A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 159

Việt dịch

QUYỂN 159

LUẬN VỀ ĐẮC (Phần 3)

Các pháp vô sắc thiện khởi lên, pháp ấy đi cùng với tâm thiện
chăng? Cho đến nói rộng ra.
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Bởi vì cần phải ngăn chặn ý nói là không có pháp tương ưng,
không có sinh-lão-trú-diệt, không có lui sụt, và muốn hiển bày về pháp
tương ưng theo chánh lý của tông chỉ mà mình đã nói, cho nên soạn ra
phần luận này.
Hỏi: Vì sao trong này chỉ hỏi về khởi lên vô sắc chứ không hỏi
về sắc?
Đáp: Bởi vì đó là ý của người  soạn luận muốn như vậy, tùy theo
ý muốn ấy mà soạn ra phần luận này, nhưng không trái với pháp tướng,
thì không cần phải vặn hỏi.
Có người nói: Nếu pháp ở trong tất cả các cõi, tất cả các địa, tất cả
các bộ, tất cả các tâm có thể đạt được, thì trong này hỏi đến; sắc pháp
không phải là trong tất cả các cõi , cho đến không phải là trong tất cả
các tâm có thể đạt được, cho nên trong này không hỏi.
Có người nói: Nếu pháp phần nhiều la ø tâm cùng có, do lực của
tâm sinh ra, tùy theo tâm mà chuyển, thì trong này hỏi đến; sắc pháp
phần nhiều không phải là tâm cùng có, không phải là lực của tâm sinh
ra, không phải là tùy theo tâm chuyển. Như Khổ pháp trí nhẫn khởi lên
thì có chín mươi tám tùy miên đạt  được, nhưng các pháp đạt được ấy
không phải là Nhẫn cùng có, không phải là lực của Nhẫn sinh ra, không
phải là tùy theo Nhẫn chuyển; tuy đi  cùng với Nhẫn, cùng là pháp vô
sắc, mà hãy còn không nói là pháp ấy đi cùng với Tâm-Nhẫn, huống gì
các sắc pháp? Vì vậy cho nên không hỏi.
Trong này đã nói pháp vô sắc thiện khởi lên đi cùng với tâm, chủ
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 159 147  
www.daitangkinh.org  
yếu là do thế lực của tâm ấy mà dẫn dắt các pháp vô sắc.
Hỏi: Các pháp vô sắc thiện khởi  lên, pháp ấy đi cùng với tâm
thiện chăng?
Đáp: Các pháp vô sắc thiện khởi lên, pháp ấy hoặc là đi cùng với
tâm thiện, hoặc là đi cùng với tâm ba át thiện, hoặc là đi cùng với tâm
vô ký.
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm thiện?
Đáp: Các pháp vô sắc thiện tương ưng với tâm ấy, tâm ấy cùng có
vô sắc thiện. Vô sắc thiện tương ưng với tâm ấy, đó là tâm sở pháp thiện.
Tâm ấy cùng có vô sắc thiện, đó là pháp sinh-lão-trú-vô thường.
Trong này, cũng có khởi lên đạt được  cùng loại, bởi vì tóm lược
cho nên không nói đến, điều đó cần phải biết rõ.
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm bất thiện?
Đáp: Như tâm bất thiện, nếu lui sụt hay là sinh ra, thì khởi lên đạt
được pháp thiện.
Tâm bất thiện lui sụt, khởi lên đạt được pháp thiện, đó là các
Thánh giả đã lìa nhiễm cõi Dục. Nếu lúc khởi lên Triền thuộc hai phẩm
Hạ Hạ-Hạ Trung của cõi Dục mà lui sụt, thì tâm ấy cùng với quả Nhất
lai và đạo của quả thù thắng, khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được
bốn Uẩn thuộc phẩm câu sinh của thiện-ác tác-ưu căn.
Nếu lúc khởi lên Triền thuộc pha åm Hạ Thượng mà lui sụt, gia
hạnh vẫn còn có thể bảo vệ, thì tâm ấy cũng khởi lên cùng lúc với pháp
thiện đạt được như trước; gia hạnh ấy có lúc không có thể bảo vệ, là trừ
ra quả Nhất lai và đạo của quả thù thắng, tâm ấy khởi lên cùng lúc với
pháp thiện đạt được như trước còn lại.
Hỏi: Trong này, thế nào gọi là gia hạnh bảo vệ-gia hạnh không
bảo vệ?
Đáp: Khiến cho gia hạnh ấy c ó năng lực bảo vệ pháp Tu Đoạn
vào lúc thế lực của phiền não hiện rõ ở trước mắt, bởi vì có lúc không
có thể bảo vệ.
Nếu lúc khởi lên Triền thuộc năm phẩm Trung Hạ cho đến Thượng
Trung mà lui sụt, thì tâm ấy cùng với  quả Dự lưu và đạo của quả thù
thắng, khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được bốn Uẩn thuộc phẩm câu
sinh của thiện-ác tác-ưu căn.
Nếu lúc khởi lên Triền thuộc phẩm Thượng Thượng mà lui sụt,
gia hạnh vẫn còn có thể bảo vệ, thì tâm ấy cũng khởi lên cùng lúc với
pháp thiện đạt được như trước; gia hạnh ấy có lúc không có thể bảo vệ,
thì trừ ra quả Dự lưu và đạo của quả thù thắng, tâm ấy khởi lên cùng lúc
148 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
với pháp thiện đạt được như trước còn lại.
Nếu người Nhất lai tùy theo Triền thuộc sáu phẩm trước, khởi
lên phẩm nào mà lui sụt, trừ ra pháp đạt được thuộc phẩm câu sinh của
thiện-ác tác-ưu căn, thì tâm ấy tùy theo sự thích hợp khởi lên cùng lúc
với với pháp thiện đạt được như trước còn lại.
Nếu các dị sinh đã lìa nhiễm cõi Dục, tùy theo lúc khởi lên Triền
bất thiện thuộc phẩm nào mà lui s ụt, thì tâm ấy khởi lên cùng lúc với
các pháp đạt được bốn Uẩn thuộc phẩm câu sinh của thiện-ác tác-ưu
căn.
Khởi lên đạt được thiện sinh ra do ta âm bất thiện, đó là lúc từ cõi
Sắc-Vô sắc chết đi sinh vào cõi Dục, dùng tâm bất th iện để tiến vào
thai(kiết sinh), tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được bốn Uẩn
thiện đạt được do sinh ở cõi Dục.
Có người nói: Tâm ấy cũng có khởi lên cùng lúc với các pháp đạt
được bốn Uẩn thuộc một phần do Văn-Tư mà thành.
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm vô ký?
Đáp: Như tâm vô ký, nếu lui sụt ha y là sinh ra, thì khởi lên đạt
được pháp thiện.
