Thi Thiết Luận · Quyển 1
施設論 · T1538
Hán văn
西天譯經三藏朝散大夫 試光祿卿傳梵大師賜紫 沙門臣法護等奉 詔譯 對法大論中世間施設門第一 對法大論中因施設門第二 論中問曰：有何所因，轉輪聖王所有女寶，妙 色端嚴眾所樂見，超人狀貌如天色相？答：轉 輪聖王彼女寶者，往昔修因其事廣大，能以 清淨諸物布施，所謂清淨眾莊嚴具，并餘飲 食衣服、塗香粖香、床座舍宇及燈明等。以如 是因故，輪王女寶妙色端嚴眾所樂見，超人 狀貌如天色相。 又問：何因輪王女寶，不白不黑膚色中均，不 長不短、不肥不瘦身分亭等？答：彼女寶者，往 昔修因其事廣大，能行布施，謂以諸色香味 皆具足者飲食等物，自手持奉，起無慢心行 於布施。以如是因故，所有女寶不白不黑膚 色中均，不長不短、不肥不瘦身分亭等。 又問：何因輪王女寶，寒時溫暖適意快樂？答： 彼女寶者，往昔修因其事廣大，謂若有時冬 際嚴凝大風吹擊，境色極寒人所惶畏。女寶 是時，於其父母知識及師尊所并餘沙門婆 羅門眾不生惱害，而復愛樂不惱害者，即以 溫暖事用所攝，所謂衣服臥具、塗香粖香、床 座舍宇、爐炭火具并餘溫暖應用等物，廣行 布施。以如是因故，輪王女寶，寒時溫暖適意 快樂。 又問：何因輪王女寶，熱時清涼適悅快樂？答： 彼女寶者，往昔修因其事廣大，謂若有時熱 際炎燠日光熾逼，隨熱生蟲，人極增惱。女寶 是時，於其父母知識及師尊所并餘沙門婆 羅門眾不生惱害，而復愛樂不惱害者，即以 清涼事用所攝，謂持衣服臥具、塗香粖香、床 座舍宇、承足寶机、寶嚴環釧、多摩羅香，及多 羅香所成眾具并餘應用等物，廣行布施。以 如是因故，輪王女寶，熱時清涼適悅快樂。 又問：何因輪王女寶，身諸毛孔有旃檀香，口 中常出優鉢羅花香？答：彼女寶者，往昔修因 其事廣大，謂於父母知識及師尊所并餘沙 門婆羅門眾不生惱害，而復愛樂不惱害者， 即以沈水、薰陸、欝金、多摩羅等及餘上妙諸 香，廣行布施。以如是因故，身諸毛孔有旃 檀香，口中常出優鉢羅花香。 又問：何因輪王女寶，侍從轉輪聖王，先起後 坐不失規儀，隨何所作悉能承奉，勤力無 慢而復愛語？答：轉輪聖王於長時中，隨所 作用善業增強，長養成熟現前勝報。以如 是因故，獲感女寶愛語承順。 又問：何因輪王女寶能令轉輪聖王悅意稱 順，然無染心，況乎身語無不調柔？答：轉輪聖 王具大威德，於彼彼眾生曾無異心，超人 意表。以如是因故，所感女寶悅意稱順，然無 染心。 又問：何因輪王女寶，王欲行時或坐立時而 悉先知，即向王前作是白言：「快哉聖王！所欲 行邪或坐立邪，悉當隨從。」答：彼女寶者，往昔 修因其事廣大，謂具慈心，於欲界中觀諸眾 生，於義所欲、於利所欲及安樂欲，或若眾生 起無利欲、不安樂欲，悉起慈心、慈眼觀視。以 如是因故，輪王女寶，於王進止而悉先知。 又問：何因輪王女寶，超勝世間常品女人， 如星中月？答：彼女寶者，往昔修因其事廣大， 謂自不殺生，復教他人持不殺戒。自不偷 盜、不邪染、不妄語、不飲酒，復教他人一一 修持。以如是因故，輪王女寶超勝諸女，如星 中月。 又問：何因輪王女寶不乳產邪？答：一切 女人共所病者，謂即胎藏乳產之苦。彼女 寶者，於長時中少病少惱，作諸善業長養成 熟，現前勝妙果報克成。以如是因故，輪王女 寶而不乳產。 又問：何因輪王女寶先於輪王而趣命終？ 答：彼女寶者，修諸善業長時不斷，現前勝妙 果報克成。以如是因故，輪王女寶，先於轉輪 聖王而趣命終。 又問：何因輪王女寶，於諸女 中獨得生天？答：彼女寶者，本性賢善而復 廣修十善業道。以如是因故，輪王女寶於諸 女中獨得生天。 又問：何因轉輪聖王得有主藏臣寶？答：轉輪 聖王，往昔修因其事廣大，謂若有時極寒極 熱，王於彼等寒熱時中，於其父母知識及師 尊所及餘沙門婆羅門眾不生惱害，而復愛 樂不惱害者，隨時應用妙好醫藥，及所愛樂 上味飲食并餘所須，承事供給。彼等受已， 身無不潔、衣無不覆，於晝夜中常受快樂。以 如是因故，轉輪聖王而能獲得主藏臣寶。彼 主藏臣寶者，大富自在、廣多眷屬、庫藏珍 寶、財穀豐盈、受用增積。善業報生而具天 眼，能見伏藏，若有主宰、若無主宰、若水若 陸、若近若遠。來詣轉輪王所，乃至種種豐足 供給勤力無倦，恭白王言：「天子所須財寶等 事，悉能奉上。」過去一時，有轉輪聖王意欲 試驗主藏臣寶，即命寶船涉水游行，乃召主 藏臣寶而謂之曰：「汝今宜應以財寶等供我 所須。」時主藏臣寶白彼轉輪聖王言：「聖王 就岸，我當奉上王之所須。若不就岸，事應難 作。」時王即當迴以寶船安泊岸側。彼主藏臣 寶前詣王所，右膝著地，肅恭嚴奉作潔淨 已，二手捧持四金所成上妙寶瓶，滿盛眾 寶獻奉王前，白言聖王：「受我所奉上妙眾寶。」 即說頌曰： 「清陰細雨從天降，俯近炎天盛夏時， 舉以眾寶奉輪王，及施餘諸貧匱者， 彼等受已皆快樂，丐者咸生歡喜心。 由斯業報廣無窮，獲得最勝大財富， 有大神力具天眼，當為轉輪聖王尊。」 又問：何因主藏臣寶，獲得大富、廣多庫藏、受 用增積？答：主藏臣寶，往昔修因其事廣大，謂 能布施一切沙門婆羅門眾、諸貧窮者、諸往 來者、諸乞丐者，授以飲食衣服、花鬘塗香、床 座舍宇、燈明等物。以如是因故，主藏臣寶獲 得大富、廣多庫藏、受用增積。 又問：何因主藏臣寶，勝業報生能具天眼，於 諸伏藏，若有主宰、若無主宰、若水若陸、若近 若遠而悉觀見？答：主藏臣寶，往昔修因其事 廣大，謂於父母知識及師尊所并餘沙門婆 羅門眾不生惱害，而復愛樂不惱害者，又於 世間普為一切癡黑暗冥作光明照，授與燈 明及然燈具，破諸冥暗悉使明亮。以如是因 故，主藏臣寶勝業報生能具天眼，水陸遠近 悉見伏藏。 復次頌曰： 「飲食衣服花鬘等，往昔曾興清淨心， 自手持奉開施門，復以燈明照諸暗。 得為主藏大臣寶，近侍名稱轉輪王， 廣多富盛具大財，能獲天眼見伏藏。」 又問：何因轉輪聖王得有主兵臣寶？答：轉輪 聖王，往昔修因其事廣大，謂於父母知識及 師尊所并餘沙門婆羅門眾不生惱害，而復 愛樂不惱害者，於諸昏黑暗冥作光明照，施 以燈具悉使明亮。以如是因故，轉輪聖王得 有主兵臣寶。彼主兵臣寶者，聰叡明利、善喻 善察、智慧具足。至於王所，以現世事正法義 利輔贊於王，於他世事正法義利亦悉輔 贊。於兵眾中，知其王意，存者存之、去者去 之；不勞王力，亦復不假四兵運用，無使疲懈， 而彼一切自然歸伏。 復次頌曰： 「世間昏黑暗冥者，普作燈明為照曜， 施諸燈具及光明，悉使廣大皆明亮。 又於父母及知識，并餘沙門婆羅門， 廣作燈明普照明，咸得破暗而煥曜。 由斯善業施安樂，并餘善作諸勝事， 輪王以此勝報因，獲得大智主兵寶。」 又問：何因主兵臣寶，聰叡明利、善喻善察、具 有智慧？答：彼主兵臣寶，往昔生中昔因建立， 乃至極遠生生之前已盡已滅得為人時，於 諸沙門婆羅門聰叡明利、具有智慧、善伺察 者，故往親近恭敬請問：何者是善？何者不善？ 何者有罪？何者無罪？何者所作當得勝上、離 諸罪業？隨所聞已依法修行，常善伺察、常善 思惟，若事若因勤求請益，作極拔事、行普 救因，增極恪志逼切而行。以如是因故，聰叡 明利、具有智慧。 復次頌曰： 「往昔親近諸智者，勤求伺察眾善因， 發起最上利益心，於一切處無退倦。 主兵臣寶由斯力，今得聰叡具智明， 迅疾發興精進心，今為輪王主兵寶。」 對法大論中因施設門第三 總說頌曰： 轉輪聖王而具有，輪寶象馬并珠寶， 女寶主藏及主兵，長壽無病具色相， 適意自在復多子，廣如第三蘊中說。 