, nghĩa la ø pháp bất thiện và thiện hữu lậu.
Nhưng Tôn giả ấy dựa vào nên bữa ăn mà nói nhân dị thục, bởi vì nhân
dị thục kia là nhân vốn có. Như đối với các loại này, mọi nơi trong kinh
dùng tên gọi các loại ấy mà nói về cá c loại vốn có ấy, luận này cũng
như vậy, là A-tỳ-đạt-ma vốn có nên cũng gọi là A-tỳ-đạt-ma. Như vậy
nghĩa đích thực của A-tỳ-đạt-ma thì tự tánh chỉ là tuệ căn vô lậu, thâu
nhiếp nên Giới-nên Xứ và nên Uẩn, nếu cùng tương ưng với Thủ thì tùy
theo chuyển biến mà thâu nhiếp ba Gi ới - hai Xứ và năm Uẩn, những
tư lương còn lại đều là A-tỳ-đạt-ma thuộc thế tục, đó gọi là tự tánh của
A-tỳ-đạt-ma. Như nói về tự tánh thì tự thể của ngã-vật, bản tánh của
tướng phần, nên biết cũng như vậy.
Đã nói về tự tánh, cho nên nay sẽ nói bởi vì nghĩa gì mà gọi là
A-tỳ-đạt-ma? Các Luận sư nói về A-t ỳ-đạt-ma: Đối với tướng của các
pháp có thể khéo léo quyết trạch (quyết  trạch: Lựa chọn. Từ đây về
cuối chỉ dùng thuật ngữ Quyết trạch ), có thể quyết trạch cao nhất, cho
nên gọi là A-tỳ-đạt-ma. Lại nữa, đối với tánh của các pháp có thể khéo
léo giám sát (tìm hiểu) và có thể dễ dàng thông suốt, cho nên gọi là
A-tỳ-đạt-ma. Lại nữa, có thể đối với các pháp hiện quán mà tác chứng,
cho nên gọi là A-tỳ-đạt-ma. Lại nữa , pháp tánh rất sâu xa mà có thể
đạt đến tận cùng nguồn gốc, cho nên là A-tỳ-đạt-ma. Lại nữa, tuệ căn
của các bậc Thánh nhờ vào đây mà được thanh tịnh, cho nên gọi là A-
tỳ-đạt-ma. Lại nữa, có thể dễ da øng biểu lộ rõ ràng pháp tánh sâu kín,
cho nên gọi là A-tỳ-đạt-ma. Biết đ ược pháp tánh sâu kín từ vô thỉ, rời
xa nơi này thì không có gì có thể biểu lộ rõ ràng được. Lại nữa, đã nói
về pháp tánh không có gì trái ngược, cho nên gọi là A-tỳ-đạt-ma. Nếu
có ai có năng lực đối với tự t ướng và cọng tướng của A-tỳ-đạt-ma hết
sức cố gắng luyện tập xuyên suốt, thì chắc chắn không có ai có thể chất
vấn đúng như pháp, khiến cho có phần nào trái ngược đối với pháp tánh.
Lại nữa, có năng lực chế phục những luận thuyết khác của tất cả ngoại
đạo, cho nên gọi là A-tỳ-đạt-ma. Các Đại Luận sư về A-tỳ-đạt-ma, thì
hàng tà ma ngoại đạo không ai có năng lực đối chọi được. Tôn giả Thế
Hữu có nói như vậy: “Luôn có thể quyết trạch tánh-tướng của các pháp
trong các kinh, cho nên gọi là A-tỳ-đạt-ma. Lại nữa, đối với pháp tánh
trong mười hai chi duyên khởi có thể dễ dàng hiểu tất cả, cho nên gọi
là A-tỳ-đạt-ma. Lại nữa, bởi vì  có năng lực hiện quán về bốn Thánh
14 BỘ TỲ ĐÀM 3
 
 
đế pháp, cho nên gọi là A-tỳ-đạt-ma. Lại nữa, khéo léo nói về pháp tu
tập tám Thánh đạo, cho nên gọi là A-t ỳ-đạt-ma. Lại nữa, có năng lực
chứng được Niết-bàn, cho nên gọi là A-tỳ-đạt-ma. Lại nữa, có năng lực
dùng vô lượng pháp môn để phân biệt tường tận đối với các pháp, cho
nên gọi là A-tỳ-đạt-ma.” Đại đức nói rằng: “Đối với pháp tạp nhiễm-
thanh tịnh-ràng buộc-giải thoát-lưu chuyển-hoàn diệt, dùng Danh thân-
Cú thân và Văn thân theo thứ tự kết tập an lập để phân biệt rõ ràng, cho
nên gọi là A-tỳ-đạt-ma.” Hiếp Tôn gi ả nói: “Đây là tuệ cứu cánh, đây
là tuệ quyết đoán, đây là tuệ thắng nghĩa, đây là tuệ không sai lầm, cho
nên gọi là A-tỳ-đạt-ma.” Tôn giả Diệu âm có nói như vậy: “Người cầu
giải thoát, lúc tu tập chánh hạnh, có thể phân biệt được những nghĩa mà
mình chưa hiểu rõ, nói đây là khổ-đây là nhân của khổ, đây là khổ diệt-
đây là đạo hướng về diệt, đây là đạo gia hạnh, đây là đạo vô gián, đây
là đạo giải thoát, đây là đạo thắng tiến, đây là hướng về đạo, đây là đạt
được quả. Có thể phân biệt đúng đắn những nghĩa như vậy, cho nên gọi
là A-tỳ-đạt-ma.” Pháp mật bộ nói: “Pháp này tăng thượng, cho nên gọi
là A-tỳ-đạt-ma.” Như có tụng nói:
Tuệ cao nhất đối với thế gian, có thể lựa chọn và hướng về,
Bởi vì biết rõ ràng chính xác, lão tử hết sạch không còn sót.
