← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Bốn mươi đề mục thiền
Bốn mươi đề mục thiền (Pāli: cattālīsa kammaṭṭhānāni) là thuật ngữ thuộc phần nghiệp (kamma), dùng để phân loại hành vi có tác ý hoặc một phương diện của nghiệp trong Vi Diệu Pháp. Ý nghĩa kỹ thuật của cattālīsa kammaṭṭhānāni nằm ở tiêu chí
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Bốn mươi đề mục thiền (Pāli: cattālīsa kammaṭṭhānāni) là thuật ngữ thuộc phần nghiệp (kamma), dùng để phân loại hành vi có tác ý hoặc một phương diện của nghiệp trong Vi Diệu Pháp.Ý nghĩa kỹ thuật của cattālīsa kammaṭṭhānāni nằm ở tiêu chí nghiệp được nêu trong tên: loại nghiệp, đường nghiệp, chức năng hoặc quan hệ của nghiệp với quả và tái sinh. Vì vậy không nên hiểu mọi mục kamma như một khái niệm chung duy nhất.
Cần phân biệt cattālīsa kammaṭṭhānāni với vipāka (quả) và với những loại nghiệp khác. Nghiệp là điều kiện tạo quả, còn quả không phải chính nghiệp đã tạo nó.
Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Hệ thống bốn mươi đề mục thiền chỉ được trình bày trong truyền thống chú giải Theravāda.
Giải thích thuật ngữ: Danh sách thường quy tụ mười biến xứ, mười bất tịnh, mười tùy niệm, bốn phạm trú, bốn vô sắc, tưởng bất tịnh trong vật thực và phân tích bốn đại. Đây là khung hệ thống hóa phương tiện tu định, không phải bốn mươi pháp chân đế mới.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Mười biến xứ; Mười bất tịnh; Mười tùy niệm; Bốn phạm trú.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Bốn mươi đề mục thiền; cattālīsa kammaṭṭhānāni.
Phạm vi của mục Bốn mươi đề mục thiền (cattālīsa kammaṭṭhānāni) được giữ theo nhóm KAMMA_PATISANDHI_NGHIEP_TAI_SINH; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.
Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.
Nguồn và ghi chú
B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.