如論中說，轉輪聖王即同如來、應供、正等正 覺。 復次頌曰： 「如論所說轉輪王，即同無上大法王， 於此大地境界中，轉大法輪作善利。 以彼轉輪聖王者，應觀即同佛如來， 咸起悲心愍世間，廣利一切大寂默。」 如轉輪聖王有輪寶者，應知即同如來、應供、 正等正覺出現世間所說聖八正道法。以佛 所說八正道者，能破世間一切煩惱，於諸法 中得無障礙。 復次頌曰： 「轉輪聖王輪寶者，於此大地能摧伏； 如佛開演八正門，解除一切魔怨縛。」 如轉輪聖王有象寶者，應知即同如來、應供、 正等正覺所說四神足法。以佛所說四神足 者，能破世間一切煩惱，於諸法中得無障礙。 復次頌曰： 「轉輪聖王白龍象，騰空來往悉自在； 如來神足亦復然，瞿曇名稱廣神化。」 如轉輪聖王有馬寶者，應知即同如來、應供、 正等正覺所說四正斷法。以佛所說四正斷 者，能破世間一切煩惱，於諸法中得無障 礙。 復次頌曰： 「輪王青身妙馬寶，圓具調馴迅若風； 如佛四正斷法門，速證無為寂靜果。 馬相嚴好頭頂黑，而彼馬寶輪王乘； 四正斷法亦復然，瞿曇名稱廣自在。」 如轉輪聖王有珠寶者，應知即同如來、應供、 正等正覺天眼具足。以佛如來具天眼者，隨 諸眾生有所樂欲，佛以天眼悉能觀察。 復次頌曰： 「輪王瑠璃妙珠寶，普遍照曜悉光明； 如來天眼亦復然，普遍觀照悉無礙。」 如轉輪聖王有女寶者，應知即同如來、應供、 正等正覺喜覺支法。 復次頌曰： 「轉輪聖王妙女寶，眾所樂觀復悅意； 喜覺支法亦復然，瞿曇名稱善適悅。」 如轉輪聖王有主藏臣寶者，應知即同如來、 應供、正等正覺四姓親近，謂剎帝利、婆羅門、 吠舍、首陀，於佛世尊現所恭敬，持以飲食衣 服及餘床座病緣醫藥奉上世尊。 復次頌曰： 「如彼轉輪大聖王，最上大富具大財； 瞿曇聖主大名稱，四姓恭敬亦如是。」 如轉輪聖王有主兵臣寶者，應知即同如來、 應供、正等正覺具大勝慧。以佛大慧，能破世 間一切煩惱、解除魔縛，於諸法中得無障 礙。 復次頌曰： 「主兵臣寶善伺察，復能決擇諸義利； 如來大慧亦復然，解除魔怨諸結縛。」 如轉輪聖王壽命長遠久住世者，應知即同 如來、應供、正等正覺久住世間，隨諸眾生所 有願求悉令圓滿。若住一劫或過一劫，是謂 長壽。轉輪聖王正法化世住壽一劫，亦復 如是。 如轉輪聖王少病惱者，應知即同如來、應供、 正等正覺無諸損惱病苦不生。 復次頌曰： 「轉輪聖王少病惱，最上正法化世間； 世尊大師具名稱，無病無惱常安樂。」 如轉輪聖王妙色端嚴具三十二大丈夫相， 一切人眾傾渴瞻仰者，應知即同如來、應供、 正等正覺三十二相清淨圓滿，一切眾生瞻 仰無厭。 復次頌曰： 「輪王正法化於世，相好端嚴眾樂觀； 亦如世尊妙相嚴，最勝功德皆具足。」 如轉輪聖王眾所瞻覩生悅意者，應知即同 如來、應供、正等正覺一切眾生欣樂瞻仰，覩 者咸生適悅之心。 復次頌曰： 「輪王正法化世間，見者咸生欣悅意； 如來大師最上尊，眾生瞻覩皆欣慶。」 如轉輪聖王千子圓滿色相妙好勇猛無畏善 伏他軍者，應知即同如來、應供、正等正覺善 化一切眾生修行得果，勇猛無畏，摧煩惱力， 趣真實道。 復次頌曰： 「轉輪聖王有千子，勇猛無畏色相嚴， 能摧他軍具力能，正法真實而治化； 如來大師化眾生，悉使修行住果位， 四向四果無畏尊，此等是謂八人地。」
Việt dịch
QUYỂN 1 - Phần thứ nhất: Nhân thi thiết thế gian trong Đối Pháp Đại Luận. - Phần thứ hai: Nhân thi thiết trong Đối Pháp Đại Luận. Trong luận có hỏi: Do nhân duyên gì mà Chuyển luân Thánh vương có được người Nữ báu, nhan sắc xinh đẹp hơn hẳn mọi người, như các vị thiên thần- tiên nữ, ai cũng thích nhìn như thế? (Nữ báu, Ngọc nữ báu là một trong bảy báu của Chuyển luân Thánh vương) Đáp: Người Nữ báu của Chuyển luân Thánh vương ấy do kiếp trước có tu nhân tích phước rất nhiều, như cô ấy thường bố thí cho mọi người các vật trong sạch đẹp tươi, những vật để trang hoàng đẹp đẽ trong sạch, cùng những thứ khác như thức ăn uống, y phục, hương thoa, hương bột, giường màn, phòng nhà, đèn đuốc v.v... Do các việc như thế nên Nữ báu của Chuyển luân Thánh vương có thân hình đẹp đẽ, nhan sắc xinh đẹp giống như Thiên nữ, ai nhìn cũng vui thích. Hỏi: Vì sao Nữ báu của Chuyển luân Thánh vương có nước da trung bình không đen quá trắng quá, thân thể đều đặn dong dỏng không quá cao hay thấp, không quá mập hay gầy v.v...? Đáp: Vì Nữ báu ấy kiếp trước tu nhân tích đức làm phước rất nhiều, lại thường hay bố thí, như dùng đủ cả các thứ thuộc sắc hương vị và các thứ ăn uống v.v..., tự tay ân cần mang đến biếu tặng không hề hách ===== PAGE 4 ===== 560 BỘ TỲ ĐÀM 1 dịch. Do nhân bố thí như thế nên Nữ báu ấy có làn da hồng hào không trắng hay đen, dáng vẻ thanh tao không quá cao thấp hay mập ốm. Hỏi: Do nhân duyên gì mà Nữ báu của Chuyển luân Thánh vương khi gặp mùa rét lạnh thì lại được ấm áp rất thích ý sướng vui? Đáp: Vì ở kiếp trước, Nữ báu ấy đã tu nhân tích đức làm phước rất nhiều, như gặp mùa Đông rét lạnh cắt da lại gặp cuồng phong bão tố, cảnh vật tiêu điều rét lạnh tột độ, mọi người đều lo sợ. Trong khi