Hóa Địa Bộ nói: “Tuệ có năng l ực soi sáng pháp, cho nên gọi là
A-tỳ-đạt-ma.” Như trong kinh nói: “Trong tất cả mọi sự soi chiếu, Ta
nói tuệ soi chiếu là đứng đầu bậc nhất.” Ví dụ này nói: Ở trong các pháp
thì Niết-bàn là tối thượng, bởi vì pháp này tiếp theo pháp kia, cho nên
gọi là A-tỳ-đạt-ma. Thanh Luận Bộ nói: “A gọi là trừ bỏ, Tỳ gọi là lựa
chọn, pháp này có thể trừ bỏ và lựa chọn, cho nên gọi là A-tỳ-đạt-ma.
Trừ bỏ những gì? Đó là kiết-phược-tùy miên-tùy phiền não-triền. Lựa
chọn những gì? Đó là Uẩn-giới-xứ-duyên khởi, đế thực và quả Sa môn
cùng Bồ-đề phần.” Tôn giả Phật Hộ đưa ra luận thuyết như vậy: “A Tỳ
là sự trợ giúp của ngôn ngữ mà bi ểu hiện nghĩa lý hiện tiền, pháp này
có năng lực dẫn dắt tất cả các thiện pháp, nghĩa là các giác phần đều
hiện rõ ở trước mắt, cho nên gọi là A- tỳ-đạt-ma.” Tôn giả Giác Thiên
đưa ra giải thích như vậy: “A Tỳ là sự trợ giúp ngôn ngữ mà biểu hiện
nghĩa lý tăng thượng, như mạn tăng t hượng thì gọi là A-tỳ mạn, giác
tăng thượng thì gọi là A-tỳ giác, lão tăng thượng thì gọi là A-tỳ lão. Ở
đây cũng như vậy, pháp này tăng thượng cho nên gọi là A-tỳ-đạt-ma.”
Tôn giả Lão Thọ đưa ra giải thích như vậy: “A Tỳ là trợ giúp ngôn ngữ
biểu thị cho nghĩa cung kính, như cung kính khể thủ thì gọi là A-tỳ khể
thủ, cung kính cúng dường thì gọi là A-tỳ cúng dường. Ở đây cũng như
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 1 15  
www.daitangkinh.org  
vậy, pháp này tôn trọng đáng cung kính cho nên gọi là A-tỳ-đạt-ma.”
Hỏi: Vì sao luận này gọi là Phát Trí?
Đáp: Bởi vì các trí về thắng nghĩa đều phát sinh từ đây, đây là nền
tảng đầu tiên, cho nên gọi là Phát Trí. Lại nữa, luận này nên gọi là Trí
An là Trí An Túc xứ. Lại nữa, các trí dũng mãnh có thể phát sinh bắt
đầu tại đây, phát ra duyên của trí dũng mãnh, cho nên gọi là Phát Trí.
Lại nữa, các trí đến Niết-bàn (bỉ ngạn) dựa vào đây mà có thể đến nơi,
cho nên gọi là Phát Trí. Mở thông tất cả tự tướng và cọng tướng và cọng
tướng của các pháp, không có luận nào có thể bằng luận này, cho nên
gọi là Phát Trí. Lại nữa, trí thế gian  và trí xuất thế gian, đều dựa vào
diệu môn của Phát Trí này cho nên gọi là Phát Trí.
Hỏi: Luận này thù thắng lợi ích thì tướng ấy thế nào?
Đáp: Tùy thuận giải thoát-đoạn trừ-ràng buộc, thuận theo Không-
Vô ngã mà trái với ngã-ngã sở, hiển bày lý vô ngã mà ngăn chặn lối về
chấp thủ, mở thông ý hiểu biết mà chấm dứt niệm hôn mê, loại bỏ ngu
si mà phát sanh trí tuệ, đoạn dứt lư ới nghi mang lại quyết định, rời bỏ
tạp nhiễm về thanh tịnh, chỉ trích lưu chuyển mà ca ngợi hoàn diệt, từ
bỏ sanh tử đạt được Niết-bàn, phá tan tất cả ngoại đạo tà luận, thành lập
tất cả chánh luận của Phật pháp. Lu ận này thù thắng lợi ích thì tướng
ấy như vậy.