Tâm vô ký lui sụt, khởi lên đạt đượ c pháp thiện, đó là lúc A-la-
hán lui sụt căn thù thắng trú va øo căn yếu kém, tâm vô ký ấy khởi lên
cùng lúc với pháp thiện đạt được thuộc phẩm căn yếu kém.
Học lui sụt chủng tánh thù thắng, trú vào chủng tánh yếu kém
cũng như vậy.
Nếu lúc A-la-hán khởi lên Triền của Phi tưởng phi phi tưởng xứ
mà lui sụt, thì tâm ấy cùng với quả Bất hoàn và đạo của quả thù thắng,
khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được thuận phần lui sụt của Phi tưởng
phi phi tưởng xứ. Như vậy cho đến l úc khởi lên Triền thuộc tám phẩm
sau của Tĩnh lự thứ nhất mà lui su ït, tâm ấy cùng với quả Bất hoàn và
đạo của quả thù thắng, khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được thuận
phần lui sụt của Tĩnh lự thứ nhất.
Nếu lúc khởi lên Triền thuộc  phẩm Thượng Thượng của Tĩnh lự
thứ nhất mà lui sụt, gia hạnh vẫn còn có thể bảo vệ, thì tâm ấy cũng
khởi lên cùng lúc với pháp thiện đạt được như trước; gia hạnh ấy có lúc
không có thể bảo vệ, là trừ ra quả Bất hoàn và đạo của quả thù thắng,
tâm ấy khởi lên cùng lúc với pháp thiện đạt được như trước còn lại.
Nếu người Bất hoàn và các dị si nh đã lìa nhiễm của Vô sở hữu
xứ, lúc khởi lên Triền của Vô sở hữu xứ mà lui sụt, thì tâm ấy khởi lên
cùng lúc với các pháp đạt được thua än phần lui sụt của Vô sở hữu xứ.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 159 149  
www.daitangkinh.org  
Như vậy cho đến lúc khởi lên Triền của Tĩnh lự thứ nhất mà lui sụt, tâm
ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được thuận phần lui sụt của Tĩnh
lự thứ nhất.
Như đã lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ, nếu đã lìa nhiễm của Thức
vô biên xứ, cho đến đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất, nên biết cũng
như vậy.
Nếu các dị sinh đã lìa nhiễm cõi Dục, lúc khởi lên Triền thuộc
Hữu thân kiến-Biên chấp kiến của cõi  Dục mà lui sụt, thì tâm ấy khởi
lên cùng lúc với các pháp đạt được bốn Uẩn thuộc phẩm câu sinh của
thiện-ác tác-ưu căn.
Khởi lên đạt được thiện sinh ra do tâm vô ký, đó là lúc ở địa trên
của cõi Vô sắc chết đi sinh vào địa dưới, tâm ấy khởi lên cùng lúc với
các pháp đạt được thuộc bốn Uẩn thiện của địa ấy.
Nếu lúc từ cõi Vô sắc, và địa Tĩnh lự trên chết đi sinh vào địa của
các Tĩnh lự dưới, thì tâm ấy khởi l ên cùng lúc với các pháp đạt được
thuộc năm Uẩn thiện của địa ấy.
Nếu lúc từ cõi Sắc-V ô sắc chết đi sinh va øo cõi Dục, dùng Hữu
thân kiến-Biên chấp kiến để tiến vào thai, thì tâm ấy khởi lên cùng lúc
với các pháp đạt được bốn Uẩn thiện đạt được do sinh ở cõi Dục.
Có người nói: Tâm ấy cũng có khởi lên cùng lúc với các pháp đạt
được thuộc một phần do Văn-Tư mà thành.
Nếu lúc từ cõi Dục chết đi sinh đến hai cõi trên, và lúc ở địa dưới
của hai cõi trên chết đi sinh lên địa trên, thì tâm ấy khởi lên cùng lúc với
các pháp đạt được bốn Uẩn thiện đạt được do sinh ở địa ấy.
Hỏi: Giả sử pháp khởi lên cùng lúc  với tâm thiện, thì pháp ấy là
vô sắc thiện chăng?
Đáp: Các pháp khởi lên cùng lúc  với tâm thiện, pháp ấy hoặc là
vô sắc thiện, hoặc là vô sắc vô ký.
Hỏi: Thế nào là vô sắc thiện?
Đáp: Các pháp vô sắc thiện tương ưng với tâm ấy, tâm ấy cùng có
vô sắc thiện, nghĩa giải thích như trước.
Hỏi: Thế nào là vô sắc vô ký?
Đáp: Như tâm thiện thắng tiến, khởi lên đạt được pháp vô ký, và
trú trong tâm thiện vô ký nuôi lớn cá c căn-tăng thêm đại chủng, pháp
ấy đạt được là sinh-lão-trú-vô thường.
Tâm thiện thắng tiến khởi lên đạt được vô ký, đó là lúc lìa nhiễm
cõi Dục, đạo vô gián thứ chín diệt  đi, đạo giải thoát khởi lên, tâm ấy
khởi lên cùng lúc với các pháp đạt  được quả của Tĩnh lự thứ nhất, và
150 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
phẩm tâm Thông quả vô ký; cho đến lúc lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba,
đạo vô gián thứ chín diệt đi, đạo giả i thoát khởi lên, tâm ấy khởi lên
cùng lúc với các pháp đạt được quả của Tĩnh lự thứ tư, và phẩm tâm
Thông quả vô ký. Lúc Định Kim cang dụ diệt đi, Tận trí khởi lên, tâm
ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được tùy theo sự thích hợp của
quả Tĩnh lự, và phẩm tâm Thông quả vô ký.
Đã lìa nhiễm cõi Dục, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, lúc
đạo gia hạnh; có người nói: Và đạo giải thoát. Tâm ấy khởi lên cùng lúc
với các pháp đạt được tùy theo sự thích hợp của quả Tĩnh lự, và phẩm
tâm Thông quả vô ký.
A-la-hán Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, dựa vào Định
Vị chí cho đến Tĩnh lự thứ tư, lúc đạo gia hạnh, tâm ấy khởi lên cùng lúc
với các pháp đạt được tùy theo sự thích hợp của quả Tĩnh lự, và phẩm
tâm Thông quả vô ký; và lúc dựa vào đạo giải thoát thứ chín của tất cả
các địa, tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được quả của Tĩnh lự
thứ tư, và phẩm tâm Thông quả vô ký.