ấy, Nữ báu này không gây rắc rối mà luôn quý mến cha mẹ, thầy, bạn lành cùng các vị Sa-môn và các Bà-la-môn khác. Nữ báu ấy đem cung cấp cho các vị đó một cách rộng rãi các vật dụng ấm áp như y phục, giường nằm, mùng mền, ngọa cụ, hương thoa, hương bột, phòng nhà, lò sưởi, củi lửa cùng các vật dụng cần dùng để sưởi ấm khác. Do đó mà Nữ báu ấy bây giờ gặp khi trời lạnh thì được ấm áp vui vẻ vừa ý. Hỏi: Vì sao Nữ báu của Luân vương ấy khi gặp thời tiết nóng bức lại được mát mẻ như ý? Đáp: Là do kiếp trước Nữ báu ấy đã tu nhân tích đức, làm phước rất nhiều, như khi gặp mùa nóng bức, ánh sáng mặt trời thiêu đốt cháy da, ruồi muỗi bu đầy, mọi người đều hết sức khổ sở. Khi ấy, Nữ báu đối với cha mẹ, thầy và bạn lành đáng tôn quý cùng các bậc Sa-môn, Bà- la-môn khác mà luôn luôn tôn kính yêu mến không bao giờ dám gây phiền hà ác hại. Nữ báu ấy mau chóng dùng các thứ mát mẻ để cung phụng như y phục ngọa cụ, hương thoa, hương bột, giường nằm, phòng nhà, bàn ghế đồ gác chân, vòng xuyến quý báu, chất thơm đa-ma-la và đa-la-để làm ra các thứ, cùng mọi vật dụng khác đem ra bố thí. Do đó mà Nữ báu của Luân vương gặp mùa nóng bức thì được mát mẻ, vừa ý, vui vẻ. Hỏi: Vì sao Nữ báu của Luân vương có các lỗ chân lông khắp thân mình đều có mùi thơm chiên-đàn trầm hương, trong miệng thường bay ra mùi hương của hoa Ưu-bát-la? Đáp: Là do kiếp trước Nữ báu ấy đã tu nhân tích đức, làm phước rất nhiều, như đối với cha mẹ, thầy và bạn lành đáng tôn quý cùng các vị Sa-môn, Bà-la-môn khác thì luôn luôn tôn kính mến yêu không bao giờ dám gây phiền hà ác hại. Cô thường dùng các thứ nước thơm như trầm hương, hương xông hay nước Uất-kim-đa-ma-la v.v... và các thứ dầu thơm đặc biệt nhất mà đem biếu tặng bố thí khắp nơi. Do đó mà các lỗ chân lông khắp châu thân đều thơm mùi trầm hương, miệng thơm mùi hương của hoa Ưu-bát-la. Hỏi: Vì đâu Nữ báu của Chuyển luân Thánh vương đứng hầu bên ===== PAGE 5 ===== SỐ 1538 - LUẬN THI THIẾT - Quyển 1 561 Chuyển luân Thánh vương, thì khi đứng, lúc ngồi đều không mất quy cách nghi lễ, và với việc làm nào cũng đều thi hành đúng pháp, luôn siêng năng không hề lười trễ và lúc nào cũng nói năng dịu dàng dễ mến như thế? Đáp: Chuyển luân Thánh vương trong một thời gian lâu dài, tùy theo mọi tác dụng mà các nghiệp thiện càng thêm mạnh mẽ, luôn nuôi dưỡng đến thành thục để có được quả báo cao quý đẹp đẽ trong hiện tại. Do đó mà chiêu cảm được ở Nữ báu lời nói dịu dàng thuần ý. Hỏi: Do đâu Nữ báu của Luân vương luôn khiến Chuyển luân Thánh vương được đẹp ý vui lòng mà tâm không có chút nào bị vướng bận ô nhiễm, mà thân và ngữ lại luôn được điều phục dịu dàng hòa nhã? Đáp: Chuyển luân Thánh vương luôn luôn đầy đủ oai đức to lớn. Vua đối với mọi loài chúng sinh đều không bao giờ có tâm phân biệt sai khác, vượt hơn cả sự biểu hiện ý muốn của mọi người (ngoài sức tưởng tượng của mọi người). Do đó chiêu cảm được ở Nữ báu sự vừa lòng mà không hề đắm nhiễm. Hỏi: Vì sao Nữ báu của Luân vương luôn biết trước ý vua lúc nào muốn đi, khi nào muốn đứng hoặc ngồi, mà tiến đến trước vua thưa: Vui thay Thánh vương! Phụ vương muốn ra đi đấy