← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Vô ký
Abyākata trong ma trận Abhidhamma chỉ các pháp không được xếp là thiện hay bất thiện; trong phân loại tâm, phạm vi này bao gồm quả và duy tác, đồng thời các pháp khác cũng cần xét theo bảng cụ thể.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
“Vô ký” rất dễ bị hiểu nhầm thành trung tính, không quan trọng hoặc không có hậu quả. Trong Abhidhamma, đây trước hết là một nhãn phân loại: không thuộc kusala và không thuộc akusala. Các tâm quả là kết quả của nghiệp chứ không phải đang tạo nghiệp thiện/bất thiện theo cùng nghĩa; các tâm duy tác thực hiện chức năng mà không tích lũy nghiệp theo cách của tâm thiện/bất thiện. Khi mở rộng sang toàn bộ dhamma, phải đọc đúng ma trận đang xét.Khái quát: Abyākata trong ma trận Abhidhamma chỉ các pháp không được xếp là thiện hay bất thiện; trong phân loại tâm, phạm vi này bao gồm quả và duy tác, đồng thời các pháp khác cũng cần xét theo bảng cụ thể.
Tính chất và chức năng: Đánh dấu phạm vi pháp không được xác định là thiện hoặc bất thiện trong phép phân loại tương ứng.
Phân biệt: Không dịch máy móc thành “trung tính về cảm xúc”. Một tâm quả có thể đi cùng thọ dễ chịu hoặc khó chịu mà vẫn thuộc phạm vi vô ký.
Vị trí trong hệ thống: Đầu thứ ba của kusala–akusala–abyākata, rất quan trọng để tách nhân nghiệp, quả và hoạt động duy tác.
Bối cảnh Vi Diệu Pháp: Dhammasaṅgaṇī dùng bộ ba này ngay trong Mātikā; Paṭṭhāna vận dụng các nhóm ấy trong phân tích duyên.
Ví dụ và cách nhận diện: Cảm giác dễ chịu là quả của điều kiện nghiệp không vì dễ chịu mà tự động trở thành một tâm thiện đang tạo nghiệp.
Bản chất và chức năng
Đánh dấu phạm vi pháp không được xác định là thiện hoặc bất thiện trong phép phân loại tương ứng.Phân biệt với khái niệm dễ nhầm
Không dịch máy móc thành “trung tính về cảm xúc”. Một tâm quả có thể đi cùng thọ dễ chịu hoặc khó chịu mà vẫn thuộc phạm vi vô ký.Ví dụ dễ hiểu
Cảm giác dễ chịu là quả của điều kiện nghiệp không vì dễ chịu mà tự động trở thành một tâm thiện đang tạo nghiệp.Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp
Đầu thứ ba của kusala–akusala–abyākata, rất quan trọng để tách nhân nghiệp, quả và hoạt động duy tác.Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp
Dhammasaṅgaṇī dùng bộ ba này ngay trong Mātikā; Paṭṭhāna vận dụng các nhóm ấy trong phân tích duyên.Nguồn và ghi chú
Đối chiếu trực tiếp ma trận và văn cảnh trước khi quyết định một dhamma cụ thể thuộc phạm vi nào. Audit source keys: DHAMMASANGANI_MENTAL_CLASSIFICATION; SECONDARY_THERAVADA_EXPLANATORY Audit citation status: CITATION_TARGET_ASSIGNED_PASS06