THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP

Ba cửa giải thoát

Pāli: vimokkhamukha · Việt: Ba cửa giải thoát

Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.

Giải thích đầy đủ

Ba cửa giải thoát (Pāli: vimokkhamukha) là thuật ngữ thuộc phạm vi Nibbāna và giải thoát, được dùng để làm rõ một phương diện của cứu cánh hay sự giải thoát trong hệ thống Phật học Theravāda.

Mục vimokkhamukha cần được hiểu theo tiêu chí kỹ thuật thể hiện trong tên Pāli. Khi giải thích phải phân biệt Nibbāna với các tâm, tâm sở và trạng thái thiền định hữu vi; không biến cách diễn đạt về giải thoát thành một thực thể ngã.

Cần phân biệt vimokkhamukha với các thuật ngữ Nibbāna/vimutti gần nghĩa. Sự gần nhau về chủ đề không có nghĩa chúng hoàn toàn đồng nghĩa hoặc có thể thay thế cho nhau.

Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Ba cửa giải thoát là ba phương diện quán sát dẫn đến giải thoát, liên hệ với vô thường, khổ và vô ngã.
Giải thích thuật ngữ: Cách trình bày này cho thấy Tam tướng không chỉ là ba mệnh đề để ghi nhớ mà còn có vai trò trong tiến trình tuệ. Tên gọi và cách giải thích chi tiết cần được đọc trong đúng truyền thống chú giải.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Tam tướng; Giải thoát; Tuệ quán.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Ba cửa giải thoát; vimokkhamukha.

Phạm vi của mục Ba cửa giải thoát (vimokkhamukha) được giữ theo nhóm NIBBANA_VIMUTTI_GIAI_THOAT; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.

Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.

Nguồn và ghi chú

B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.

Biên soạn: Tâm Học · Revision 1