chăng? Hoặc muốn đứng muốn ngồi đấy chăng? Và tất cả sẽ được phục tùng tùy trường hợp? Đáp: Vì từ nhiều kiếp trước Nữ báu đó đã tu nhân tích đức làm phước rất nhiều. Nghĩa là ở trong cõi Dục, Nữ báu ấy đã đầy đủ tâm Từ nhìn thấy rõ các chúng sinh muốn ý nghĩ gì, lợi ích gì và muốn có được an lạc hay muốn việc không lợi ích, không an lạc..., thì đều dùng tâm Từ bi cùng mắt Từ bi mà nhìn xét. Do nhân duyên đó mà Nữ báu của Luân vương đều biết trước cha mình muốn đứng đi dừng nghỉ... Hỏi: Do đâu Nữ báu của Luân vương vượt hơn mọi cô gái bình thường ở thế gian, cô như vầng trăng sáng át cả ánh sáng các vì sao? Đáp: Vì Nữ báu ấy từ nhiều kiếp trước đã tu nhân tích đức, làm nhiều việc phước lớn lao, như tự mình không giết hại, lại khuyên bảo được người khác giữ giới không sát sinh, tự mình không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu, lại hay khuyên bảo người khác mỗi mỗi đều tu tập gìn giữ. Do đó mà Nữ báu của Luân vương vượt hơn các người nữ khác, cô như ánh trăng sáng lấn át các ánh sáng. Hỏi: Vì sao Nữ báu của Luân vương không bú sữa khi sinh? Đáp: Vì tất cả các người nữ cùng có chung một thứ khổ, tức là có cái khổ mang thai, sinh ra cho bú sữa. Còn Nữ báu kia do thời gian lâu xa ít bệnh khổ não, thường làm các nghiệp thiện và nuôi lớn đến thành ===== PAGE 6 ===== 562 BỘ TỲ ĐÀM 1 thục nên ở hiện tiền các quả báo cao quý tốt đẹp được chóng thành tựu. Vì lý do đó mà Nữ báu của Luân vương không bú sữa khi sinh. Hỏi: Vì sao Nữ báu của Luân vương lại qua đời trước vua? Đáp: Vì Nữ báu đó đã tu tập các nghiệp thiện trong suốt thời gian lâu không hề gián đoạn, nên các sự tốt lành đặc biệt ở hiện tiền thì quả báo chóng thành. Do nhân duyên đó mà Nữ báu của Luân vương qua đời trước vua. Hỏi: Vì sao Nữ báu của Luân vương ở trong hàng nữ nhân, chỉ có riêng mình được sinh lên thiên cung? Đáp: Vì Nữ báu ấy vốn tánh hiền lành mà lại tu tập đầy đủ mười nghiệp thiện. Do nhân duyên đó nên Nữ báu của Luân vương ở trong hàng nữ nhân, chỉ riêng mình được sinh lên thiên cung. Hỏi: Vì đâu mà Chuyển luân Thánh vương có được quan chủ kho báu? Đáp: Vì kiếp trước Chuyển luân Thánh vương đã tu nhân tích đức, làm phước rất nhiều, như gặp lúc thời tiết quá lạnh, quá nóng, thì khi đó đối với các bậc cha mẹ, thầy, các bạn lành, và các vị Sa-môn, Bà- la-môn khác nhà vua luôn luôn tôn kính quý yêu, không bao giờ dám làm các điều phiền hà ác hại. Lại tùy thời mà dùng các thứ thuốc men quý hiếm hiệu nghiệm nhất cùng các thức ăn uống ngon bổ ưa thích nhất, khoái khẩu nhất và mọi thứ vật dụng cần thiết khác đem đến cung phụng cúng dường đầy đủ. Khi các vị này thọ dụng rồi thì thân thể đều được lành lặn sạch sẽ, áo quần đầy đủ, suốt cả ngày đêm sung sướng vui vẻ. Do nhân duyên đó, nên Chuyển luân Thánh vương có được quan chủ kho báu. Quan chủ kho báu này rất giàu có tự tại, bà con quyến thuộc đông đúc, kho tàng châu báu của tiền thóc lúa đầy ắp, thọ dụng càng nhiều của càng đầy lên, ấy là do quả báo của các nghiệp thiện đời trước sinh ra. Người này lại có cả thiên nhãn thấy rõ các kho báu còn chôn giấu hoặc có chủ hay chưa có chủ, hoặc nằm dưới