VI DIỆU PHÁP
Abhidhamma Piṭaka · Pāli · Việt · English · Chú giải
Đọc:
← A-tỳ-đạt-ma Thức Thân Túc Luận ← Quyển 15

A-tỳ-đạt-ma Thức Thân Túc Luận · Quyển 16

阿毘達磨識身足論 · T1539

Hán văn

提婆設摩阿羅漢造
三藏法師玄奘奉 詔譯
4 嗢柁南頌
成就蘊第六之四
有十二心,謂欲界繫善心、不善心、有覆無記
心、無覆無記心,色界繫善心、有覆無記心、無
覆無記心,無色界繫善心、有覆無記心、無覆
無記心,及學心、無學心。若欲界繫善心捨不
成就得成就,不善心亦爾耶?設不善心捨不
成就得成就,欲界繫善心亦爾耶?若欲界繫
善心捨不成就得成就,乃至無學心亦爾耶?
設無學心捨不成就得成就,欲界繫善心亦
爾耶?乃至若學心捨不成就得成就,無學心
亦爾耶?設無學心捨不成就得成就,學心
亦爾耶?
若欲界繫善心捨不成就得成就,不善心亦
爾耶?或欲界繫善心捨不成就得成就非不
善心,廣說四句。欲界繫善心捨不成就得成
就非不善心者,謂善根續時。不善心捨不成
就得成就非欲界繫善心者,謂已離欲界貪,
從離欲貪復還退時。欲界繫善心捨不成就
得成就亦不善心者,謂色無色界沒欲界生
時。非欲界善心捨不成就得成就亦非不善
心者,除上爾所相。若欲界繫善心捨不成就
得成就,欲界繫有覆無記心亦爾耶?或欲界
繫善心捨不成就得成就非欲界繫有覆無

記心,廣說四句。欲界善心捨不成就得成就
非欲界繫有覆無記心者,謂善根續時。欲界
繫有覆無記心捨不成就得成就非欲界繫
善心者,謂已離欲界貪異生,從離欲貪復還
退時。欲界繫善心捨不成就得成就亦欲界
繫有覆無記心者,謂色無色界沒欲界生時。
非欲界繫善心捨不成就得成就亦非欲界
繫有覆無記心者,除上爾所相。若欲界繫
善心捨不成就得成就,欲界繫無覆無記心
亦爾耶?或欲界繫善心捨不成就得成就
非欲界繫無覆無記心,廣說四句。欲界繫善
心捨不成就得成就非欲界繫無覆無記心
者,謂善根續時,及色界沒欲界生時。欲界繫
無覆無記心捨不成就得成就非欲界繫善
心者,謂無色界沒色界生時。欲界繫善心捨
不成就得成就亦欲界繫無覆無記心者,謂
無色界沒欲界生時。非欲界繫善心捨不成
就得成就亦非欲界繫無覆無記心者,除上
爾所相。若欲界繫善心捨不成就得成就,定
非色界繫善心。若色界繫善心捨不成就得
成就,定非欲界繫善心。若欲界繫善心捨不
成就得成就,色界繫有覆無記心亦爾耶?或
欲界繫善心捨不成就得成就非色界繫有
覆無記心,廣說四句。欲界繫善心捨不成就
得成就非色界繫有覆無記心者,謂善根續
時,及色界沒欲界生時。色界繫有覆無記心
捨不成就得成就非欲界繫善心者,謂已離
色界貪,從離色貪復還退時,及無色界沒

色界生時。欲界繫善心捨不成就得成就
亦色界繫有覆無記心者,謂無色界沒欲
界生時。非欲界繫善心捨不成就得成就亦
非色界繫有覆無記心者,除上爾所相。若欲
界繫善心捨不成就得成就,定非色界繫無
覆無記心。若色界繫無覆無記心捨不成就
得成就,定非欲界繫善心。從此以後都無所
有。若不善心捨不成就得成就,欲界繫有覆
無記心亦爾耶?若欲界繫有覆無記心捨不
成就得成就,不善心定爾。或不善心捨不成
就得成就非欲界繫有覆無記心,謂已離欲
界貪聖者,從離欲貪復還退時。若不善心捨
不成就得成就,欲界繫無覆無記心亦爾耶?
或不善心捨不成就得成就非欲界繫無覆
無記心,廣說四句。不善心捨不成就得成就
非欲界繫無覆無記心者,謂已離欲界貪,從
離欲貪復還退時,及色界沒欲界生時。欲界
無覆無記心捨不成就得成就非不善心者,
謂無色界沒色界生時。不善心捨不成就得
成就亦欲界繫無覆無記心者,謂無色界沒
欲界生時。非不善心捨不成就得成就亦非
欲界繫無覆無記心者,除上爾所相。若不善
心捨不成就得成就,定非色界繫善心。若色
界繫善心捨不成就得成就,定非不善心。若
不善心捨不成就得成就,色界繫有覆無記
心亦爾耶?或不善心捨不成就得成就非色
界繫有覆無記心,廣說四句。不善心捨不成
就得成就非色界繫有覆無記心者,謂已離

欲界貪,未離色界貪,從離欲貪復還退時,及
色界沒欲界生時。色界繫有覆無記心捨不
成就得成就非不善心者,謂已離色界貪,起
色界纏復還退時,及無色界沒色界生時。
不善心捨不成就得成就亦色界繫有覆無
記心者,謂已離色界貪,起欲界纏復還退
時,及無色界沒欲界生時。非不善心捨不
成就得成就亦非色界繫有覆無記心者,除
上爾所相。若不善心捨不成就得成就,定
非色界繫無覆無記心及無色界繫善心。若
色界繫無覆無記心及無色界繫善心捨不
成就得成就,定非不善心。若不善心捨不成
就得成就,無色界繫有覆無記心亦爾耶?或
不善心捨不成就得成就非無色界繫有覆
無記心,廣說四句。不善心捨不成就得成就
非無色界繫有覆無記心者,謂已離欲界貪
有學異生,從離欲貪復還退時,及色無色界
沒欲界生時。無色界繫有覆無記心捨不成
就得成就非不善心者,謂阿羅漢起色無色
界纏復還退時。不善心捨不成就得成就亦
無色界繫有覆無記心者,謂阿羅漢起欲界
纏復還退時。非不善心捨不成就得成就亦
非無色界繫有覆無記心者,除上爾所相。
若不善心捨不成就得成就,定非無色界繫
無覆無記心及無學心。若無色界繫無覆無
記心及無學心捨不成就得成就,定非不善
心。若不善心捨不成就得成就,學心亦爾耶?
或不善心捨不成就得成就非學心,廣說四

句。不善心捨不成就得成就非學心者,謂已
離欲界貪有學異生,從離欲貪復還退時,及
色無色界沒欲界生時。學心捨不成就得成
就非不善心者,謂阿羅漢起色無色界纏復
還退時,及修加行入見道時。不善心捨不成
就得成就亦學心者,謂阿羅漢起欲界纏復
還退時。非不善心捨不成就得成就亦非學
心者,除上爾所相。若欲界繫有覆無記心捨
不成就得成就,欲界繫無覆無記心亦爾耶?
或欲界繫有覆無記心捨不成就得成就非
欲界繫無覆無記心,廣說四句。欲界繫有覆
無記心捨不成就得成就非欲界繫無覆無
記心者,謂已離欲界貪異生,從離欲貪復
還退時,及色界沒欲界生時。欲界繫無覆無
記心捨不成就得成就非欲界繫有覆無記
心者,謂無色界沒色界生時。欲界繫有覆無
記心捨不成就得成就亦欲界繫無覆無記
心者,謂無色界沒欲界生時。非欲界繫有覆
無記心捨不成就得成就亦非欲界繫無覆
無記心者,除上爾所相。若欲界繫有覆無
記心捨不成就得成就,定非色界繫善心。若
色界繫善心捨不成就得成就,定非欲界繫
有覆無記心。若欲界繫有覆無記心捨不成
就得成就,色界繫有覆無記心亦爾耶?或欲
界繫有覆無記心捨不成就得成就非色界
繫有覆無記心,廣說四句。欲界繫有覆無記
心捨不成就得成就非色界繫有覆無記心
者,謂已離欲界貪異生,未離色界貪,從離
欲貪復還退時,及色界沒欲界生時。色界繫

有覆無記心捨不成就得成就非欲界繫有
覆無記心者,謂已離色界貪,起色界纏復還
退時,及無色界沒色界生時。欲界繫有覆無
記心捨不成就得成就亦色界繫有覆無記
心者,謂已離色界貪異生,起欲界纏復還退
時,及無色界沒欲界生時。非欲界繫有覆無
記心捨不成就得成就亦非色界繫有覆無
記心者,除上爾所相。若欲界繫有覆無記心
捨不成就得成就,定非色界繫無覆無記心。
若色界繫無覆無記心捨不成就得成就,定
非欲界繫有覆無記心。從此以後都無所有。
若欲界繫無覆無記心捨不成就得成就,色
界繫善心亦爾耶?或欲界繫無覆無記心捨
不成就得成就非色界繫善心,廣說四句。欲
界繫無覆無記心捨不成就得成就非色界
繫善心者,謂無色界沒欲界生時。色界繫善
心捨不成就得成就非欲界繫無覆無記心
者,謂修加行,色界善心初現前時。欲界繫無
覆無記心捨不成就得成就亦欲界繫善心
者,謂無色界沒色界生時。非欲界繫無覆
無記心捨不成就得成就亦非色界繫善心
者,除上爾所相。若欲界繫無覆無記心捨不
成就得成就,色界繫有覆無記心定爾。或色
界繫有覆無記心捨不成就得成就非欲界
繫無覆無記心,謂已離色界貪,從離色貪
復還退時。若欲界繫無覆無記心捨不成就
得成就,色界繫無覆無記心亦爾耶?或欲界
繫無覆無記心捨不成就得成就非色界繫
無覆無記心,廣說四句。欲界繫無覆無記心