Lúc các đạo gia hạnh, năm đạo vô gián, ba đạo giải thoát dẫn dắt
phát khởi năm thông; lúc đạo vô gián- giải thoát đầu và sau, tu Tĩnh lự
xen tạp; lúc khởi lên bốn Vô lượng, ba Giải thoát đầu, tám Thắng xứ,
tám Biến xứ trước; khởi lên  Vô ngại giải và dựa  vào Định Vị chí, cho
đến lúc tăng trưởng Tĩnh lự thứ tư; khởi lên Nguyện trí-Vô tranh-Định
Biên tế, và lúc tăng trưởng; dựa va øo Định Vị chí cho đến Tĩnh lự thứ
tư, khởi lên các công đức như Không Không-Vô nguyện Vô nguyện-
Vô tướng Vô tướng, và lúc tăng tr ưởng, tâm ấy khởi lên cùng lúc với
các pháp đạt được tùy theo sự thích hợp của quả Tĩnh lự, và phẩm tâm
Thông quả vô ký.
Và trú trong tâm thiện… cho đến pháp ấy đạt được là sinh-lão-
trú-vô thường, đó là lúc sinh ở cõi Dục-Sắc khởi lên tâm thiện nối tiếp
nhau tồn tại lâu dài, nuôi lớn các căn tăng thêm đại chủng, tâm ấy khởi
lên cùng lúc với bốn tướng đạt được ấy. Nuôi lớn các căn tăng thêm đại
chủng, hỏi-đáp giải thích như chương Đại Chủng Uẩn.
Hỏi: Các pháp vô sắc bất thiện khởi lên, pháp ấy đi cùng với tâm
bất thiện chăng?
Đáp: Các pháp vô sắc bất thiện khởi lên, pháp ấy hoặc là đi cùng
với tâm bất thiện, hoặc là đi cùng với tâm vô ký.
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm bất thiện?
Đáp: Các pháp vô sắc bất thi ện tương ưng với tâm ấy, tâm ấy
cùng có vô sắc bất thiện, nghĩa giải thích như trước.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 159 151  
www.daitangkinh.org  
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm vô ký?
Đáp: Như tâm vô ký, nếu lui sụt ha y là sinh ra, thì khởi lên đạt
được pháp bất thiện.
Tâm vô ký lui sụt, khởi lên đạt được bất thiện, đó là các dị sinh đã
lìa nhiễm cõi Dục, lúc khởi lên Tri ền thuộc Hữu thân kiến-Biên chấp
kiến của cõi Dục, tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được bốn
Uẩn bất thiện do Kiến-Tu mà đoạn.
Tâm vô ký sinh ra, khởi lên đạt được bất thiện, đó là lúc từ cõi
Sắc-Vô sắc chết đi sinh vào cõi  Dục, dùng Hữu thân kiến-Biên chấp
kiến để tiến vào thai, tâm ấy khởi l ên cùng lúc với cá c pháp đạt được
bốn Uẩn bất thiện do Kiến-Tu mà đoạn.
Hỏi: Giả sử pháp khởi lên cùng lúc với tâm bất thiện, thì pháp ấy
là vô sắc bất thiện chăng? Đáp: Các pháp khởi lên cùng lúc với tâm bất
thiện, pháp ấy hoặc là vô sắc bất th iện, hoặc là vô sắc thiện, hoặc là
vô sắc vô ký.
Hỏi: Thế nào là vô sắc bất thiện?
Đáp: Các pháp vô sắc bất thi ện tương ưng với tâm ấy, tâm ấy
cùng có vô sắc bất thiện, nghĩa giải thích như trước.
Hỏi: Thế nào là vô sắc thiện?
Đáp: Như tâm bất thiện, nếu lui sụt hay là sinh ra, thì khởi lên đạt
được pháp thiện. Phần này giải thích như vô sắc thiện khởi lên đi cùng
với tâm bất thiện trước đây.
Hỏi: Thế nào là vô sắc vô ký?
Đáp: Như tâm bất thiện, nếu lui s ụt hay là sinh ra, khởi lên đạt
được pháp vô ký, và trú trong tâm bất thiện vô ký, nuôi lớn các căn tăng
thêm đại chủng, pháp ấy đạt được là sinh-lão-trú-vô thường.
Tâm bất thiện lui sụt, khởi lên đạt được vô ký, đó là lúc A-la-hán
khởi lên Triền của cõi Dục mà lui sụt, tâm ấy khởi lên cùng lúc với các
pháp đạt được bốn Uẩn vô ký do Tu mà đoạn của tám địa trên.
Những người Bất hoàn, nếu đã lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ, lúc
khởi lên Triền của cõi Dục mà lui sụt, thì tâm ấy khởi lên cùng lúc với
các pháp đạt được bốn Uẩn vô ký do Tu mà đoạn của bảy địa; cho đến
nếu đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhấ t, chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ
hai, lúc khởi lên Triền của cõi Dục mà lui sụt, thì tâm ấy khởi lên cùng
lúc với các pháp đạt được bốn Uẩn vô ký do Tu mà đoạn của một địa.
Các loại dị sinh, nếu đã lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ, lúc khởi lên
Triền bất thiện mà lui sụt, thì tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt
được bốn Uẩn vô ký do Kiến-Tu mà đoạn của bảy địa, và do Kiến  mà
152 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
đoạn của cõi Dục; cho đến nếu đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất, chưa
lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ hai, lúc khởi lên Triền bất thiện mà lui sụt, thì
tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được bốn Uẩn vô ký do Kiến-
Tu mà đoạn của một địa, và do Kiến mà đoạn của cõi Dục.
Nếu đã lìa nhiễm của cõi Dục, chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất,
lúc khởi lên Triền bất thiện mà lui sụt, thì tâm ấy khởi lên cùng lúc với
các pháp đạt được bốn Uẩn vô ký do Kiến mà đoạn của cõi Dục.
Tâm bất thiện sinh ra, khởi lên đạt được vô ký, đó là lúc ở Phi
tưởng phi phi tưởng xứ chết đi sinh vào cõi Dục, dùng tâm bất thiện để
tiến vào thai, tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được bốn Uẩn
vô ký do Kiến-Tu mà đoạn của bảy địa, và do Kiến mà đoạn của cõi
Dục, Sắc uẩn-Hành uẩn vô ký do Tu mà đoạn.
Có người nói: Cũng khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được tâm-
tâm sở vô ký do Tu mà đoạn của cõi Dục, đó là khéo luyện tập xuyên
suốt bốn Uẩn thuộc Oai nghi lộ-Công xảo xứ.
Cho đến lúc ở Tĩnh lự thứ nhất chết đi sinh vào cõi Dục, dùng tâm
bất thiện để tiến vào thai, tâm ấy khởi  lên cùng lúc với các pháp đạt
được bốn Uẩn vô ký do Kiến mà đoạn của cõi Dục, Sắc uẩn-Hành uẩn
vô ký do Tu mà đoạn.
Có người nói: Cũng khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được tâm-
tâm sở vô ký do Tu mà đoạn của cõi Dục, nói như trước.