nước hay ở trong đất, hoặc gần hay xa... Vị này cùng đến chỗ Chuyển luân Thánh vương cho đến cung cấp đầy đủ mọi thứ, luôn siêng năng không hề lười trễ mệt mỏi, kính cẩn tâu cùng vua: Thiên tử có cần dùng tiền bạc của báu gì, thần xin đem dâng lên Thánh vương đầy đủ. Sau đó ít lâu Chuyển luân Thánh vương muốn thử lòng quan chủ kho báu, liền ra lệnh đem thuyền vượt sông ra đi, bèn triệu tập quan ấy đến bảo: Hãy đem tất cả tiền của châu báu dâng nạp cho ta, ta đang có việc cần dùng đến. Khi ấy, quan chủ kho báu tâu vua: Xin nhà vua cho thuyền cập bến, chúng tôi sẽ dâng lên vua các thứ cần thiết. Nếu thuyền không cập bến, việc ===== PAGE 7 ===== SỐ 1538 - LUẬN THI THIẾT - Quyển 1 563 dâng nạp tất khó thành. Bấy giờ, nhà vua liền cho thuyền cập bến. Vị chủ kho tàng đến trước vua, quỳ gối phải sát đất, cung kính vái chào, sau khi làm lễ rửa chân (lễ kiết tịnh) xong thì hai tay dâng lên vua bốn cái bình báu đẹp đẽ bằng vàng ròng đựng đầy ắp ngọc báu để hiến tặng và tâu: Xin Thánh vương hãy vui lòng nhận các báu vật này. Rồi đọc bài tụng: Mát mẻ mưa rơi từ trời cao, Bao khổ nắng hè đều tan mau, Xin dâng lên vua nhiều báu vật, Bao người cùng khổ đều tặng trao, Những kẻ nhận rồi đều vui tươi, Người cho kẻ xin đều tươi cười, Do đây nghiệp thiện mau báo ứng, Lắm của nhiều tiền giàu hơn người, Lại có sức thần cùng thiên nhãn, Được làm Chuyển luân vương oai phong. Hỏi: Vì đâu quan chủ kho báu được giàu sang, có nhiều kho báu rộng lớn, càng sử dụng lại càng tăng nhiều? Đáp: Do kiếp trước quan chủ kho báu thường tu nhân tích đức, làm phước rất nhiều... như là hay cúng dường bố thí cho tất cả các vị Sa-môn, Bà-la-môn và mọi người cùng khổ, các kẻ vãng lai và những kẻ xin ăn. Trao cho họ đủ các thứ thức ăn, y phục, hoa đẹp, dầu thơm, giường nằm, phòng nhà, đèn đuốc v.v..., do nhân duyên đó mà ngày nay làm chủ các kho tàng lại giàu có lớn, có rất nhiều kho báu rộng lớn, càng sử dụng thì tiền của báu vật càng tăng... Hỏi: Vì đâu quan chủ kho tàng có được báo lành tốt đẹp và có thiên nhãn thấy rõ các kho tàng còn chôn giấu, hoặc có chủ hay chưa có chủ, hoặc dưới nước hay ở trên đất, hoặc gần hay xa? Đáp: Do kiếp trước quan chủ kho tàng thường tu nhân tích đức, làm phước rất nhiều. Đối với cha mẹ, bạn lành, bậc thầy, và các vị Sa- môn, Bà-la-môn khác đều hết sức tôn kính mến yêu không bao giờ dám gây phiền lòng hay ác hại. Và đối với thế gian thì thường vì tất cả mọi người mọi nơi hễ gặp phải sự tối tăm mù mịt, thì đem ánh sáng lại đó, như trao tặng cho họ đèn đuốc và các thứ để đốt đèn, để tạo những vật phát ra ánh sáng phá tan bóng tối..., do nhân duyên đó nên quan chủ kho tàng có được quả báo tốt đẹp, lại có thiên nhãn thấy được các kho tàng nằm kín trong nước hay trong đất. Lại có tụng: Ăn uống y phục cùng hoa đẹp, ===== PAGE 8 ===== 564 BỘ TỲ ĐÀM 1 Kiếp trước thường cho với tâm tịnh, Mở cửa bố thí tự tay dâng, Lại dùng đèn sáng xua bóng tối, Được làm quan chủ kho tàng báu, Đứng hầu bên cạnh vua Chuyển luân, Nhiều tiền báu vật giàu bậc nhất, Lại có mắt thần thấy kho sâu. Hỏi: Vì đâu Chuyển luân Thánh vương có được quan chủ binh