捨不成就得成就非色界繫無覆無記心者,
謂無色界沒欲界生時。色界繫無覆無記心
捨不成就得成就非欲界繫無覆無記心者,
謂於欲界得離欲時。欲界繫無覆無記心捨
不成就得成就亦色界繫無覆無記心者,謂
無色界沒色界生時。非欲界繫無覆無記心
捨不成就得成就亦非色界繫無覆無記心
者,除上爾所相。若欲界繫無覆無記心捨不
成就得成就,定非無色界繫善心。若無色界
繫善心捨不成就得成就,定非欲界繫無覆
無記心。從此以後都無所有。若色界繫善心
捨不成就得成就,色界繫有覆無記心亦爾
耶?或色界繫善心捨不成就得成就非色界
繫有覆無記心,廣說四句。色界繫善心捨不
成就得成就非色界繫有覆無記心者,謂修
加行,色界善心初現前時。色界繫有覆無記
心捨不成就得成就非色界繫善心者,謂已
離色界貪,從離色貪復還退時,及無色界
沒欲界生時。色界繫善心捨不成就得成就
亦色界繫有覆無記心者,謂無色界沒色界
生時。非色界繫善心捨不成就得成就亦非
色界繫有覆無記心者,除上爾所相。若色界
繫善心捨不成就得成就,色界繫無覆無記
心亦爾耶?或色界繫善心捨不成就得成就
非色界繫無覆無記心,廣說四句。色界繫善
心捨不成就得成就非色界繫無覆無記心
者,謂修加行,色界善心初現前時。色界繫無
覆無記心捨不成就得成就非色界繫善心
者,謂於欲界得離欲時。色界繫善心捨不成

就得成就亦色界繫無覆無記心者,謂無色
界沒色界生時。非色界繫善心捨不成就得
成就亦非色界繫無覆無記心者,除上爾所
相。若色界繫善心捨不成就得成就,定非無
色界繫善心。若無色界繫善心捨不成就得
成就,定非色界繫善心。從此以後都無所
有。若色界繫有覆無記心捨不成就得成
就,色界繫無覆無記心亦爾耶?或色界繫有
覆無記心捨不成就得成就非色界繫無
覆無記心,廣說四句。色界繫有覆無記心
捨不成就得成就非色界繫無覆無記心者,
謂已離色界貪,從離色界貪復還退時,及
無色界沒欲界生時。色界繫無覆無記心捨
不成就得成就非色界繫有覆無記心者,謂
於欲界得離欲時。色界繫有覆無記心捨不
成就得成就亦色界繫無覆無記心者,謂
無色界沒色界生時。非色界繫有覆無記
心捨不成就得成就亦非色界繫無覆無記
心者,除上爾所相。若色界繫有覆無記心
捨不成就得成就,定非無色界繫善心。若
無色界繫善心捨不成就得成就,定非色
界繫有覆無記心。若色界繫有覆無記心捨
不成就得成就,無色界繫有覆無記心亦爾
耶?或色界繫有覆無記心捨不成就得成就
非無色界繫有覆無記心,廣說四句。色界繫
有覆無記心捨不成就得成就非無色界繫
有覆無記心者,謂已離色界貪有學異生,
從離色貪復還退時,及無色界沒欲界
生時。無色界繫有覆無記心捨不成就得成

就非色界繫有覆無記心者,謂阿羅漢起無
色界纏復還退時。色界繫有覆無記心捨不
成就得成就亦無色界繫有覆無記心者,謂
阿羅漢起欲界色界纏復還退時。非色界繫
有覆無記心捨不成就得成就亦非無色界
繫有覆無記心者,除上爾所相。若色界繫有
覆無記心捨不成就得成就,定非無色界繫
無覆無記心及無學心。若無色界繫無覆無
記心及無學心捨不成就得成就,定非色
界繫有覆無記心。若色界繫有覆無記心捨
不成就得成就,學心亦爾耶?或色界繫有
覆無記心捨不成就得成就非學心,廣說四
句。色界繫有覆無記心捨不成就得成就非
學心者,謂已離色界貪有學異生,從離色
貪復還退時,及無色界沒欲界色界生時。學
心捨不成就得成就非色界繫有覆無記心
者,謂阿羅漢起無色界纏復還退時,及修加
行入見道時。無色界繫有覆無記心捨不成
就得成就亦非學心者,謂阿羅漢起欲界
色界纏復還退時。非色界繫有覆無記心
捨不成就得成就亦非學心者,除上爾所相。
若色界繫無覆無記心捨不成就得成就,定
非無色界繫善心。若無色界繫善心捨不成
就得成就,定非色界繫無覆無記心。從此以
後都無所有。若無色界繫善心捨不成就得
成就,定非無色界繫有覆無記心。若無色界
繫有覆無記心捨不成就得成就,定非無色
界繫善心。從此以後都無所有。若無色界繫
有覆無記心捨不成就得成就,定非無色界

繫無覆無記心及無學心。若無色界繫無覆
無記心及無學心捨不成就得成就,定非無
色界繫有覆無記心。若無色界繫有覆無記
心捨不成就得成就,學心定爾。或學心捨不
成就得成就非無色界繫有覆無記心,謂修
加行入見道時。若無色界繫無覆無記心捨
不成就得成就,定非學心及無學心。若學心
及無學心捨不成就得成就,定非無色界繫
無覆無記心。若學心捨不成就得成就,定
非無學心。若無學心捨不成就得成就,定
非學心。
有十種心,謂欲界繫善心、不善心、
有覆無記心、無覆無記心,色界繫善心、有覆
無記心、無覆無記心,無色界繫善心、有覆
無記心、無覆無記心。若欲界繫善心未斷,成
就此心耶?設成就此心,此心未斷耶。乃
至若無色界繫無覆無記心未斷,成就此心
耶?設成就此心,此心未斷耶?
若欲界繫善心未斷,成就此心耶?或欲界繫
善心未斷非成就此心,或成就此心非此
心未斷,或此心未斷亦成就此心,或非此
心未斷亦非成就此心。此心未斷非成就
此心者,謂已斷善根。成就此心非此心未斷
者,謂欲界生長已離欲界貪。此心未斷
亦成就此心者,謂欲界生長不斷善根未離
欲界貪。非此心未斷亦非成就此心者,謂色
無色界生長。若不善心未斷,成就此心耶?曰:
如是。設成就此心,此心未斷耶?曰:如是。若欲
界繫有覆無記心未斷,成就此心耶?曰:如
是。設成就此心,此心未斷耶?曰:如是。若欲界

繫無覆無記心未斷,成就此心耶?若此心未
斷,定成就此心。或成就此心非此心未斷,
謂欲界生長已離欲界貪,及色界生長。若色
界繫善心未斷,成就此心耶?或色界繫善心
未斷非成就此心,或成就此心非此心未斷,
或此心未斷亦成就此心,或非此心未斷亦
非成就此心。色界繫善心未斷非成就此心
者,謂欲界生長未得色界善心。成就此心非
此心未斷者,謂欲界色界生長已離色界貪。
此心未斷亦成就此心者,謂欲界生長已得
色界善心未離色界貪,及色界生長未離彼
貪。非此心未斷亦非成就此心者,謂無色界
生長。若色界繫有覆無記心未斷,成就此心
耶?曰:如是。設成就此心,此心未斷耶?曰:如
是。若色界繫無覆無記心未斷,成就此心耶?
或色界繫無覆無記心未斷非成就此心,或
成就此心非此心未斷,或此心未斷亦成
就此心,或非此心未斷亦非成就此心。色
界繫無覆無記心未斷非成就此心者,謂欲
界生長未離欲界貪。成就此心非此心未
斷者,謂欲界色界生長已離色界貪。此心
未斷亦成就此心者,謂欲界生長已離欲界
貪未離色界貪,及色界生長未離彼貪。非此
心未斷亦非成就此心者,謂無色界生長。若
無色界繫善心未斷,成就此心耶?或無色
界善心未斷非成就此心,或成就此心非此
心未斷,或此心未斷亦成就此心,或非此心
未斷亦非成就此心。無色界繫善心未斷非
成就此心者,謂未得無色界善心。成就此

心非此心未斷者,謂阿羅漢。此心未斷亦成
就此心者,謂有學異生。已得無色界善心非
此心未斷亦非成就此心者,無有此句。若無
色界繫有覆無記心未斷,成就此心耶?曰:如
是。設成就此心,此心未斷耶?曰:如是。若無色
界繫無覆無記心未斷,成就此心耶?或無色
界繫無覆無記心未斷非成就此心,或成就
此心非此心未斷,或此心未斷亦成就此心,
或非此心未斷亦非成就此心。無色界繫無
覆無記心未斷亦非成就此心者,謂有學異
生無色界繫異熟果心不現在前。成就此心
非此心未斷者,謂阿羅漢無色界繫異熟果
心正現在前。此心未斷亦成就此心者,謂有
學異生無色界繫異熟果心正現在前。非
此心未斷亦非成就此心者,謂阿羅漢無色
界繫異熟果心不現在前。
有十種心,謂欲界繫善心、不善心、有覆無
記心、無覆無記心,色界繫善心、有覆無記心、
無覆無記心,無色界繫善心、有覆無記心、無
覆無記心。若欲界繫善心已斷,不成就此心
耶?設不成就此心,此心已斷耶?乃至若無色
界繫無覆無記心已斷,不成就此心耶?設不
成就此心,此心已斷耶?
若欲界繫善心已斷,不成就此心耶?或欲界
繫善心已斷非不成就此心,或不成就此心
非此心已斷,或此心已斷亦不成就此心,
或非此心已斷亦非不成就此心。欲界繫善
心已斷非不成就此心者,謂欲界生長已離
欲界貪。不成就此心非此心已斷者,謂已斷