Và trú trong tâm bất thiện… cho đến pháp ấy đạt được là sinh-lão-
trú-vô thường, đó là lúc các dị si nh khởi lên ba mươi bốn Tùy miên,
Thánh giả khởi lên bốn Tùy miên, tùy theo một loại nối tiếp nhau tồn
tại lâu dài, nuôi lớn các căn tăng thêm đại chủng, tâm ấy khởi lên cùng
lúc với bốn tướng đạt được ấy. Phần còn lại nói như trước.
Hỏi: Các pháp vô sắc vô ký khởi lên, pháp ấy đi cùng với tâm vô
ký chăng?
Đáp: Các pháp vô sắc vô ký khởi lên, pháp ấy hoặc là đi cùng với
tâm vô ký, hoặc là đi cùng với tâm thi ện, hoặc là đi cùng với tâm bất
thiện.
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm vô ký?
Đáp: Các pháp vô sắc vô ký tương ưng với tâm ấy, tâm ấy cùng
có vô sắc vô ký, nghĩa giải thích như trước.
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm thiện?
Đáp: Như tâm thiện thắng tiến, khởi lên đạt được pháp vô ký, và
trú trong tâm thiện vô ký, nuôi lớn các căn tăng thêm đại chủng, pháp
ấy đạt được là sinh-lão-trú-vô thường. Phần này giải thích như vô   sắc
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 159 153  
www.daitangkinh.org  
vô ký khởi lên đi cùng với tâm thiện trước đây.
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm bất thiện?
Đáp: Như tâm bất thiện, nếu lui s ụt hay là sinh ra, khởi lên đạt
được pháp vô ký, và trú trong tâm ba át thiện vô ký, nuôi lớn các căn
tăng thêm đại chủng, pháp ấy đạt được là sinh-lão-trú-vô thường. Phần
này giải thích như vô sắc vô ký khởi lên đi cùng với tâm bất thiện trước
đây.
Hỏi: Giả sử pháp khởi lên cùng lúc với tâm vô ký, thì pháp ấy là
vô sắc vô ký chăng?
Đáp: Các pháp khởi lên cùng lúc với tâm vô ký, pháp ấy hoặc là
vô sắc vô ký, hoặc là vô sắc thiện, hoặc là vô sắc bất thiện.
Hỏi: Thế nào là vô sắc vô ký?
Đáp: Các pháp vô sắc vô ký tương ưng với tâm ấy, tâm ấy cùng
có vô sắc vô ký, nghĩa giải thích như trước.
Hỏi: Thế nào là vô sắc thiện?
Đáp: Như tâm vô ký, nếu lui sụt hay là sinh ra, khởi lên đạt được
pháp thiện. Phần này giải thích như vô sắc thiện khởi lên đi cùng với
tâm vô ký trước đây.
Hỏi: Thế nào là vô sắc bất thiện?
Đáp: Như tâm vô ký, nếu lui sụt hay là sinh ra, khởi lên đạt được
pháp bất thiện. Phần này giải thích như vô sắc bất thiện khởi lên đi cùng
với tâm vô ký trước đây.
Hỏi: Các pháp vô sắc của cõi Dục khởi lên, pháp ấy đi cùng với
tâm của cõi Dục chăng?
Đáp: Các pháp vô sắc của cõi Dục khởi l ên, pháp ấy hoặc là đi
cùng với tâm của cõi Dục, hoặc là đi cùng với tâm của cõi Sắc, hoặc
là đi cùng với tâm của cõi Vô sắc, hoặc là đi cùng với tâm không hệ
thuộc.
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm của cõi Dục?
Đáp: Các pháp vô sắc của cõi Dục tương ưng với tâm ấy, tâm ấy
cùng có vô sắc của cõi Dục.
Vô sắc của cõi Dục tương ưng với tâm ấy, đó là tâm sở pháp của
cõi Dục. Tâm ấy cùng có vô sắc của cõi Dục, đó là pháp sinh-lão-trú-vô
thường. Trong này, cũng có khởi lên đạt được cùng loại, bởi vì tóm lược
cho nên không nói đến.
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm của cõi Sắc?
Đáp: Như tâm của cõi Sắc, nếu sinh ra hay là thắng tiến, khởi lên
đạt được pháp của cõi Dục, và trú trong tâm của cõi Sắc, nuôi lớn  các
154 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
căn tăng thêm đại chủng của cõi Dục, thì pháp ấy đạt được là sinh-lão-
trú-vô thường.
Tâm của cõi Sắc sinh ra khởi lên đạt được cõi Dục, đó là ở cõi Vô
sắc chết đi, nếu lúc sinh vào Tĩnh lự thứ tư, thì tâm ấy khởi lên cùng lúc
với các pháp đạt được quả Tĩnh lự thứ tư, phẩm tâm Thông quả của cõi
Dục; cho đến nếu lúc sinh vào Tĩnh lự thứ nhất, thì tâm ấy khởi lên cùng
lúc với các pháp đạt được quả Tĩ nh lự thứ nhất, phẩm tâm Thông quả
của cõi Dục. Như ở cõi Vô sắc chết đi sinh vào cõi Sắc, ở địa trên chết
đi sinh vào địa dưới cũng như vậy.
Tâm của cõi Sắc thắng tiến khởi lên  đạt được cõi Dục, đó là lúc
dùng đạo thế tục lìa nhiễm của cõi Dục, đạo vô gián thứ chín diệt đi,
đạo giải thoát khởi lên, tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được
quả Tĩnh lự thứ nhất, phẩm tâm Thông quả của cõi Dục; cho đến lúc
dùng đạo thế tục lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, đạo vô gián thứ chín diệt
đi, đạo giải thoát khởi lên, tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt
được quả Tĩnh lự thứ tư, phẩm tâm Thông quả của cõi Dục.
Đã lìa nhiễm của cõi Dục, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí,
lúc đạo gia hạnh thế tục, tâm ấy khởi  lên cùng lúc với các pháp đạt
được tùy theo sự thích hợp của quả Tĩnh lự, phẩm tâm Thông quả của
cõi Dục.
Dựa vào Định Vị chí, cho đến Tĩnh lự thứ tư, A-la-hán Thời giải
thoát luyện căn làm Bất động, lúc đạo gia hạnh thế tục, tâm ấy khởi
lên cùng lúc với các pháp đạt được tùy theo sự thích hợp của quả Tĩnh
lự, phẩm tâm Thông quả của cõi D ục. Lúc các đạo gia hạnh, năm đạo
vô gián, hai đạo giải thoát dẫn dắt phát khởi năm thông, và Tha tâm
trí thông thế tục; lúc đa ïo giải thoát, tu xen lẫn Tĩnh lự trung gian; lúc
tâm khởi lên bốn Vô lượng, ba Giải thoát đầu, tám Thắng xứ, tám Biến
xứ trước; khởi lên Vô ngại giải, va ø dựa vào Định Vị chí, cho đến Tĩnh
lự thứ tư, lúc tăng trưởng Vô ngại giải thế tục; khởi lên Nguyện trí-Vô
tranh-Định Biên tế, và lúc tăng tr ưởng; dựa vào Định Vị chí cho đến
Tĩnh lự thứ tư, khởi lên các công đức thế tục như Không Không-Vô
nguyện Vô nguyện-Vô tướng Vô tướng, và lúc tăng trưởng, tâm ấy khởi
lên cùng lúc với các pháp đạt được tùy theo sự thích hợp của quả Tĩnh
lự, và phẩm tâm Thông quả của cõi Dục.