báu? Đáp: Do kiếp trước Chuyển luân Thánh vương tu nhân tích đức làm phước rất nhiều, như đối với cha mẹ, bạn lành và thầy đáng tôn quý cùng các vị Sa-môn, Bà-la-môn khác thì luôn luôn tôn kính mến yêu không bao giờ dám làm phiền hà hoặc ác hại. Lại đối với các nơi tối tăm thường đem ánh sáng đến, như cho họ đèn đuốc hoặc các vật tạo ra ánh sáng để xua tan bóng tối. Do đó Chuyển luân Thánh vương được làm chủ quan cầm binh. Còn quan chủ binh là người thông minh sáng suốt, khéo quan sát, khéo giảng dụ, đầy đủ trí tuệ, cùng đến chỗ vua, thấy ở đời có những việc gì có nghĩa lý và lợi ích đúng chánh pháp thì khen ngợi và phụ trách giúp đỡ nhà vua. Còn các việc khác trên đời, đối với người khác thấy có nghĩa lý và lợi ích đúng chánh pháp thì cũng đều khen ngợi và phụ trách giúp đỡ cả. Còn đối với việc quan quân binh lính thì đều biết ý vua, muốn còn thì để còn, muốn dẹp liền dẹp bỏ, không để vua phải nhọc sức lo nghĩ. Cũng không lợi dụng nhờ cậy bốn binh chủng, không khiến họ phải mệt nhọc biếng lười, mà tất cả toàn quân đều tự nhiên quy phục nghe theo. Lại có tụng: Thấy chỗ tối tăm ở thế gian, Khắp nơi chiếu rọi ngời đèn sáng, Thí đèn cùng các vật quang minh, Đều giúp nơi nơi bùng sáng khắp. Lại đối cha mẹ và bạn lành, Sa-môn, Bà-la-môn tu hành, Đem đèn thắp sáng nơi cùng nơi, Phá tan bóng tối sáng huy hoàng. Do nghiệp thiện này cho an vui, Làm các thiện khác đời thêm tươi, Luân vương nhờ nhân thiện tốt đó, Được người trí lớn chủ việc quân. ===== PAGE 9 ===== SỐ 1538 - LUẬN THI THIẾT - Quyển 1 565 Hỏi: Vì đâu quan chủ binh được thông minh sáng suốt, khéo thí dụ, khéo quan sát, đầy đủ trí tuệ? Đáp: Do ở đời trước gây tạo các nhân phước đức, cho đến các đời sống rất xa xôi trước đây đã diệt hết. Trong khi được làm người thì thường đối với các bậc Sa-môn, Bà-la-môn thông minh sáng suốt có đầy đủ trí tuệ khéo tìm xét quan sát... Người này thường đến gần gũi cung kính học hỏi: Những gì là pháp thiện, những gì là pháp bất thiện, những pháp nào có tội hay không có tội, những việc nào đáng làm để được các sự tốt lành hơn hết và được lìa xa các nghiệp tội ác...? Tùy những điều được nghe mà y theo pháp tu tập thực hành, luôn luôn khéo léo quan sát, khéo suy tư tìm hiểu về hoặc là sự việc hoặc là nguyên nhân, luôn siêng năng mong cầu tìm học để có nhiều lợi ích, làm các việc giúp đỡ cứu vớt, tạo nhân cứu độ. Với tất cả ý chí mạnh mẽ, bức thiết mà làm các việc cứu độ giúp đỡ mọi người. Do nhân duyên đó mà được thông minh sáng suốt đầy đủ trí tuệ. Lại có tụng: Kiếp xưa gần gũi các bậc trí, Siêng cầu tìm xét các nhân thiện, Pháp tâm lợi ích cao quý nhất, Đối tất cả chỗ không biếng lùi. Quan chủ binh báu do sức này, Nay được thông minh trí tuệ ấy, Nhanh chóng phát tâm luôn tinh tấn, Nay là chủ binh báu Luân vương. ----------------- - Phần thứ ba: Nhân thi thiết trong Đối Pháp Đại Luận. Tụng nêu chung: Chuyển luân Thánh vương có đầy đủ, Hào quang voi ngựa và ngọc báu, Nữ báu, chủ kho và chủ binh, Sống lâu không bệnh, hình dạng đẹp, Vừa ý, tự tại lại đông con, Như Uẩn thứ ba đã rộng nói. Như trong Luận nói: Chuyển luân Thánh vương tức là