善根。此心已斷亦不成就此心者,謂色無
色界生長。非此心已斷亦非不成就此心者,
謂欲界生長不斷善根未離欲界貪。若不
善心已斷,不成就此心耶?曰:如是。設不成
就此心,此心已斷耶?曰:如是。若欲界繫有
覆無記心已斷,不成就此心耶?曰:如是。設
不成就此心,此心已斷耶?曰:如是。若欲界
繫無覆無記心已斷,不成就此心耶?若欲界
繫無覆無記心不成就,此心定已斷。或此心
已斷非不成就此心,謂欲界生長已離欲
界貪,及色界生長。若色界繫善心已斷,不
成就此心耶?或色界繫善心已斷非不成就
此心,或不成就此心非此心已斷,或此心
已斷亦不成就此心,或非此心已斷亦非不
成就此心。色界繫善心已斷非不成就此心
者,謂欲界色界生長已離色界貪。不成就此
心非此心已斷者,謂欲界生長未得色界善
心。此心已斷亦不成就此心者,謂無色界生
長。非此心已斷亦非不成就此心者,謂欲界
生長已得色界善心未離色界貪,及色界生
長未離彼貪。若色界繫有覆無記心已斷,不
成就此心耶?曰:如是。設不成就此心,此心已
斷耶?曰:如是。若色界繫無覆無記心已斷,不
成就此心耶?或色界繫無覆無記心已斷非
不成就此心,或不成就此心非此心已斷,或
此心已斷亦不成就此心,或非此心已斷
亦非不成就此心。色界繫無覆無記心已斷
非不成就此心者,謂欲界色界生長已離色
界貪。不成就此心非此心已斷者,謂欲界

生長未離欲界貪。此心已斷亦不成就此
心者,謂無色界生長。非此心已斷亦非不
成就此心者,謂欲界生長已離欲界貪未
離色界貪,及色界生長未離彼貪。若無色界
繫善心已斷,不成就此心耶?若無色界繫善
心已斷,定非不成就此心。或不成就此心
非此心已斷,謂未得無色界善心。若無色界
繫有覆無記心已斷,不成就此心耶?曰:如是。
設不成就此心,此心已斷耶?曰:如是。若無色
界繫無覆無記心已斷,不成就此心耶?或無
色界繫無覆無記心已斷非不成就此心,或
不成就此心非此心已斷,或此心已斷亦
不成就此心,或非此心已斷亦非不成就
此心。無色界繫無覆無記心已斷非不成就
此心者,謂阿羅漢無色界繫異熟果心正現
在前。不成就此心非此心已斷者,謂有學異
生無色界繫異熟果心不現在前。此心已斷
亦不成就此心者,謂阿羅漢無色界繫異熟
果心不現在前。非此心已斷亦非不成就此
心者,謂有學異生無色界繫異熟果心正現
在前。
有十二心,謂欲界繫善心、不善心、有覆無記
心、無覆無記心,色界繫善心、有覆無記心、無
覆無記心,無色界繫善心、有覆無記心、無覆
無記心,及學心、無學心。若成就欲界繫善
心,如是十二心幾成就、幾不成就?乃至若
成就無學心,如是十二心幾成就、幾不成
就?
若成就欲界繫善心,二心定成就,一心定不

成就,餘或成就或不成就。若成就不善心,四
心定成就,四心定不成就,餘或成就或不成
就。若成就欲界繫有覆無記心,五心定成就,
四心定不成就,餘或成就或不成就。若成就
欲界繫無覆無記心,此一心定成就,一心定
不成就,餘或成就或不成就。若成就色界繫
善心,二心定成就,一心定不成就,餘或成就
或不成就。若成就色界繫有覆無記心,三心
定成就,二心定不成就,餘或成就或不成就。
若成就色界繫無覆無記心,三心定成就,三
心定不成就,餘或成就或不成就。若成就無
色界繫善心,此一心定成就,二心定不成就,
餘或成就或不成就。若成就無色界繫有覆
無記心,此一心定成就,一心定不成就,餘或
成就或不成就。若成就無色界繫無覆無記
心,二心定成就,七心定不成就,餘或成就或
不成就。若成就學心,二心定成就,一心定不
成就,餘或成就或不成就。若成就無學心,二
心定成就,五心定不成就,餘或成就或不成
就。
有十二心,謂欲界繫善心、不善心、有覆無記
心、無覆無記心,色界繫善心、有覆無記心、無
覆無記心,無色界繫善心、有覆無記心、無覆
無記心,及學心、無學心。若不成就欲界繫善
心,如是十二心幾不成就、幾成就?乃至若不
成就無學心,如是十二心幾不成就、幾成就?
若不成就欲界繫善心,此一心定不成就,餘
或成就或不成就。若不成就不善心,二心定
不成就,餘或成就或不成就。若不成就欲界

繫有覆無記心,此一心定不成就,餘或成就
或不成就。若不成就欲界繫無覆無記心,七
心定不成就,一心定成就,餘或成就或不成
就。若不成就色界繫善心,二心定不成就,餘
或成就或不成就。若不成就色界繫有覆無
記心,三心定不成就,一心定成就,餘或成就
或不成就。若不成就色界繫無覆無記心,此
一心定不成就,餘或成就或不成就。若不成
就無色界繫善心,三心定不成就,三心定成
就,餘或成就或不成就。若不成就無色界繫
有覆無記心,五心定不成就,二心定成就,餘
或成就或不成就。若不成就無色界繫無覆
無記心,此一心定不成就,餘或成就或不成
就。若不成就學心,此一心定不成就,餘或成
就或不成就。若不成就無學心,此一心定不
成就,一心定成就,餘或成就或不成就。
有十二心,謂欲界繫善心、不善心、有覆無記
心、無覆無記心,色界繫善心、有覆無記心、無
覆無記心,無色界繫善心、有覆無記心、無覆
無記心,及學心、無學心。復有三種補特伽羅:
一、未離欲界貪補特伽羅;二、未離色界貪補
特伽羅;三、未離無色界貪補特伽羅。未離欲
界貪補特伽羅,如是十二心幾成就、幾不成
就?未離色界貪補特伽羅,如是十二心幾成
就、幾不成就?未離無色界貪補特伽羅,如是
十二心幾成就、幾不成就?
未離欲界貪補特伽羅,四心定成就,四心定
不成就,餘或成就或不成就。未離色界貪補
特伽羅,三心定成就,二心定不成就,餘或成

就或不成就。未離無色界貪補特伽羅,一心
定成就,一心定不成就,餘或成就或不成就。
十二心,謂欲界繫善心、不善心、有覆無記心、
無覆無記心,色界繫善心、有覆無記心、無
覆無記心,無色界繫善心、有覆無記心、無覆
無記心,及學心、無學心。復有三種補特伽羅:
一、已離欲界貪補特伽羅;二、已離色界貪補
特伽羅;三、已離無色界貪補特伽羅。已離
欲界貪補特伽羅,如是十二心幾不成就、幾
成就?已離色界貪補特伽羅,如是十二心幾
不成就、幾成就?已離無色界貪補特伽羅,如
是十二心幾不成就、幾成就?
已離欲界貪補特伽羅,二心定不成就,餘
或成就或不成就。已離色界貪補特伽羅,三
心定不成就,一心定成就,餘或成就或不成
就。已離無色界貪補特伽羅,五心定不成就,
二心定成就,餘或成就或不成就。
若最初梵世繫善心現在前,一切欲界繫善
心等無間耶?若最初修加行梵世繫善心現
在前,一切欲界繫善心等無間。或最初梵世
繫善心現在前非欲界繫善心等無間,謂從
梵世上沒生梵世中,彼最初梵世繫善心現
在前。乃至若最初無所有處繫善心現在前,
一切識無邊處繫善心等無間耶?若最初修
加行無所有處繫善心現在前,一切識無邊
處繫善心等無間。或最初無所有處繫善心
現在前非識無邊處繫善心等無間,謂從
非想非非想處沒生無所有處,彼最初無所
有處繫善心現在前。

有十二心,欲界繫善心、不善心、有覆無記心、
無覆無記心,色界繫善心、有覆無記心、無
覆無記心,無色界繫善心、有覆無記心、無
覆無記心,及學心、無學心。若學心捨成就得
不成就,如是十二心幾捨成就得不成就、幾
捨不成就得成就?若無學心捨成就得不成
就,如是十二心幾捨成就得不成就、幾捨不
成就得成就?
若學心捨成就得不成就,二心定捨成就得
不成就,一心定捨不成就得成就,餘非捨成
就得不成就亦非捨不成就得成就。若無學
心捨成就得不成就,一心定捨成就得不成
就,二心定捨不成就得成就,二心或捨成就
得不成就,二心或捨不成就得成就,五心非
捨成就得不成就亦非捨不成就得成就。
有十二心,謂欲界繫善心、不善心、有覆無記
心、無覆無記心,色界繫善心、有覆無記心、無
覆無記心,無色界繫善心、有覆無記心、無覆
無記心,及學心、無學心。若學心捨不成就得
成就,如是十二心幾捨不成就得成就、幾捨
成就得不成就?若無學心捨不成就得成就,
如是十二心幾捨不成就得成就、幾捨成就
得不成就?
若學心捨不成就得成就,或有二心定捨不
成就得成就,一心定捨成就得不成就,二心
或捨不成就得成就,二心或捨成就得不成
就,或有得一都無所捨,五心非捨不成就得
成就亦非捨成就得不成就。若無學心捨不
成就得成就,一心定捨不成就得成就,二心