Và trú trong tâm của cõi Sắc…, cho đến pháp ấy đạt được là sinh-
lão-trú-vô thường, đó là lúc sinh ở cõi  Dục tiến vào định của cõi Sắc,
nuôi lớn các căn tăng thêm đại chủng, tâm ấy khởi lên cùng lúc với bốn
tướng đạt được ấy.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 159 155  
www.daitangkinh.org  
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm của cõi Vô sắc?
Đáp: Như trú trong tâm của cõi Vô sắc, nuôi lớn các căn tăng
thêm đại chủng của cõi Dục, pháp ấy đạt được là sinh-lão-trú-vô
thường, nghĩa là lúc sinh ở cõi Dục tiến vào Định của cõi Vô sắc, nuôi
lớn các căn tăng thêm đại chủng, ta âm ấy khởi lên cùng lúc với bốn
tướng đạt được nơi ấy.
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm không hệ thuộc?
Đáp: Như tâm không hệ thuộc thắng tiến, khởi lên đạt được pháp
của cõi Dục, và trú trong tâm không hệ thuộc nuôi lớn các căn tăng thêm
đại chủng của cõi Dục, pháp ấy đạt được là sinh-lão-trú-vô thường.
Tâm không hệ thuộc thắng tiến, khởi lên đạt được pháp của cõi
Dục, đó là lúc trú trong ba Loại trí của Kiến đạo, tâm ấy khởi lên cùng
lúc với các pháp đạt được ba Hiện quán biên v ề Khổ-Tập-Diệt thuộc
phẩm Thế tục trí của cõi Dục đã tu.
Lúc dùng đạo vô lậu lìa nhiễm của cõi Dục, đạo vô gián thứ chín
diệt đi, đạo giải thoát khởi lên, tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp
đạt được quả Tĩnh lự thứ nhất, và phẩm tâm Thông quả của cõi Dục;
cho đến lúc dùng đạo vô lậu lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, đạo vô gián
thứ chín diệt đi, đạo giải thoát khởi lên, tâm ấy khởi lên cùng lúc với
các pháp đạt được quả Tĩnh lự thứ tư, và phẩm tâm Thông quả của cõi
Dục.
Lúc Định Kim cang dụ diệt đi, Tận trí khởi lên, tâm ấy khởi lên
cùng lúc với các pháp đạt được tùy  theo sự thích hợp của quả Tĩnh lự,
phẩm tâm Thông quả của cõi Dục, và lúc bấy giờ đã đạt được các pháp
đạt được thuộc pháp thiện của cõi Dục.
Đã lìa nhiễm cõi Dục, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, lúc
đạo gia hạnh vô lậu; có người nói: Và lúc đạo giải thoát, tâm ấy khởi
lên cùng lúc với các pháp đạt được tùy theo sự thích hợp của quả Tĩnh
lự, và phẩm tâm Thông quả của cõi Dục.
A-la-hán Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, lúc dựa vào đạo
gia hạnh vô lậu của Định Vị chí cho đến Tĩnh lự thứ tư, tâm ấy khởi lên
cùng lúc với các pháp đạt được tùy  theo sự thích hợp của quả Tĩnh lự,
phẩm tâm Thông quả của cõi Dục; lúc dựa vào đạo giải thoát thứ chín
của tất cả các địa, tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được quả
của bốn Tĩnh lự, phẩm tâm Thông quả của  cõi Dục, và lúc bấy giờ đã
đạt được các pháp đạt được thuộc pháp thiện của cõi Dục.
Lúc khởi lên Tha tâm trí thông vô lậu, lúc tâm đầu và sau tu xen
tạp Tĩnh lự, lúc dựa vào sự tăng trưởng của Định Vị chí cho đến Tĩnh lự
156 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
thứ tư-Vô ngại giải vô lậu…, tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt
được tùy theo sự thích hợp của quả  Tĩnh lự, và phẩm tâm Thông quả
của cõi Dục.
Và trú trong tâm không hệ thuộc… cho đến pháp ấy đạt được là
sinh-lão-trú-vô thường, đó là lúc sinh ở cõi Dục tiến vào Định Vị chí
vô lậu cho đến Định của Vô sở hữu xứ, nuôi lớn các căn tăng thêm đại
chủng, tâm ấy khởi lên cùng lúc với bốn tướng đạt được nơi ấy.
Hỏi: Giả sử pháp khởi lên cùng lúc với tâm của cõi Dục, thì pháp
ấy là vô sắc của cõi Dục chăng?
Đáp: Các pháp khởi lên cùng lúc  với tâm của cõi Dục, pháp ấy
hoặc là vô sắc của cõi Dục, hoặc là vô sắc của cõi Sắc, hoặc là vô sắc
của cõi Vô sắc, hoặc là vô sắc không hệ thuộc.
Hỏi: Thế nào là vô sắc của cõi Dục?
Đáp: Các pháp vô sắc của cõi Dục tương ưng với tâm ấy, tâm ấy
cùng có vô sắc của cõi Dục, nghĩa giải thích như trước.
Hỏi: Thế nào là vô sắc của cõi Sắc?
Đáp: Như tâm của cõi Dục, nếu lui sụt hay là sinh ra, khởi lên đạt
được pháp của cõi Dục.
Tâm của cõi Dục lui sụt, khởi lên đạt được ở cõi Sắc, đó là lúc các
Thánh giả đã lìa nhiễm cõi Sắc, khởi lên Triền của cõi Dục mà lui sụt,
tâm ấy khởi lên cùng lúc với các ph áp đạt được thuộc pháp do Tu mà
đoạn của bốn địa ở cõi Sắc; cho đến đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất,
chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ hai, lúc khởi lên Triền của cõi Dục mà
lui sụt, tâm ấy khởi lên cùng lúc vớ i các pháp đạt được thuộc pháp do
Tu mà đoạn của một địa ở cõi Sắc.
Nếu các dị sinh đã lìa nhiễm cõi Sa éc, lúc khởi lên Triền của cõi
Dục mà lui sụt, thì tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được thuộc
pháp do Kiến-Tu mà đoạn của bốn địa ở cõi Sắc; cho đến đã lìa nhiễm
của Tĩnh lự thứ nhất, chưa lìa nhiễm c ủa Tĩnh lự thứ hai, lúc khởi lên
Triền của cõi Dục mà lui sụt, tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt
được thuộc pháp do Kiến-Tu mà đoạn của một địa ở cõi Sắc.
