← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Bất ly khứ duyên
Bất ly khứ duyên là tên một loại paccaya trong hệ thống duyên; bài đầy đủ cần xác định chính xác cách pháp duyên hỗ trợ pháp được duyên theo định nghĩa Paṭṭhāna.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
**Bất ly khứ duyên (avigata-paccaya)** được dùng như một thuật ngữ kỹ thuật trong hệ thống Vi Diệu Pháp/Theravāda. Bất ly khứ duyên là tên một loại paccaya trong hệ thống duyên; bài đầy đủ cần xác định chính xác cách pháp duyên hỗ trợ pháp được duyên theo định nghĩa Paṭṭhāna. Khi học thuật ngữ này, nên bắt đầu từ phạm vi mà nó đang phân loại, sau đó mới nối sang các thuật ngữ gần nghĩa. Mục đích của bài là giúp người đọc hiểu cấu trúc giáo lý bằng tiếng Việt dễ tra cứu, không thay thế văn bản Pāli và không xem phần giải thích này là nguyên văn lời Phật. Ở những điểm mà truyền thống chú giải hoặc manual phát triển chi tiết hơn văn bản căn bản, bài phải ghi rõ lớp nguồn thay vì nhập hai lớp thành một.Bản chất và chức năng
Thuộc hệ thống phân tích duyên của Paṭṭhāna: thuật ngữ mô tả một kiểu quan hệ điều kiện giữa pháp duyên và pháp được duyên, chứ không phải một vật thể hay một nguyên nhân đơn độc.Phân biệt với khái niệm dễ nhầm
Không nên đồng nhất “duyên” với nguyên nhân duy nhất. Trong Paṭṭhāna, nhiều duyên có thể đồng thời nâng đỡ một pháp; ý nghĩa chính xác phải đọc theo định nghĩa của từng paccaya.Ví dụ dễ hiểu
Ví dụ học tập: khi gặp “Bất ly khứ duyên” trong bảng phân loại, trước hết xác định nó thuộc nhóm **Paṭṭhāna / duyên**, sau đó đối chiếu thuật ngữ Pāli **avigata-paccaya** và các mục liên quan; không suy nghĩa chỉ từ bản dịch tiếng Việt.Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp
Nằm trong mạng lưới 24 duyên của Paṭṭhāna và cần được học cùng các duyên gần nghĩa để thấy điểm khác nhau về thời gian, sự hiện diện, chức năng và quan hệ giữa các pháp.Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp
Trọng tâm trực tiếp là Paṭṭhāna. Khi giải thích chi tiết phải đối chiếu phần Paccayaniddesa/định nghĩa duyên và không biến diễn giải hiện đại thành nguyên văn kinh điển.Nguồn và ghi chú
Paṭṭhāna direct identity/order check; Theravāda explanatory manual cross-check Audit: DIRECT_IDENTITY_VERIFIED Layer: CANONICAL_ABHIDHAMMA_TOPIC_WITH_SECONDARY_GUIDE Sources: BPS_NYANATILOKA_PACCAYA; BPS_GUIDE_24_CONDITIONS