定捨成就得不成就。

Việt dịch

QUYỂN 16
Uẩn Thứ VI: THÀNH TỰU, Phần 4
Có mười hai tâm:
- Thuộc cõi Dục có: 
Tâm thiện 
Tâm bất thiện.
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Sắc có: 
Tâm thiện 
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Vô sắc có: 
Tâm thiện 
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
Tâm học.
Tâm vô học.
Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành tựu, thì 
tâm bất thiện cũng như vậy chăng? Nếu tâm bất thiện, xả bất thành tựu 
được thành tựu, thì tâm thiện thuộc cõi Dục cũng như vậy chăng?
Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành tựu, cho 
đến tâm vô học cũng như vậy chăng?
Nếu tâm vô học, xả bất thành tựu được thành tựu, thì tâm thiện 
thuộc cõi Dục cũng như vậy chăng? Cho đến tâm học xả bất thành tựu 
được thành tựu, thì tâm vô học cũng như vậy chăng?
Nếu tâm vô học, xả bất thành tựu được thành tựu, thì tâm học cũng 

===== PAGE 279 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 16 893
như vậy chăng?
Hỏi: Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, thì tâm bất thiện cũng vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu,, chứ không phải tâm bất thiện. Nói rộng ra có bốn trường hợp:
1. Tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành tựu,, chứ 
không phải tâm bất thiện, là khi căn thiện nối tiếp. 
2. Tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, chứ không phải 
tâm thiện thuộc cõi Dục, là đã lìa tham cõi Dục. Từ lúc lìa tham Dục thì 
lui sụt trở lại. 
3. Tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành tựu, cũng 
là tâm bất thiện, nghĩa là lúc mất ở cõi Sắc và Vô sắc, lúc sinh ở cõi 
Dục. 
4. Không phải tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được 
thành tựu, cũng không phải là tâm bất thiện, là trừ những hình thức như 
tên đã nói.
Hỏi: Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, thì tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục cũng như vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục. Nói rộng ra có 
bốn trường hợp:
1. Tâm thiện cõi Dục, xả bất thành tựu được thành tựu, chứ không 
phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, là khi căn thiện còn tiếp nối. 
2. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, không phải tâm thiện thuộc cõi Dục, là dị sinh đã lìa tham cõi Dục. 
Từ lúc lìa tham Dục thì lui sụt trở lại. 
3. Tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành tựu, cũng 
là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, là lúc mất ở cõi Sắc và Vô sắc, 
sinh ở cõi Dục. 
4. Không phải tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được 
thành tựu, cũng không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, là trừ 
những hình hức như trên đã nói.
Hỏi: Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, thì tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục cũng như vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục. Nói rộng ra có 
bốn trường hợp:
1. Tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành tựu, chứ 

===== PAGE 280 =====
894 BỘ TỲ ĐÀM 1
không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, là lúc căn thiện còn nối 
tiếp và lúc mất ở cõi Sắc, sinh ở cõi Dục. 
2. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm thiện thuộc cõi Dục, là lúc mất ở cõi Vô sắc 
sinh vào cõi Sắc. 
3. Tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành tựu, cũng 
là tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, là lúc mất ở cõi Vô sắc, sinh vào 
cõi Dục. 
4. Không phải tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được 
thành tựu, cũng không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, là trừ 
những hình thức như trên đã nói.
Hỏi: Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, thì chắc chắn không phải là tâm thiện thuộc cõi Sắc. Nếu tâm thiện 
thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, thì chắc chắn không 
phải là tâm thiện thuộc cõi Dục. Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất 
thành tựu được thành tựu, thì tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc cũng như 
vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc. Nói rộng ra có 
bốn trường hợp:
1. Tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành tựu, chứ 
không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, là khi căn thiện còn nối 
tiếp và lúc mất ở cõi Sắc, sinh vào cõi Dục. 
2. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm thiện thuộc cõi Dục, là đã lìa tham cõi Sắc. Từ 
lúc lìa tham cõi Sắc thì lui sụt trở lại và lúc mất ở cõi Vô sắc, sinh vào 
cõi Sắc. 
3. Tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành tựu, cũng 
là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, là lúc mất ở cõi Vô sắc, sinh vào 
cõi Dục. 
4. Không phải tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được 
thành tựu, cũng không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, là trừ 
những hình thức như tên đã nói.
 Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành tựu, thì 
chắc chắn không phải là tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc.
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, thì chắc chắn không phải là tâm thiện thuộc cõi Dục. Từ đây trở về 
sau đều không có.

===== PAGE 281 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 16 895
Nếu tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, thì tâm hữu 
phú vô ký thuộc cõi Dục cũng như vậy chăng?
Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được 
thành tựu, thì tâm bất thiện chắc chắn như vậy.
Hoặc tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu,, chứ không 
phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, nghĩa là Thánh giả đã lìa tham 
cõi Dục. Từ lúc lìa tham Dục thì lui sụt trở lại.
Hỏi: Nếu tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, thì tâm 
vô phú vô ký thuộc cõi Dục cũng như vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, chứ 
không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục. Nói rộng ra có bốn trường 
hợp:
1. Tâm bất thiện xả bất thành tựu được thành tựu,, chứ không phải 
tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, là đã lìa tham cõi Dục. Từ lúc lìa tham 
Dục thì lui sụt trở lại, và lúc mất ở cõi Sắc, sinh ở cõi Dục. 
2. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, không phải tâm bất thiện, là lúc mất ở cõi Vô sắc, sinh ở cõi Sắc. 
3. Tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, cũng là tâm vô 
phú vô ký thuộc cõi Dục, là lúc mất ở cõi Vô sắc, sinh ở cõi Dục. 
4. Không phải tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, 
cũng không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, là trừ những hình 
thức như trên đã nói.
 Nếu tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, thì chắc chắn 
không phải tâm thiện thuộc cõi Sắc.
Nếu tâm thiện thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, thì 
chắc chắn không phải tâm bất thiện.
Hỏi: Nếu tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, thì tâm 
hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, cũng như vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, thì 
không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc. Nói rộng bốn trường 
hợp:
1. Tâm bất thiện xả bất thành tựu được thành tựu,, chứ không phải 
tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, là đã lìa tham cõi Dục, chưa lìa tham 
cõi Sắc. Từ lúc lìa tham dục, thì lui sụt trở lại, và lúc mất ở cõi Sắc, sinh 
ở cõi Dục. 
2. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm bất thiện, là đã lìa tham cõi Sắc, dấy lên trói 
buộc ở cõi Sắc, lúc lui sụt trở lại, và lúc mất ở cõi Vô sắc, sinh ở cõi 

===== PAGE 282 =====
896 BỘ TỲ ĐÀM 1
Sắc. 
3. Tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, cũng là tâm hữu 
phú vô ký thuộc cõi Sắc, là đã lìa tham cõi Sắc, dấy lên trói buộc ở cõi 
Dục, thì lui sụt trở lại, và lúc chết ở cõi Vô sắc, sinh ở cõi Dục. 
4. Không phải tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, 
cũng không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, là trừ những hình 
thức như đã nói.
Hỏi: Nếu tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, thì chắc 
chắn không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, và tâm thiện thuộc cõi 
Vô sắc. Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, và tâm thiện thuộc cõi Vô 
sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, thì chắc chắn không phải là tâm 
bất thiện. Nếu tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, thì tâm 
hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc cũng như vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, chứ 
không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc. Nói rộng ra có bốn 
trường hợp:
1. Tâm bất thiện xả bất thành tựu được thành tựu,, chứ không phải 
tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, là dị sinh hữu học đã lìa tham cõi 
Dục. Từ lúc lìa tham cõi Dục, thì lui sụt trở lại và lúc mất ở cõi Sắc cõi 
Vô sắc, sinh vào cõi Dục. 
2. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc xả bất thành tựu được 
thành tựu, không phải tâm bất thiện, là A-la-hán dấy lên trói buộc vào 
cõi Sắc và vô sắc thì lui sụt trở lại. 
3. Tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, cũng là tâm hữu 
phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, là lúc A-la-hán dấy lên trói buộc vào cõi 
Dục, thì lui sụt trở lại. 
4. Không phải tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, 
cũng không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, là trừ những hình 
thức đã nói như trên.
Hỏi: Nếu tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, thì chắc 
chắn không phải tâm vô phú vô ký và tâm vô học thuộc cõi Vô sắc. Nếu 
tâm vô phú vô ký và tâm vô học thuộc cõi Vô sắc, xả bất thành tựu được 
thành tựu, thì chắc chắn không phải là tâm bất thiện. Nếu tâm bất thiện, 
xả bất thành tựu được thành tựu, thì tâm học cũng như vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, chứ 
không phải tâm học. Nói rộng có bốn trường hợp:
1. Tâm bất thiện xả bất thành tựu được thành tựu, chứ không phải 
tâm học, là hàng dị sinh hữu học đã lìa tham cõi Dục. Từ lúc lìa tham 

===== PAGE 283 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 16 897
dục thì lui sụt trở lại, và lúc mất ở cõi Sắc-cõi Vô sắc, sinh ở cõi Dục. 
2. Tâm học xả bất thành tựu được thành tựu, chứ không phải tâm 
bất thiện, là A-la-hán dấy lên trói buộc vào cõi Vô sắc, thì lui sụt trở lại, 
và lúc tu gia hạnh, tiến vào kiến đạo. 
3. Tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, cũng là tâm 
học, là A-la-hán dấy lên trói buộc vào cõi Dục, thì lui sụt trở lại. 
4. Không phải tâm bất thiện, xả bất thành tựu được thành tựu, 
cũng không phải tâm học, là trừ những hình thức đã nói như trên.
Hỏi: Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được 
thành tựu, thì tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục cũng như vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu 
được thành tựu, chứ không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục. Nói 
rộng có bốn trường hợp:
1. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải là tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, là dị sinh đã 
lìa tham cõi Dục. Từ lúc lìa tham dục, thì lui sụt trở lại, và lúc mất ở cõi 
Sắc sinh ở cõi Dục. 
2. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, là lúc mất ở cõi 
Vô sắc, sinh ở cõi Sắc. 
3. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, cũng là tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, là lúc mất ở cõi Vô sắc, 
sinh ở cõi Dục. 
4. Không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu 
được thành tựu, cũng không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục là trừ 
những hình thức đã nói như trên.
 Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được 
thành tựu, thì chắc chắn không phải là tâm thiện thuộc cõi Sắc. Nếu 
tâm thiện thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, thì chắc chắn 
không phải là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục.
Hỏi: Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được 
thành tựu, thì tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc cũng như vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu 
được thành tựu, chứ không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc. Nói 
rộng có bốn trường hợp:
1. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, là dị sinh đã lìa 
tham cõi Dục, chưa lìa tham cõi Sắc. Từ lúc lìa tham dục, thì lui sụt trở 