Tâm của cõi Dục sinh ra, khởi lên đạt được ở cõi Sắc, đó là lúc từ
cõi Vô sắc chết đi si nh vào cõi Dục, tâm ấy khởi lên cùng lúc với các
pháp đạt được thuộc pháp do Kiến-Tu mà đoạn của bốn địa ở cõi Sắc;
cho đến lúc từ Tĩnh lự thứ hai chết đi sinh vào cõi Dục, tâm ấy khởi lên
cùng lúc với các pháp đạt được th uộc pháp do Kiến-Tu mà đoạn của
một địa ở cõi Sắc.
Hỏi: Thế nào là vô sắc của cõi Vô sắc?
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 159 157  
www.daitangkinh.org  
Đáp: Như tâm của cõi Dục, nếu lui sụt hay là sinh ra, khởi lên đạt
được pháp của cõi Vô sắc.
Tâm của cõi Dục lui sụt, khởi lên đạt được ở cõi Vô sắc, đó là lúc
A-la-hán khởi lên Triền của cõi D ục mà lui sụt, ta âm ấy khởi lên cùng
lúc với các pháp đạt được thuộc pháp do Tu mà đoạn của bốn địa ở cõi
Vô sắc.
Nếu người Bất hoàn đã lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ, lúc khởi lên
Triền của cõi Dục mà lui sụt, thì tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp
đạt được thuộc pháp do Tu mà đoạn c ủa ba địa ở cõi Vô sắc; cho đến
đã lìa nhiễm của Không vô biên xứ, c hưa lìa nhiễm của Thức vô biên
xứ, lúc khởi lên Triền của cõi Dục mà lui sụt, tâm ấy khởi lên cùng lúc
với các pháp đạt được thuộc pháp do Tu mà đoạn của một địa ở cõi Vô
sắc.
Nếu các dị sinh đã lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ, lúc khởi lên Triền
của cõi Dục mà lui sụt, thì tâm a áy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt
được thuộc pháp do Kiến-Tu mà đoạn của ba địa ở cõi Vô sắc; cho đến
đã lìa nhiễm của Không vô biên xứ, c hưa lìa nhiễm của Thức vô biên
xứ, lúc khởi lên Triền của cõi Dục mà lui sụt, tâm ấy khởi lên cùng lúc
với các pháp đạt được thuộc pháp do Kiến-Tu mà đoạn của một địa ở
cõi Vô sắc.
Tâm của cõi Dục sinh ra, khởi lên đạt được ở cõi Vô sắc, đó là lúc
từ Phi tưởng phi phi tưởng xứ chết đi sinh vào cõi Dục, tâm ấy khởi lên
cùng lúc với các pháp đa ït được thuộc pháp do Kiến-Tu mà đoạn của
ba địa ở cõi Vô sắc; cho đến lúc từ Thức vô biên xứ chết đi sinh vào
cõi Dục, tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được thuộc pháp do
Kiến-Tu mà đoạn của một địa ở cõi Vô sắc.
Hỏi: Thế nào là vô sắc không hệ thuộc?
Đáp: Như tâm của cõi Dục lui sụt, khởi lên đạt được pháp không
hệ thuộc, đó là lúc A-la-hán lui sụt căn thù thắng trú vào căn yếu kém,
lúc ấy tâm của cõi Dục khởi lên cùng lúc đạt được không hệ thuộc của
phẩm căn yếu kém.
Học lui sụt chủng tánh thù thắng trú vào chủng tánh yếu kém,
cũng như vậy.
Nếu các Thánh giả đã lìa nhiễm cõi Dục, lúc khởi lên Triền thuộc
hai phẩm Hạ Hạ-Hạ Trung của cõi Dục mà lui sụt, thì tâm ấy khởi lên
cùng lúc với các pháp đạt được quả Nhất lai và đạo của quả thù thắng.
Nếu lúc khởi lên Triền thuộc pha åm Hạ Thượng mà lui sụt, gia
hạnh vẫn còn có thể bảo vệ, thì tâm ấy cũng khởi lên cùng lúc đạt được
158 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
những pháp không hệ thuộc như trước; gia hạnh ấy có lúc không có thể
bảo vệ, thì tâm ấy chỉ khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được quả Nhất
lai.
Nếu khởi lên Triền thuộc năm phẩm từ Trung Hạ cho đến Thượng
Trung mà lui sụt, thì tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được quả
Dự lưu và đạo của quả thù thắng.
Nếu lúc khởi lên Triền thuộc phẩm Thượng Thượng mà lui sụt,
gia hạnh vẫn còn có thể bảo vệ, thì ta âm ấy cũng khởi lên cùng lúc đạt
được những pháp không hệ thuộc như trước; gia hạnh ấy có lúc không
có thể bảo vệ, thì tâm ấy chỉ khởi l ên cùng lúc với các pháp đạt được
quả Dự lưu.
Nếu người Nhất lai, tùy theo Triền thuộc sáu phẩm trước hễ khởi
lên phẩm nào mà lui sụt, thì tâm ấy tùy theo cũng khởi lên cùng lúc đạt
được những pháp không hệ thuộc như trước.
Hỏi: Tâm của cõi Dục thắng tiến cũng khởi lên đạt được pháp
không hệ thuộc, như hoặc là do Thí, hoa ëc là do Giới, hoặc là do Văn,
hoặc là do Tư, khiến cho đạt được Phi trạch diệt đối với những nẽo ác,
trong này vì sao không nói?
Đáp: Có người nói: Cần phải nói mà không nói đến thì nên biết là
nghĩa này có khác.
Nói như vậy thì Phi trạch diệt tuy là không hệ thuộc, mà đạt được
pháp ấy không phải là không hệ thuộc. Trong này nói khởi lên đạt được
không hệ thuộc, vì vậy cho nên không nói đến.
Hỏi: Các pháp vô sắc của cõi Sắc khởi lên, pháp ấy đi cùng với
tâm của cõi Sắc chăng?
Đáp: Các pháp vô sắc của cõi Sa éc khởi lên, pháp ấy hoặc là đi
cùng với tâm của cõi Sắc, hoặc là đi cùng với tâm của cõi Dục, hoặc
là đi cùng với tâm của cõi Vô sắc, hoặc là đi cùng với tâm không hệ
thuộc.
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm của cõi Sắc?
Đáp: Các pháp vô sắc của cõi Sắc tương ưng với tâm ấy, tâm ấy
cùng có vô sắc của cõi Sắc, nghĩa giải thích như trước.
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm của cõi Dục?