-----------------------------------------

Ghi Chú:
Ngày 27 tháng 7 năm thứ nhất niên hiệu Hiển Khánh nhà Đường, tại viện phiên
dịch kinh điển chùa Đại Từ Ân-Trường An, Tam Tạng Pháp Sư Huyền Trang phụng
chiếu-dịch.
Sa môn Gia Thượng chùa Hoằng Pháp ghi lại.
Sa môn Minh Châu chùat Đại Từ Ân chứng nghĩa.
Sa môn Huệ Quý chùa Đại Từ Ân chứng nghĩa.
Sa môn Pháp Tường chùa Đại Từ Ân chứng nghĩa.
Sa môn Tuệ Cảnh chùa Tây Minh chứng nghĩa.
Sa môn Thần Thái chùa Đại Từ Ân chứng nghĩa.
Sa môn chùa Phổ Hiền chùa Đại Từ Ân chứng nghĩa.
Sa môn Thiện Lạc chùa Đại Từ Ân chứng nghĩa.
Sa môn Thê Huyền chùa Đại Từ Ân viết văn.
Sa môn Tịnh Mại chùa Đại Từ Ân viết văn.
Sa môn Tuệ Lập chùa Tây Minh viết văn.
Sa môn Huyền Tắc chùa Tây Minh viết văn.
Sa môn Nghĩa Bảo chùa Đại Từ Ân sửa chính tả.
Sa môn Huyền Ứng chùa Đại Từ Ân sửa chính tả.
Sa môn Thần Sát chùa Tây Minh cầm bút viết.
16 BỘ TỲ ĐÀM 3
 
 
Sa môn Biện Thông chùa Đại Từ Ân cầm bút viết.
Sa môn Hải Tạng chùa Ngụy Phạt-Đồng Châu ghi lại.
Sa môn Thần Phưởng chùa Ngụy Phạt-Đồng Châu ghi lại.
Sa môn Gia Thượng chùa Tây Minh ghi lại.
Sa môn đại Thừa Quang chùa Đại Từ Ân ghi lại.
Vật và tình chung giao cảm, giúp nhau tỏ ngộ giáo pháp, Đại Thánh để lại phép
tắc, thật sự dẫn dắt kẻ nghi. Nhưng mà ngày bậc tiền hiền phiên dịch, nan tre không ghi
nhớ hết, liền khiến cho hàng hậu học, lòng đầy ắp những hoài nghi. Nay vì vậy viết đầy
đủ, để làm sáng tỏ niềm tin. Nguyện bạn bè truyền bá viết chép, cùng chung chí hướng
với tôi, ngõ hầu trải qua đời kiếp, mãi mãi không còn mê hoặc.
Đại phu nội thị quân Quán Tự Tại là đệ tử Phật trong thời Đại Đường, cung kính
viết luận mới phiên dịch từ Tây Vực, nguyện hết cuộc đời còn lại này, tâm đạo không
lui sụt, ngõ hầu đem lưu thông đến những nơi nào chưa được nghe. Trộm cho rằng mặt
trời Phật lặn xuống phía Tây, chánh pháp huyền diệu suy sụp dần, dòng sông tuệ truyền
về phương Đông, tượng giáo mới lưu truyền rộng rãi. Lá bùa hiếm có ở thế gian, nghĩa
sâu xa nêu rõ nơi Bối diệp; vật báu vô cùng quý giá, rất tinh vi phát ra tại Long cung;
kéo thẳng về nguồn cội của mình, ngăn dòng hung hãn mà dừng lại vĩnh viễn; đi qua
bậc cửa huyền diệu, rời ngôi nhà mục nát mà mãi mãi cách xa. Pháp sư Huyền trang là
bậc Long tượng của Thích môn, là chim Thu lộ của Chấn Đán, vượt qua Thông Sơn mà
chịu khó học hỏi, ôm lòng mà lấy Phạm Văn mà trở về quê cũ, hơ khô thẻ tre mà hòan
thành sự nghiệp ngàn năm, truyền bá lưu thông khắp cho mọi nơi cùng biết. May mắn
được nghe chánh pháp, gieo nhân có lẽ trong sáng, nhưng bản chất không vẹn toàn, nay
dốc hết chút phước lộc này, sao chép y chỉ sâu xa ấy, dùng đôi lời chắp vá, lòng nghĩ
mắt nhìn có đủ kinh, tự mình được truyền trao bí quyết, ngõ hầu không có gì sai lầm.
Đem phước lành này, cầu chúc Thái Tông Văn Hoàng Đế an lành, từ đây truyền
bá cho tất cả Hoàng đế - vương công khanh sĩ, thân thuộc họ hàng, toàn thể dân chúng,
cho đến các loài bò bay máy cựa, bình đẳng huân tu, nhờ vào nền tảng tốt đẹp này, mới
bước lên địa vị Chánh giác.


„