===== PAGE 284 =====
898 BỘ TỲ ĐÀM 1
lại, và lúc mất ở cõi Sắc, sinh ở cõi Dục. 
2. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, là lúc đã lìa tham 
cõi Sắc, dấy lên trói buộc vào cõi Sắc, thì lui sụt trở lại và lúc mất ở cõi 
Vô sắc, sinh ở cõi Sắc. 
3. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, cũng là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, là lúc dị sinh đã lìa tham 
cõi Dục, dấy lên trói buộc vào cõi Dục, thì lui sụt trở lại, và lúc mất ở 
cõi Vô sắc sinh ở cõi Dục. 
4. Không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu 
được thành tựu, cũng không phải là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, là 
trừ những hình thức đã nói như trên.
Hỏi: Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được 
thành tựu, thì chắc chắn không phải là tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc. 
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, 
thì chắc chắn không phải là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục. Từ đây 
trở về sau đều không có.
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, thì tâm thiện thuộc cõi Sắc cũng như vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được 
thành tựu, chứ không phải tâm thiện thuộc cõi Sắc. Nói rộng có bốn 
trường hợp:
1. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm thiện thuộc cõi Sắc, là lúc mất ở cõi Vô sắc, 
sinh ở cõi Dục. 
2. Tâm thiện thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, chứ 
không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, là lúc tu gia hạnh, tâm 
thiện cõi Sắc mới hiện ra rõ ràng. 
3. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, cũng là tâm thiện thuộc cõi Dục, là lúc mất ở cõi Vô sắc, sinh ở 
cõi Sắc. 
4. Không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu 
được thành tựu, cũng không phải tâm thiện thuộc cõi Sắc, là trừ những 
hình thức đã nói như trên.
 Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, thì tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc cũng như vậy. Hoặc tâm hữu 
phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, chứ không 
phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, nghĩa là đã lìa tham cõi Sắc. Từ 

===== PAGE 285 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 16 899
lúc lìa tham cõi Sắc, thì lui sụt trở lại. Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi 
Dục, xả bất thành tựu được thành tựu, thì tâm vô phú vô ký thuộc cõi 
Sắc cũng như vậy chăng? Hoặc tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất 
thành tựu được thành tựu,, chứ không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi 
Sắc. Nói rộng có bốn trường hợp:
1. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu,, chứ không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, là lúc mất ở cõi 
Vô sắc sinh ở cõi Dục. 
2. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, là lúc ở cõi Dục, 
được xa lìa dục. 
3. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, cũng là tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, là lúc mất ở cõi Vô sắc, 
sinh ở cõi Sắc. 
4. Không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu 
được thành tựu, cũng không phải là tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, là 
trừ những hình thức đã nói như trên.
 Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, xả bất thành tựu được thành 
tựu, thì chắc chắn không phải là tâm thiện thuộc cõi Vô sắc. Nếu tâm 
thiện thuộc cõi Vô sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, thì chắc chắn 
không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục. Từ đây trở về sau đều 
không có. 
Nếu tâm thiện thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, thì 
tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc cũng như vậy chăng? Hoặc tâm thiện 
thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, chứ không phải tâm hữu 
phú vô ký thuộc cõi Sắc. Nói rộng có bốn trường hợp:
1. Tâm thiện thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, chứ 
không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, là lúc tu gia hạnh thì tâm 
thiện cõi Sắc, mới hiện ra rõ ràng. 
2. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm thiện thuộc cõi Sắc, nghĩa là đã lìa tham cõi 
Sắc. Từ lúc lìa tham cõi Sắc, thì lui sụt trở lại, và lúc mất ở cõi Vô sắc, 
sinh cõi Dục.
3.  Tâm thiện thuộc cõi Sắc, xả bất thnàh tựu được thành tựu, cũng 
là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, là lúc mất ở cõi Vô sắc, sinh ở cõi 
Sắc. 
4. Không phải tâm thiện thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được 
thành tựu, cũng không phải là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, là trừ 

===== PAGE 286 =====
900 BỘ TỲ ĐÀM 1
những hình thức đã nói như trên.
Hỏi: Nếu tâm thiện thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, thì tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc cũng như vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm thiện thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu,, chứ không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc. Nói rộng có bốn 
trường hợp:
1. Tâm thiện thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành tựu,, chứ 
không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, là lúc tu gia hạnh thì tâm 
thiện cõi Sắc, mới hiện ra rõ ràng. 
2. Tâm vô phú vô ký xả bất thành tựu được thành tựu, chứ không 
phải tâm thiện thuộc cõi Sắc, là khi ở cõi Dục lìa dục. 
3. Tâm thiện thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, cũng 
là tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, là lúc mất ở cõi Vô sắc, sinh ở cõi 
Sắc. 
4. Không phải tâm thiện thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được 
thành tựu, cũng không phải là tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, là trừ 
những hình thức đã nói như trên.
Hỏi: Nếu tâm thiện thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, 
thì chắc chắn không phải là tâm thiện thuộc cõi Vô sắc. Nếu tâm thiện 
thuộc cõi Vô sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, thì chắc chắn không 
phải là tâm thiện thuộc cõi Sắc. Từ đây trở về sau đều không có.
Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, thì tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc cũng như vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tự được 
thành tựu,, chứ không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc. Nói rộng 
có bốn trường hợp:
1. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, là đã lìa tham cõi 
Sắc. Từ lúc lìa tham cõi Sắc, thì lui sụt trở lại, và lúc mất ở cõi Vô sắc, 
sinh ở cõi Dục. 
2. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, là lúc ở cõi Dục 
được lìa dục. 
3. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, cũng là tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc là lúc mất ở cõi Vô sắc 
sinh ở cõi Sắc. 
4. Không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu 
được thành tựu, cũng không phải là tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc là 

===== PAGE 287 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 16 901
trừ những hình thức đã nói như trên.
Hỏi: Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được 
thành tựu, thì chắc chắn không phải là tâm thiện thuộc cõi Vô sắc. Nếu 
tâm thiện thuộc cõi Vô sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, thì chắc 
chắn không phải là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc. Nếu tâm hữu phú 
vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, thì tâm hữu phú 
vô ký thuộc cõi Vô sắc cũng như vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu 
được thành tựu,, chứ không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc. 
Nói rộng có bốn trường hợp:
1. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, là hữu học dị 
sinh đã lìa tham cõi Sắc. Từ lúc lìa tham cõi Sắc, thì lui sụt trở lại và lúc 
mất ở cõi Vô sắc, sinh ở cõi Dục. 
2. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc xả bất thành tựu được 
thành tựu, chứ không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, là lúc A-
la-hán khỏi trói buộc vào cõi Vô sắc, thì lui sụt trở lại. 
3. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, cũng là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, là lúc A-la-hán dấy 
lên trói buộc vào cõi Dục và cõi Sắc thì lui sụt trở lại. 
4. Không phải tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu 
được thành tựu, cũng không phải là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô 
sắc, là trừ những hình thức đã nói như trên.
Hỏi: Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được 
thành tựu, thì chắc chắn không phải là tâm vô phú vô ký và tâm vô học 
thuộc cõi Vô sắc. Nếu tâm vô phú vô ký và tâm vô học thuộc cõi Vô 
sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, thì chắc chắn không phải là tâm 
hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc. Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả 
bất thành tựu được thành tựu, thì tâm học cũng như vậy chăng?
Đáp: Hoặc tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu 
được thành tựu, chứ không phải tâm học. Nói rộng có bốn trường hợp:
1. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc xả bất thành tựu được thành 
tựu, chứ không phải tâm học, là dị sinh hữu học đã lìa tham cõi Sắc. Từ 
lúc lìa tham cõi Sắc, thì lui sụt trở lại và lúc mất ở cõi Vô sắc sinh ở cõi 
Sắc và cõi Dục. 
2. Tâm học xả bất thành tựu được thành tựu, chứ không phải tâm 
hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, là lúc A-la-hán dấy lên trói buộc vào cõi 
Vô sắc, thì lui sụt trở lại và lúc tu gia hạnh đi vào kiến đạo. 