Đáp: Như tâm của cõi Dục, nếu lui sụt hay là sinh ra, khởi lên đạt
được pháp của cõi Sắc. Phần này nói  như vô sắc của cõi Sắc khởi lên
cùng lúc với tâm của cõi Dục trước đây.
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm của cõi Vô sắc?
Đáp: Như trú trong tâm của cõi Vô sắc, nuôi lớn các căn tăng thêm
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 159 159  
www.daitangkinh.org  
đại chủng của cõi Sắc, pháp ấy đạt được là sinh-lão-trú-vô thường, ng-
hĩa là lúc sinh ở cõi Sắc tiến vào Định của cõi Vô sắc, nuôi lớn các căn
tăng thêm đại chủng, tâm ấy khởi lên cùng lúc với bốn tướng đạt được
nơi ấy.
Hỏi: Thế nào là đi cùng với tâm không hệ thuộc?
Đáp: Như tâm không hệ thuộc thắng tiến, khởi lên đạt được pháp
của cõi Sắc, và trú trong tâm không hệ thuộc nuôi lớn các căn tăng thêm
đại chủng của cõi Sắc, pháp ấy đạt được là sinh-lão-trú-vô thường.
Tâm không hệ thuộc thắng tiến, khởi lên đạt được pháp của cõi
Sắc, đó là lúc trú trong ba Loại trí của Kiến đạo, tâm ấy khởi lên cùng
lúc với các pháp đạt được ba Hi ện quán biên về Khổ-Tập-Diệt thuộc
phẩm Thế tục trí của cõi Sắc đã tu.
Dùng đạo vô lậu lìa nhiễm của cõi Dục, nếu vô lậu làm gia hạnh,
lúc các đạo gia hạnh-chín đạo vô gia ùn-chín đạo giải thoát, thì tâm ấy
khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được đạo của cõi Sắc đã tu thuộc vị
lai; lúc đạo giải thoát thứ chín, cũng khởi lên cùng lúc với các pháp đạt
được quả Tĩnh lự thứ nhất, và phẩm tâm Thông quả của cõi Sắc.
Dùng đạo vô lậu lúc lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất cho đến Tĩnh
lự thứ ba, nếu vô lậu làm gia hạnh, l úc các đạo gia hạnh-chín đạo vô
gián-chín đạo giải thoát, thì tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt
được đạo của cõi Sắc đa õ tu thuộc vị lai; lúc đạo giải thoát cuối cùng,
cũng khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được quả Tĩnh lự thứ hai cho
đến Tĩnh lự thứ tư, và phẩm tâm Thông quả của cõi Sắc.
Dùng đạo vô lậu lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư, và dựa vào Định Vị
chí cho đến Tĩnh lự thứ tư, lìa nhiễm của Không vô biên xứ cho đến lìa
nhiễm của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, nếu vô lậu làm gia hạnh, lúc các
đạo gia hạnh, thì tâm ấy khởi lên c ùng lúc với các pha ùp đạt được đạo
của cõi Sắc đã tu thuộc vị lai.
Lúc Định Kim cang dụ diệt đi, Tận  trí khởi lên, tâm ấy khởi lên
cùng lúc với các pháp đạt được thuộc về thiện của cõi Sắc đã đạt được
lúc bấy giờ, cũng khởi lên cùng lúc  với các pháp đạt được tùy theo sự
thích hợp của quả Tĩnh lự, và phẩm tâm Thông quả của cõi Sắc.
Chưa lìa nhiễm cõi Dục, Tín th ắng giải luyện căn làm Kiến chí,
nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc đạo gia hạnh ấy; có người nói: Và lúc
đạo giải thoát, thì tâm ấy khởi lên  cùng lúc với các pháp đạt được đạo
của cõi Sắc đã tu thuộc vị lai.
Đã lìa nhiễm cõi Dục, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, nếu
vô lậu làm gia hạnh, thì lúc đạo gia hạnh ấy; có người nói: Và lúc  đạo
160 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
giải thoát, thì tâm ấy khởi lên cùn g lúc với các pháp đạt được đạo của
cõi Sắc đã tu thuộc vị lai, và các pháp đạt được tùy theo sự thích hợp của
quả Tĩnh lự, phẩm tâm Thông quả của cõi Sắc.
A-la-hán Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, lúc dựa vào đạo
gia hạnh vô lậu của Định Vị chí cho đến Tĩnh lự thứ tư, tâm ấy khởi lên
cùng lúc với các pháp đạt được đạo của cõi Sắc đã tu thuộc vị lai, và các
pháp đạt được tùy theo sự thích hợp của quả Tĩnh lự, phẩm tâm Thông
quả của cõi Sắc.
Lúc dựa vào đạo giải thoát thứ chín của tất cả các địa, tâm ấy khởi
lên cùng lúc với các pháp đạt được t huộc về thiện của co õi Sắc đã đạt
được lúc bấy giờ, và các pháp đạt được quả của bốn Tĩnh lự, phẩm tâm
Thông quả của cõi Sắc.
Lúc khởi lên Tha tâm trí thông vô lậu, lúc tâm đầu và sau tu xen
tạp Tĩnh lự, lúc dựa vào sự tăng trưởng của Định Vị chí cho đến Tĩnh lự
thứ tư-Vô ngại giải vô lậu…, tức là lúc dựa vào các địa ấy khởi lên Niệm
trú vô lậu, tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được đạo của cõi
Sắc đã tu thuộc vị lai, và các pha ùp đạt được tùy theo sự thích hợp của
quả Tĩnh lự, phẩm tâm Thông quả của cõi Sắc.
Và trú trong tâm không hệ thuộc… cho đến pháp ấy đạt được là
sinh-lão-trú-vô thường, đó là lúc sinh ở cõi Sắc tiến vào Định Vị chí vô
lậu, cho đến Định Vô sở hữu xứ, nuôi lớn các căn tăng thêm đại chủng,
tâm ấy khởi lên cùng lúc với bốn tướng đạt được nơi ấy.
Hỏi: Giả sử pháp khởi lên cùng lúc với tâm của cõi Sắc, thì pháp
ấy là vô sắc của cõi Sắc chăng?
Đáp: Các pháp khởi lên cùng lúc với tâm của cõi Sắc, pháp ấy
hoặc là vô sắc của cõi Sắc, hoặc là vô sắc của cõi Dục, hoặc là vô sắc
của cõi Vô sắc, hoặc là vô sắc không hệ thuộc.
Hỏi: Thế nào là vô sắc của cõi Sắc?
Đáp: Các pháp vô sắc của cõi Sắc tương ưng với tâm ấy, tâm ấy
cùng có vô sắc của cõi Sắc, nghĩa giải thích như trước.
Hỏi: Thế nào là vô sắc của cõi Dục?