giống với Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác. Lại có tụng: Như luận nói về vua Chuyển luân, ===== PAGE 10 ===== 566 BỘ TỲ ĐÀM 1 Giống bậc Đại Pháp Vương vô thượng, Ở đây khắp nơi cảnh giới này, Làm lợi lành, chuyển Đại pháp luân. Do địa vị Chuyển luân Thánh vương, Hãy nên xem như Phật Như Lai, Cùng khởi lòng bi thương cõi thế, Khắp lợi tất cả: Vắng lặng lớn. Nói Chuyển luân Thánh vương có xe báu, nên biết việc đó đồng với Đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác, xuất hiện ở cõi thế gian này, giảng dạy về tám pháp chánh đạo. Vì Phật nói tám chánh đạo khéo diệt trừ tất cả phiền não ở thế gian và không có chướng ngại gì đối với các pháp. Lại có tụng: Vua Chuyển luân vương có xe báu, Khắp nơi đại địa đều quy hàng, Như Phật diễn bày tám chánh đạo Dẹp cả quân ma, những buộc ràng. Nói về Chuyển luân Thánh vương có voi báu, nên biết tức là giống với Như Lai, bậc Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác trình bày về bốn pháp thần túc. Vì Phật giảng nói bốn pháp thần túc khéo phá trừ tất cả phiền não ở thế gian và không chướng ngại gì đối với các pháp. Lại có tụng: Luân vương có loài bạch long - tượng, Bay trên không trung luôn tự tại, Cũng thế, Như Lai có thần túc, Cù-đàm tên gọi biến hóa tài. Nói về Chuyển luân Thánh vương có ngựa báu, nên biết giống với Như Lai, bậc Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác trình bày về bốn pháp chánh đoạn. Vì Đức Phật giảng nói bốn pháp chánh đoạn khéo diệt trừ tất cả phiền não ở thế gian và không chướng ngại gì đối với các pháp. Lại có tụng: Thân vua ánh xanh đẹp, ngựa báu, Dạy ngựa mau thuần nhanh như gió, Như bốn pháp chánh đoạn của Phật, Mau chứng quả Tịch tĩnh vô vi. Tướng ngựa đẹp đẽ đỉnh đầu đen, Ngựa báu ấy được vua luôn cỡi, Bốn pháp chánh đoạn cũng như vậy, ===== PAGE 11 ===== SỐ 1538 - LUẬN THI THIẾT - Quyển 1 567 Cù-đàm tên gọi luôn tự tại. Nói về Chuyển luân Thánh vương có nhiều ngọc báu, nên biết giống với Như Lai, bậc Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác có đầy đủ thiên nhãn. Vì Phật Như Lai có đầy đủ thiên nhãn, nên các chúng sinh có những ham thích ưa muốn nào, thì Phật nhờ có thiên nhãn đều thấy biết cả. Lại có tụng: Ngọc báu lưu ly của Luân vương, Khắp chiếu thế gian sáng muôn phần, Thiên nhãn Như Lai cũng thế ấy, Khắp nơi thấy biết chẳng ngại ngần. Như nói về Chuyển luân Thánh vương có Nữ báu, nên biết cũng giống với Như Lai, bậc Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác có pháp hỷ giác chi. Lại có tụng: Vua Chuyển luân có diệu Nữ báu, Mọi người ưa thấy đều vui ý, Pháp hỷ giác chi cũng thế thôi, Cù-đàm tên gọi luôn thích chí. Như nói về Chuyển luân Thánh vương có quan chủ kho báu, nên biết cũng giống với Như Lai, bậc Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác có bốn chủng tộc luôn thân cận. Đó là các hàng Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Phệ-xá và Thủ-đa, ỞÛ chỗ Phật Thế Tôn luôn cung kính, thường đem dâng lên Đức Thế Tôn các thứ như ăn uống, y phục, giường nằm, thuốc trị bệnh v.v... Lại có tụng: Như vua Chuyển luân đại Thánh vương, Của tiền vô