===== PAGE 288 =====
902 BỘ TỲ ĐÀM 1
3. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc xả bất thành tựu được 
thành tựu, cũng không phải tâm học, là lúc A-la-hán dấy lên trói buộc 
vào cõi Sắc và cõi Dục thì lui sụt trở lại. 
4. Không phải là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc xả bất thành 
tựu được thành tựu, cũng không phải là tâm học, là trừ những hình thức 
đã nói như trên.
 Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, thì chắc chắn không phải là tâm thiện thuộc cõi Vô sắc. Nếu tâm 
thiện thuộc cõi Vô sắc xả bất thành tựu được thành tựu, thì chắc chắn 
không phải là tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc. Từ đây trở về sau đều 
không có.
Nếu tâm thiện thuộc cõi Vô sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, 
thì chắc chắn không phải là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc. Nếu 
tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc xả bất thành tựu được thành tựu, 
thì chắc chắn không phải là tâm thiện thuộc cõi Vô sắc. Từ đây về sau 
đều không có.
Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, xả bất thành tựu được 
thành tựu, thì chắc chắn không phải là tâm vô phú vô ký và tâm vô học 
thuộc cõi Vô sắc. Nếu tâm vô phú vô ký và tâm vô học thuộc cõi Vô 
sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, thì chắc chắn không phải là tâm 
hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc. Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô 
sắc, xả bất thành tựu được thành tựu, thì tâm học nhất định như vậy. 
Hoặc tâm học, xả bất thành tựu được thành tựu, chứ không phải tâm hữu 
phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, nghĩa là lúc tu gia hạnh, nhập vào kiến đạo. 
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, xả bất thành tựu được thành 
tựu, thì chắc chắn không phải là tâm học và tâm vô học. Nếu tâm học 
và tâm vô học, xả bất thành tựu được thành tựu, thì chắc chắn không 
phải là tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc.
Nếu tâm học, xả bất thành tựu được thành tựu, thì chắc chắn không 
phải là tâm vô học. Nếu tâm vô học, xả bất thành tựu được thành tựu, 
thì chắc chắn không phải là tâm học.
Có mười loại tâm:
- Thuộc cõi Dục có: 
Tâm thiện 
Tâm bất thiện.
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Sắc có: 

===== PAGE 289 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 16 903
Tâm thiện 
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Vô sắc có: 
Tâm thiện 
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục chưa đoạn thì tâm ấy thành tựu 
chăng? Nếu tâm ấy thành tựu thì tâm ấy chưa đoạn chăng? Cho đến 
nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc chưa đoạn thì tâm ấy thành tựu 
chăng? Nếu tâm ấy thành tựu thì tâm ấy chưa đoạn chăng?
Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục chưa đoạn thì tâm ấy thành tựu 
chăng? Hoặc tâm thiện thuộc cõi Dục chưa đoạn, không phải tâm ấy 
thành tựu; hoặc tâm ấy thành tựu; không phải tâm ấy chưa đoạn; hoặc 
tâm ấy chưa đoạn, cũng tâm ấy thành tựu; hoặc không phải tâm ấy chưa 
đoạn, cũng không phải tâm ấy thành tựu.
Tâm ấy chưa đoạn, không phải tâm ấy thành tựu là đã đoạn căn 
thiện, tâm ấy thành tựu.
Không phải tâm ấy chưa đoạn, là sinh trưởng ở cõi Dục, đã lìa 
tham cõi Dục.
Tâm ấy chưa đoạn, cũng thành tựu tâm ấy, là sinh trưởng ở cõi 
Dục, căn thiện không đoạn, chưa lìa tham cõi Dục.
Không phải tâm ấy chưa đoạn cũng không phải tâm ấy thành tựu, 
là sinh trưởng ở cõi Sắc và cõi Vô sắc.
Hỏi: Nếu tâm bất thiện chưa đoạn thì tâm ấy thành tựu chăng?
Đáp: Đúng như vậy
Hỏi: Nếu tâm ấy thành tựu, thì tâm ấy chưa đoạn chăng?
Đáp: Đúng như vậy 
Hỏi: Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục chưa đoạn thì tâm ấy 
thành tựu chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu tâm ấy thành tựu, thì tâm ấy chưa đoạn chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục chưa đoạn, thì tâm ấy thành 
tựu chăng? Nếu tâm ấy chưa đoạn, thì quyết định tâm ấy thành tựu. 
Hoặc tâm ấy thành tựu, không phải tâm ấy chưa đoạn, nghĩa là sinh 
trưởng ở cõi Dục, đã lìa tham cõi Dục, và sinh trưởng ở cõi Sắc.
Nếu tâm thiện thuộc cõi Sắc chưa đoạn thì tâm ấy thành tựu 

===== PAGE 290 =====
904 BỘ TỲ ĐÀM 1
chăng?
Hoặc tâm thiện thuộc cõi Sắc chưa đoạn, không phải tâm ấy thành 
tựu; hoặc tâm ấy thành tựu, không phải tâm ấy chưa đoạn. Hoặc tâm ấy 
chưa đoạn thì tâm ấy cũng thành tựu.
Hoặc không phải tâm ấy chưa đoạn thì không phải tấm ấy thành 
tựu.
Tâm thiện thuộc cõi Sắc chưa đoạn, không phải tâm ấy thành tựu, 
là sinh trưởng ở cõi Dục, chưa được tâm thiện cõi Sắc.
Thành tựu tâm ấy, không phải tâm ấy chưa đoạn là sinh trưởng ở 
cõi Dục và cõi Sắc, đã lìa tham cõi Sắc.
Tâm ấy chưa đoạn cũng tâm ấy thành tựu là sinh trưởng ở cõi Dục, 
đã được tâm thiện cõi Sắc, chưa lìa tham cõi Sắc, và sinh trưởng ở cõi 
Sắc, chưa lìa tham cõi đó.
Hỏi: Không phải tâm ấy chưa đoạn, cũng không phải tâm ấy thành 
tựu là sinh trưởng ở cõi Vô sắc, nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc 
chưa đoạn thì tâm ấy thành tựu chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu tâm ấy thành tựu, thì tâm ấy chưa đoạn chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc chưa đoạn thì tâm ấy thành 
tựu chăng? Hoặc tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc chưa đoạn thì không 
phải tâm ấy thành tựu.
Hoặc tâm ấy thành tựu, không phải tâm ấy chưa đoạn. Hoặc tâm 
ấy chưa đoạn thì cũng tâm ấy thành tựu.
Hoặc không phải tâm ấy chưa đoạn cũng không phải tâm ấy thành 
tựu.
Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc chưa đoạn, không phải tâm ấy 
thành tựu, là sinh trưởng ở cõi Dục, chưa lìa tham cõi Dục.
Thành tựu tâm ấy, không phải tâm ấy chưa đoạn, là sinh trưởng ở 
cõi Dục và cõi Sắc đã lìa tham cõi Sắc. Tâm ấy chưa đoạn, cũng tâm ấy 
thành tựu, là sinh trưởng ở cõi Dục, đã lìa tham cõi Dục chưa lìa tham 
cõi Sắc và sinh trưởng ở cõi Sắc, chưa lìa tham cõi đó.
Không phải tâm ấy chưa đoạn, cũng không phải tâm ấy thành tựu, 
là sinh trưởng ở cõi Vô sắc.
 Nếu tâm thiện thuộc cõi Vô sắc chưa đoạn thì tâm đó thành tựu 
chăng?
Đáp: Hoặc tâm thiện thuộc cõi Vô sắc chưa đoạn thì tâm đó không 
thành tựu. Hoặc tâm đó thành tựu, không phải tâm đó chưa đoạn; hoặc 

===== PAGE 291 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 16 905
tâm đó chưa đoạn, cũng tâm đó thành tựu; hoặc không phải tâm đó chưa 
đoạn cũng không phải tâm đó thành tựu. Tâm thiện thuộc cõi Vô sắc 
chưa đoạn, không phải tâm đó thành tựu, là chưa được tâm thiện cõi Vô 
sắc.
Tâm đó thành tựu, không phải tâm đó chưa đoạn, là A-la-hán.
Tâm đó chưa đoạn cũng tâm đó thành tựu, là dị sinh hữu học.
Đã được tâm thiện cõi Vô sắc, không phải tâm đó chưa đoạn, cũng 
không phải tâm đó thành tựu, thì không có trường hợp này.
 Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc chưa đoạn thì tâm đó 
thành tựu chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu tâm đó thành tựu, thì tâm đó chưa đoạn chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc chưa đoạn thì tâm đó 
thành tựu chăng?
Hoặc tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc chưa đoạn thì không phải 
tâm đó thành tựu.
Hoặc tâm đó thành tựu, không phải tâm đó chưa đoạn. Hoặc tâm 
đó chưa đoạn, cũng tâm đó thành tựu.
Hoặc không phải tâm đó chưa đoạn cũng không phải tâm đó thành 
tựu.
Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc chưa đoạn, không phải tâm 
đó thành tựu, là dị sinh hữu học thuộc cõi Vô sắc, tâm của quả dị thục 
không hiện rõ trước mặt.
Thành tựu tâm đó, không phải tâm đó chưa đoạn, là A-la-hán 
thuộc cõi Vô sắc, tâm của quả dị thục hiện ngay trước mặt.
Tâm đó chưa đoạn cũng tâm đó thành tựu, là dị sinh hữu học thuộc 
cõi Vô sắc, tâm của quả dị thục hiện ngay trước mặt.
Không phải tâm đó chưa đoạn, cũng không phải tâm đó thành tựu, 
là A-la-hán thuộc cõi Vô sắc, tâm của quả dị thục không hiện trước 
mặt.
Có mười loại tâm:
- Thuộc cõi Dục có: 
Tâm thiện 
Tâm bất thiện.
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Sắc có: 

===== PAGE 292 =====
906 BỘ TỲ ĐÀM 1
Tâm thiện
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Vô sắc có: 
Tâm thiện
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục đã đoạn, thì tâm đó không thành tựu 
chăng? Nếu tâm đó không thành tựu, thì tâm đó đã đoạn chăng? Cho 
đến nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc đã đoạn, tâm đó không 
thành tựu chăng? Nếu tâm đó không thành tựu thì nó đã đoạn chăng?
Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục đã đoạn thì tâm đó không thành 
tựu chăng? Hoặc tâm thiện thuộc cõi Dục đã đoạn, không phải tâm đó 
không thành tựu.
Hoặc tâm đó không thành tựu, không phải tâm đó đã đoạn.
Hoặc tâm đó đã đoạn, tâm đó cũng không thành tựu.
Hoặc không phải tâm đó đã đoạn, cũng phải tâm đó không thành 
tựu.
Tâm thiện thuộc cõi Dục đã đoạn, không phải tâm đó không thành 
tựu, là sinh trưởng ở cõi Dục, đã lìa tham cõi Dục.
Tâm đó không thành tựu, không phải tâm đó đã đoạn, là đã đoạn 
căn thiện.
Tâm đó đã đoạn, tâm đó cũng không thành tựu, là sinh trưởng ở 
cõi Sắc và cõi Vô sắc.
Không phải tâm đó đã đoạn cũng không phải tâm đó không thành 
tựu, là sinh trưởng ở cõi Dục, không đoạn căn thiện chưa lìa tham cõi 
Dục.
Hỏi: Nếu tâm bất thiện đã đoạn, thì tâm đó không thành tựu 
chăng? 
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu tâm này không thành tựu, thì tâm này đã đoạn chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục đã đoạn thì tâm đó 
không thành tựu chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu tâm đó không thành tựu thì tâm đó đã đoạn rồi chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục đã đoạn thì tâm đó không 