Đáp: Như tâm của cõi Sắc, nếu sinh ra hay là thắng tiến, khởi lên
đạt được pháp của cõi Dục, và trú trong tâm của cõi Sắc, nuôi lớn các
căn tăng thêm đại chủng của cõi Dục, pháp ấy đạt được là sinh-lão-trú-
vô thường. Phần này giải thích như vô sắc của cõi Dục khởi lên đi cùng
với tâm của cõi Sắc trước đây.
Hỏi: Thế nào là vô sắc của cõi Vô sắc?
Đáp: Như tâm của cõi Sắc, nếu lui sụt hay là sinh ra, khởi lên đạt
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 159 161  
www.daitangkinh.org  
được pháp của cõi Vô sắc.
Tâm của cõi Sắc lui sụt, khởi lên đạt được ở cõi Vô sắc, đó là lúc
A-la-hán khởi lên Triền của cõi Sắc  mà lui sụt, tâm ấy khởi lên cùng
lúc với các pháp đạt được thuộc pháp do Tu mà đoạn của bốn địa ở cõi
Vô sắc.
Những người Bất hoàn lúc đã lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ, khởi
lên Triền của cõi Sắc mà lui sụt, tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp
đạt được thuộc pháp do Tu mà đoạn c ủa ba địa ở cõi Vô sắc; cho đến
lúc đã lìa nhiễm của Không vô bie ân xứ, chưa lìa nhiễm của Thức vô
biên xứ, khởi lên Triền của cõi Sắc mà lui sụt, tâm ấy khởi lên cùng
với các pháp đạt được thuộc pháp do Kiến-Tu mà đoạn của một địa ở
cõi Vô sắc.
Nếu các dị sinh đã lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ, lúc khởi lên Triền
của cõi Sắc mà lui sụt, thì tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt
được thuộc pháp do Kiến-Tu mà đoạn của ba địa ở cõi Vô sắc; cho đến
đã lìa nhiễm của Không vô biên xứ, c hưa lìa nhiễm của Thức vô biên
xứ, lúc khởi lên Triền của cõi Sắc mà lui sụt, tâm ấy khởi lên cùng lúc
với các pháp đạt được thuộc pháp do Kiến-Tu mà đoạn của một địa ở
cõi Vô sắc.
Tâm của cõi Sắc sinh ra, khởi lên đạt được ở cõi Vô sắc, đó là lúc
từ Phi tưởng phi phi tưởng xứ chết đi sinh vào cõi Sắc, tâm ấy khởi lên
cùng lúc với các pháp đạt được thuộc pháp do Kiến-Tu mà đoạn của ba
địa ở cõi Vô sắc; cho đến lúc ở Thức vô biên xứ chết đi sinh vào cõi Sắc,
tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được thuộc pháp do Kiến-Tu
mà đoạn của một địa ở cõi Vô sắc.
Hỏi: Thế nào là vô sắc không hệ thuộc?
Đáp: Như tâm của cõi Sắc, nếu lui sụt hay là thắng tiến, khởi lên
đạt được pháp không hệ thuộc.
Tâm của cõi Sắc lui sụt, khởi  lên đạt được pháp không hệ thuộc,
đó là lúc A-la-hán khởi lên Triền của cõi Sắc mà lui sụt, tâm ấy khởi
lên cùng lúc với các pháp đạt được thuộc quả Bất hoàn, và đạo của quả
thù thắng.
Tâm của cõi Sắc thắng tiến, khởi lên đạt được pháp không hệ
thuộc, đó là các Thánh giả dùng đạo thế tục lìa nhiễm cõi Dục, cho
đến lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, nếu t hế tục làm gia hạnh, lúc tất cả
các đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát , thì tâm ấy khởi lên cùng lúc với
các pháp đạt được pháp không hệ thuộc đã tu của vị lai. Dựa vào Định
Vị chí cho đến Tĩnh lự thứ tư, lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư cho đến  Phi
162 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
tưởng phi phi tưởng xứ, nếu thế tục làm gia hạnh, lúc các đạo gia hạnh,
thì tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được pháp không hệ thuộc
đã tu của vị lai.
Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, và dựa vào Định Vị chí cho
đến Tĩnh lự thứ tư; A-la-hán Thời gi ải thoát luyện căn làm Bất động,
nếu thế tục làm gia hạnh, lúc các đạo gia hạnh, thì tâm ấy khởi lên cùng
lúc với các pháp đạt được pháp không hệ thuộc đã tu của vị lai.
Nếu lúc các Thánh giả dẫn dắt phát khởi các thần thông, các đạo
gia hạnh, năm đạo vô gián, hai đạo giải thoát, và Tha tâm trí thông thế
tục, lúc đạo giải thoát, lúc tâm tu xen tạp Tĩnh lự trung gian, thì tâm ấy
khởi lên cùng lúc với các pháp đạt được pháp không hệ thuộc đã tu của
vị lai.
Nếu lúc các Thánh giả khởi lên bốn Vô lượng, ba Giải thoát đầu,
tám Thắng xứ, tám Biến xứ trước, khởi l ên Vô ngại giải, và dựa vào
Định Vị chí, cho đến Tĩnh lự thứ tư; lúc tăng trưởng Vô ngại giải thế
tục, khởi lên Nguyện trí-Vô tranh-Định Biên tế, và lúc tăng trưởng, dựa
vào Định Vị chí cho đến Tĩnh lự thứ tư; lúc khởi lên Không Không-Vô
nguyện Vô nguyện-Vô tướng Vô tướng, và Thánh giả vẫn dựa vào địa
ấy, khởi lên các công đức như quán Bất tịnh, Trì tức niệm, Niệm trú thế
tục…, và lúc tăng trưởng, thì tâm ấy khởi lên cùng lúc với các pháp đạt
được pháp không hệ thuộc đã tu của vị lai.
Hỏi: Lúc tâm của cõi Sắc sinh ra, cũng khởi lên đạt được pháp
không hệ thuộc, như lúc ở cõi Vô sắc chết đi sinh vào Tĩnh lự thứ tư, tâm
ấy khởi lên cùng lúc với đạt được Trạch diệt thuộc Uẩn do Kiến-Tu mà
đoạn của Tĩnh lự thứ ba, cho đến lúc ở địa trên chết đi sinh vào Tĩnh lự
thứ nhất, tâm ấy khởi lên cùng lúc với đạt được Trạch diệt thuộc Uẩn do
Kiến-Tu mà đoạn của cõi Dục, vì sao trong này không nói đến?
Đáp: Có người nói: Cần phải nói mà không nói đến thì nên biết là
nghĩa này có khác.
Nói như vậy thì lúc bấy giờ đa õ đạt được Trạch diệt tuy là không
hệ thuộc, mà các pháp đạt được ấy là hệ thuộc cõi Sắc, không phải là
không hệ thuộc, vì vậy cho nên không nói đến.


„