kể giàu sang nhất, Cù-đàm Thánh chủ tên lừng lẫy, Bốn tộc họ cung kính cúng dường. Như nói về Chuyển luân Thánh vương có được quan chủ binh báu, nên biết cũng giống với Như Lai, bậc Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác có đầy đủ trí tuệ cao quý. Vì Đức Phật có đại tuệ khéo phá tan tất cả phiền não của thế gian, giải trừ tất cả sự ràng buộc của quân ma, không còn chướng ngại đối với các pháp. Lại có tụng: Quan chủ binh khéo léo tìm xét, Lại hay quyết chọn các nghĩa lợi, ===== PAGE 12 ===== 568 BỘ TỲ ĐÀM 1 Như Lai đạt trí cũng như thế, Trừ hết trói buộc của quân ma. Như nói về Chuyển luân Thánh vương có thọ mạng sống lâu trên cõi thế, nên biết cũng giống với Như Lai, bậc Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác sống lâu trên thế gian, tùy theo các chúng sinh có những ước ao mong muốn gì thì đều được trọn vẹn. Nếu sống trọn một kiếp hoặc hơn một kiếp thì gọi là thọ mạng. Chuyển luân Thánh vương dùng chánh pháp cảm hóa đời sống trụ được một kiếp, cũng lại như vậy. Như nói về Chuyển luân Thánh vương ít bệnh hoạn, sầu não, nên biết cũng giống với Như Lai, bậc Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác không có các tổn hại buồn rầu, các bệnh khổ cũng không sinh ra. Lại có tụng: Chuyển luân Thánh vương ít bệnh khổ, Chánh pháp cao quý độ thế gian, Thế Tôn Đại sư tên gọi đủ, Không bệnh không buồn, luôn an lạc. Như nói về việc Chuyển luân Thánh vương có thân tướng đẹp đẽ đoan nghiêm, đủ ba mươi hai tướng tốt của bậc đại trượng phu, tất cả mọi người đều khao khát chiêm ngưỡng, nên biết cũng giống với Như Lai, bậc Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác, đủ ba mươi hai tướng thanh tịnh viên mãn, tất cả chúng sinh đều kính cẩn chiêm ngưỡng không thấy chán. Lại có tụng: Luân vương dùng chánh pháp trị đời, Tướng tốt đoan nghiêm, chúng thích nhìn, Thế Tôn tướng tốt cũng như thế, Công đức cao quý đều tròn đầy. Như nói về Chuyển luân Thánh vương, khi mọi người nhìn thấy mặt thì lòng rất vui thích, cũng giống với Như Lai, bậc Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác, tất cả chúng sinh đều rất ưa thích chiêm ngưỡng ngắm nhìn, khi nhìn thấy thì lòng rất vui mừng thích thú. Lại có tụng: Luân vương chánh pháp độ thế gian, Ai thấy thì lòng mãi vui thích, Như Lai Đại sư bậc tôn quý, Chúng sinh thấy được càng hân hoan. Như nói về Chuyển luân Thánh vương có ngàn người con, tướng mạo hình dung đẹp đẽ, lại dũng cảm không hề biết sợ, khéo léo hàng ===== PAGE 13 ===== SỐ 1538 - LUẬN THI THIẾT - Quyển 1 569 phục các đám quân khác, nên biết việc đó cũng giống với Như Lai, bậc Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác khéo léo hóa độ tất cả chúng sinh tu hành đều được chứng quả, dũng cảm không hề sợ sệt, có sức mạnh diệt trừ phiền não tiến đến đạo chân thật. Lại có tụng: Luân vương có cả ngàn người con, Mạnh mẽ vô úy tướng đoan nghiêm, Đầy đủ năng lực dẹp quân khác, Chánh pháp chân thật đem độ đời. Như Lai Đại sư độ chúng sinh, Đều khiến tu hành chứng quả vị, Bốn hướng bốn quả: bậc vô úy, Đây gọi đó là Bát Nhân địa. ===== PAGE 14 ===== 570 BỘ TỲ ĐÀM 1 LUẬN THI THIẾT