===== PAGE 293 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 16 907
thành tựu chăng?
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục mà tâm đó không thành tựu 
thì chắc chắn nó đã đoạn.
Hoặc tâm đó đã đoạn, không phải tâm đó không thành tựu, là sinh 
trưởng ở cõi Dục, đã lìa tham dõi Dục và sinh trưởng ở cõi Sắc. Nếu tâm 
thiện ở cõi Sắc đã đoạn thì tâm đó không thành tựu chăng? Hoặc tâm 
thiện thuộc cõi Sắc đã đoạn, không phải tâm đó không thành tựu; hoặc 
tâm đó không thành tựu, không phải tâm đó đã đoạn; hoặc tâm đó đã 
đoạn, cũng tâm đó không thành tựu; hoặc không phải tâm đó đã đoạn, 
cũng không phải tâm đó không thành tựu.
Tâm thiện thuộc cõi Sắc đã đoạn, không phải tâm đó không thành 
tựu, là sinh trưởng ở cõi Dục và cõi Sắc, đã lìa tham cõi Sắc.
Tâm đó không thành tựu, không phải tâm đó đã đoạn, là sinh 
trưởng ở cõi Dục, chưa được tâm thiện cõi Sắc.
Tâm này đã đoạn cũng không thành tựu tâm này là sinh trưởng ở 
cõi Vô sắc.
Không phải tâm này đã đoạn, không phải cũng không thành tựu 
tâm này, là sinh trưởng ở cõi Dục, đã được tâm thiện cõi Sắc, chưa lìa 
tham cõi Sắc và sinh trưởng ở cõi Sắc, chưa lìa tham cõi đó.
Hỏi: Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc đã đoạn thì tâm đó 
không thành tựu chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu tâm đó không thành tựu thì tâm đó đã đoạn chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc đã đoạn thì tâm đó 
không thành tựu chăng?
Đáp: Hoặc tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc đã đoạn, không phải 
tâm đó không thành tựu.
Hoặc tâm đó không thành tựu, chứ không phải tâm đó đã đoạn.
Hoặc tâm đó đã đoạn, cũng tâm đó không thành tựu.
Hoặc không phải tâm đó đã đoạn, cũng không phải tâm đó không 
thành tựu.
Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc đã đoạn, chứ không phải tâm đó 
không thành tựu, là sinh trưởng ở cõi Dục và cõi Sắc, đã lìa tham cõi 
Sắc.
Tâm đó không thành tựu, không phải tâm đó đã đoạn, là sinh 
trưởng ở cõi Dục, chưa lìa tham cõi Dục.
Tâm đó đã đoạn, tâm đó cũng không thành tựu, là sinh trưởng ở 

===== PAGE 294 =====
908 BỘ TỲ ĐÀM 1
cõi Vô sắc.
Không phải tâm đó đã đoạn, cũng không phải tâm đó không thành 
tựu, là sinh trưởng ở cõi Dục, đã lìa tham cõi Dục, chưa lìa tham cõi Sắc, 
và sinh trưởng ở cõi Sắc, chưa lìa tham ở đó.
 Nếu tâm thiện thuộc cõi Vô sắc đã đoạn thì tâm đó không thành 
tựu chăng?
Nếu tâm thiện thuộc cõi Vô sắc đã đoạn, thì chắc chắn không phải 
tâm đó không thành tựu. Hoặc tâm…
Hoặc tâm đó không thành tựu chứ không phải tâm đó đã đoạn, là 
chưa được tâm thiện cõi Vô sắc.
Hỏi: Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc đã đoạn thì tâm đó 
không thành tựu chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu tâm đó không thành tựu thì tâm đó đã đoạn chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc đã đoạn thì tâm đó không 
thành tựu chăng?
Hoặc tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc đã đoạn, không phải tâm 
đó không thành tựu.
Hoặc tâm đó không thành tựu, không phải tâm đó đã đoạn.
Hoặc tâm đó đã đoạn, tâm đó cũng không thành tựu.
Hoặc không phải tâm đó đã đoạn cũng, không phải tâm đó không 
thành tựu.
Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc đã đoạn, không phải tâm đó 
không thành tựu, là A-la-hán thuộc cõi Vô sắc, tâm của quả dị thục 
đang hiện ra trước mặt.
Tâm đó không thành tựu, không phải tâm đó đã đoạn, là dị sinh 
hữu học thuộc cõi Vô sắc, tâm của quả dị thục không hiện ra trước 
mặt.
Tâm đó đã đoạn tâm đó cũng không thành tựu, là A-la-hán thuộc 
cõi Vô sắc, tâm của quả dị thục không hiện ra trước mặt.
Không phải tâm đó đã đoạn cũng không phải tâm đó không thành 
tựu, là dị sinh hữu học thuộc cõi Vô sắc, tâm của quả dị thục đang hiện 
ra trước mặt.
Có mười hai tâm:
- Thuộc cõi Dục có: 
Tâm thiện
Tâm bất thiện.

===== PAGE 295 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 16 909
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Sắc có: 
Tâm thiện
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Vô sắc có: 
Tâm thiện
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
Tâm học.
Tâm vô học.
Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục thành tựu, như vậy mười hai tâm có 
bao nhiêu thành tựu? Bao nhiêu không thành tựu? Cho đến nếu tâm vô 
học thành tựu, như vậy mười hai tâm có bao nhiêu thành tựu, bao nhiêu 
không thành tựu?
Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục thành tựu thì hai tâm chắc chắn 
thành tựu, một tâm chắc chắn không thành tựu, còn những tâm khác thì 
hoặc thành tựu hoặc không thành tựu. Nếu tâm bất thiện thành tựu thì 
bốn tâm chắc chắn thành tựu, bốn tâm chắc chắn không thành tựu, còn 
những tâm khác thì hoặc thành tựu hay không thành tựu.
Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục thành tựu thì năm tâm chắc 
chắn thành tựu, bốn tâm chắc chắn không thành tựu, còn những tâm 
khác hoặc thành tựu hoặc không thành tựu.
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục thành tựu thì một tâm này 
chắc chắn thành tựu, một tâm chắc chắn không thành tựu, còn những 
tâm khác thì hoặc thành tựu hoặc không thành tựu.
Nếu tâm thiện thuộc cõi Sắc thành tựu thì hai tâm chắc chắn thành 
tựu. một tâm chắc chắn không thành tựu, còn những tâm khác thì hoặc 
thành tựu hay không thành tựu.
Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc thành tựu thì ba tâm chắc 
chắn thành tựu, hai tâm chắc chắn không thành tựu, còn những tâm 
khác thì hoặc thành tựu hay không thành tựu.
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc thành tựu thì ba tâm chắc 
chắn thành tựu, ba tâm chắc chắn không thành tựu, còn những tâm khác 
thì hoặc thành tựu hay không thành tựu.
Nếu tâm thiện thuộc cõi Vô sắc thành tựu thì một tâm chắc chắn 
thành tựu, hai tâm chắc chắn không thành tựu, còn những tâm khác thì 

===== PAGE 296 =====
910 BỘ TỲ ĐÀM 1
hoặc thành tựu hay không thành tựu.
Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc thành tựu thì một tâm 
chắc chắn thành tựu, một tâm chắc chắn không thành tựu, còn những 
tâm khác thì hoặc thành tựu hay không thành tựu.
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc thành tựu thì hai tâm chắc 
chắn thành tựu, bảy tâm chắc chắn không thành tựu, còn những tâm 
khác thì hoặc thành tựu hay không thành tựu.
Nếu tâm học thành tựu thì hai tâm chắc chắn thành tựu, một tâm 
chắc chắn không thành tựu, còn những tâm khác thì hoặc thành tựu hay 
không thành tựu.
Nếu tâm vô học thành tựu thì hai tâm chắc chắn thành tựu, năm 
tâm chắc chắn không thành tựu, còn những tâm khác hoặc thành tựu 
hay không thành tựu.
Có mười hai tâm:
- Thuộc cõi Dục có:
Tâm thiện
Tâm bất thiện.
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Sắc có: 
Tâm thiện
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Vô sắc có: 
Tâm thiện
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
Tâm học.
Tâm vô học.
Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục không thành tựu, như vậy mười hai 
tâm, có bao nhiêu thành tựu, có bao nhiêu không thành tựu? Cho đến 
nếu tâm vô học không thành tựu, như vậy mười hai tâm có bao nhiêu 
thành tựu, có bao nhiêu không thành tựu?
Nếu tâm thiện thuộc cõi Dục không thành tựu thì chỉ một tâm này 
chắc chắn không thành tựu, còn những tâm khác thì hoặc thành tựu hoặc 
không thành tựu.
Nếu tâm bất thiện không thành tựu thì có hai tâm chắc chắn không 
thành tựu, còn những tâm khác thì hoặc thành tựu hoặc không thành 

===== PAGE 297 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 16 911
tựu.
Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục không thành tựu thì một 
tâm này chắc chắn không thành tựu, còn lài hì hoặc thành tựu hoặc 
không thành tựu.
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục không thành tựu thì bảy tâm 
chắc chắn không thành tựu, một tâm chắc chắn thành tựu, còn lại thì 
hoặc thành tựu hay không thành tựu.
Nếu tâm thiện thuộc cõi Sắc không thành tựu thì hai tâm chắc 
chắn không thành tựu, còn lại thì hoặc thành tựu hay không thành tựu.
Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc không thành tựu thì ba tâm 
chắc chắn không thành tựu, một tâm chắc chắn thành tựu, còn lại thì 
hoặc thành tựu hoặc không thành tựu.
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc không thành tựu thì một tâm 
này chắc chắn không thành tựu, còn lại thì hoặc thành tựu hoặc không 
thành tựu.
Nếu tâm thiện thuộc cõi Vô sắc không thành tựu thì ba tâm chắc 
chắn không thành tựu, ba tâm chắc chắn thành tựu, còn lại thì hoặc 
thành tựu hoặc không thành tựu.
Nếu tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc không thành tựu thì năm 
tâm chắc chắn không thành tựu, hai tâm chắc chắn thành tựu, còn lại thì 
hoặc thành tựu hoặc không thành tựu.
Nếu tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc không thành tựu thì một 
tâm này chắc chắn không thành tựu, còn lại thì hoặc tthành tựu hoặc 
không thành tựu.
Nếu tâm học không thành tựu thì một tâm này chắc chắn không 
thành tựu, còn lại thì hoặc thành tựu hoặc không thành tựu.
Nếu tâm vô học không thành tựu thì một tâm này chắc chắn không 
thành tựu, một tâm chắc chắn thành tựu, còn lại thì hoặc thành tựu hoặc 
không thành tựu.
Có mười hai tâm:
- Thuộc cõi Dục có:
Tâm thiện
Tâm bất thiện.
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Sắc có: 
Tâm thiện
Tâm hữu phú vô ký.

===== PAGE 298 =====
912 BỘ TỲ ĐÀM 1
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Vô sắc có: 
Tâm thiện
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
Tâm học.
Tâm vô học.
Lại có ba thứ Bổ-đặc-già-la:
1. Bổ-đặc-già-la chưa lìa tham cõi Dục.
2. Bổ-đặc-già-la chưa lìa tham cõi Sắc.
3. Bổ-đặc-già-la chưa lìa tham cõi Vô sắc.
Bổ-đặc-già-la chưa lìa tham cõi Dục, mười hai tâm như thế, có bao 
nhiêu thành tựu, bao nhiêu không thành tựu?
Bổ-đặc-già-la chưa lìa tham cõi Sắc, mười hai tâm như thế, có bao 
nhiêu thành tựu, bao nhiêu không thành tựu?
Bổ-đặc-già-la chưa lìa tham cõi Vô sắc, mười hai tâm như thế, có 
bao nhiêu thành tựu  bao nhiêu không thành tựu?
Bổ-đặc-già-la chưa lìa tham cõi Dục có bốn tâm chắc chắn thành 
tựu, bốn tâm chắc chắn không thành tựu, còn lại thì hoặc thành tựu, 
hoặc không thành tựu.
Bổ-đặc-già-la chưa lìa tham cõi Sắc thì có ba tâm chắc chắn thành 
tựu, hai tâm chắc chắn không thành tựu, còn lại thì hoặc thành tựu, hoặc 
không thành tựu.
Bổ-đặc-già-la chưa lìa tham cõi Vô sắc thì một tâm chắc chắn 
thành tựu, một tâm chắc chắn không thành tựu, còn lại thì hoặc thành 
tựu, hoặc không thành tựu.
Có mười hai tâm:
- Thuộc cõi Dục có: 
Tâm thiện
Tâm bất thiện.
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Sắc có: 
Tâm thiện
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Vô sắc có: 
Tâm thiện

===== PAGE 299 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 16 913
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
Tâm học.
Tâm vô học.
 Lại có ba thứ Bổ-đặc-già-la:
1. Bổ-đặc-già-la đã lìa tham cõi Dục.
2. Bổ-đặc-già-la đã lìa tham cõi Sắc.
3. Bổ-đặc-già-la đã lìa tham cõi Vô sắc.
Bổ-đặc-già-la đã lìa tham cõi Dục, mười hai tâm như vậy, có bao 
nhiêu thành tựu, bao nhiêu không thành tựu?
Bổ-đặc-già-la đã lìa tham cõi Sắc, mười hai tâm như vậy, có bao 
nhiêu thành tựu bao nhiêu không thành tựu?
Bổ-đặc-già-la đã lìa tham cõi Vô sắc, mười hai tâm như thế, có 
bao nhiêu thành tựu, bao nhiêu không thành tựu?
Bổ-đặc-già-la đã lìa tham cõi Dục, hai tâm chắc chắn không thành 
tựu, còn lại thì hoặc thành tựu, hoặc không thành tựu.
Bổ-đặc-già-la đã lìa tham cõi Sắc, ba tâm chắc chắn không thành 
tựu, một tâm chắc chắn thành tựu, còn lại thì hoặc thành tựu, hoặc không 
thành tựu.
Bổ-đặc-già-la đã lìa tham cõi Vô sắc, năm tâm chắc chắn không 
thành tựu, hai tâm chắc chắn thành tựu, còn lại thì hoặc thành tựu, hoặc 
không thành tựu.
Nếu tâm thiện đầu tiên nơi cõi Phạm thế hiện ra trước mặt, thì hết 
thảy tâm thiện thuộc cõi Dục đều không gián đoạn chăng?
Nếu tâm thiện thuộc cõi Phạm thế đầu tiên tu gia hạnh, hiện ra 
trước mặt thì hết thảy tâm thiện thuộc cõi Dục đều không gián đoạn.
Hoặc tâm thiện đầu tiên nơi cõi Phạm thế hiện ra trước mặt, thì 
không phải tâm thiện thuộc cõi Dục đều, không gián đoạn, nghĩa là từ 
trên cõi Phạm thế mất thì sinh trong cõi Phạm thế. Tâm thiện đầu tiên 
nơi cõi Phạm thế ấy hiện ra trước mặt, cho đến nếu tâm thiện đầu tiên 
thuộc Vô sở hữu xứ hiện ra trước mặt, thì hết thảy tâm thiện thuộc thức 
vô biên xứ đều, không gián đoạn chăng?
Nếu tâm thiện thuộc Vô sở hữu xứ, đầu tiên tu gia hạnh, hiện ra 
trước mặt thì hết thảy tâm thiện thuộc Thức vô biên xứ đều không gián 
đoạn.
Hoặc tâm thiện thuộc Vô sở hữu xứ đầu tiên hiện ra trước mặt, 
thì không phải tâm thiện thuộc Thức vô biên xứ đều không gián đoạn, 
nghĩa là từ Phi tưởng phi phi tưởng xứ mất, sinh vào Vô sở hữu xứ, thì 

===== PAGE 300 =====
914 BỘ TỲ ĐÀM 1
tâm thiện thuộc Vô sở hữu xứ đầu tiên kia hiện ra trước mặt.
Có mười hai tâm:
- Thuộc cõi Dục có: 
Tâm thiện
Tâm bất thiện.
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Sắc có: 
Tâm thiện
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Vô sắc có: 
Tâm thiện
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
Tâm học.
Tâm vô học.
Nếu tâm học, xả thành tựu được bất thành tựu, mười hai tâm như 
vậy, có bao nhiêu xả thành tựu được bất thành tựu có bao nhiêu xả bất 
thành tựu được thành tựu,?
Nếu tâm vô học, xả thành tựu được bất thành tựu, thì mười hai tâm 
như vậy, có bao nhiêu xả thành tựu được bất thành tựu bao nhiêu xả bất 
thành tựu được thành tựu,?
Nếu tâm học, xả thành tựu được bất thành tựu, thì hai tâm chắc 
chắn xả thành tựu được bất thành tựu, một tâm chắc chắn xả bất thành 
tựu được thành tựu, còn lại thì không phải xả thành tựu được bất thành 
tựu cũng không phải xả bất thành tựu được thành tựu,.
Nếu tâm vô học, xả thành tựu được bất thành tựu,thì một tâm chắc 
chắn xả thành tựu được bất thành tựu hai tâm chắc chắn xả bất thành 
tựu được thành tựu,. hai tâm hoặc xả thành tựu được bất thành tựu hai 
tâm hoặc xả bất thành tựu được thành tựu,. năm tâm không phải xả 
thành tựu được bất thành tựu cũng không phải xả bất thành tựu được 
thành tựu,
Có mười hai tâm
- Thuộc cõi Dục có: 
Tâm thiện
Tâm bất thiện.
Tâm hữu phú vô ký.

===== PAGE 301 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 16 915
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Sắc có: 
Tâm thiện
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
- Thuộc cõi Vô sắc có: 
Tâm thiện
Tâm hữu phú vô ký.
Tâm vô phú vô ký.
Tâm học.
Tâm vô học.
Nếu tâm học xả bất thành tựu được thành tựu, mười hai tâm như 
vậy, có bao nhiêu xả bất thành tựu được thành tựu,? Có bao nhiêu xả 
thành tựu được bất thành tựu?
Nếu tâm vô học, xả bất thành tựu được thành tựu, mười hai tâm 
như vậy, có bao nhiêu xả bất thành tựu được thành tựu,? Có bao nhiêu 
xả thành tựu được bất thành tựu?
Nếu tâm học xả bất thành tựu được thành tựu, thì hoặc có hai tâm 
chắc chắn xả bất thành tựu được thành tựu, có một tâm chắc chắn xả 
thành tựu được bất thành tựu, hai tâm hoặc xả bất thành tựu được thành 
tựu, hai tâm hoặc xả thành tựu được bất thành tựu hoặc có được một, 
đều không có xả gì hết.
Năm tâm không phải xả bất thành tựu được thành tựu,, cũng không 
phải xả thành tựu được bất thành tựu.
Nếu tâm vô học, xả bất thành tựu được thành tựu, thì một tâm chắc 
chắn xả bất thành tựu được thành tựu, hai tâm chắc chắn xả thành tựu 
được bất thành tựu.

 
 

===== PAGE 302 =====