← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Cảnh ngoại thời
Cảnh ngoại thời (Pāli: kālavimutta-ārammaṇa) là thuật ngữ về cảnh (ārammaṇa), tức đối tượng được tâm nhận biết trong hệ thống phân tích Vi Diệu Pháp. Thuật ngữ kālavimutta-ārammaṇa phân loại cảnh theo tiêu chí thể hiện trong tên, chẳng hạn
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Cảnh ngoại thời (Pāli: kālavimutta-ārammaṇa) là thuật ngữ về cảnh (ārammaṇa), tức đối tượng được tâm nhận biết trong hệ thống phân tích Vi Diệu Pháp.Thuật ngữ kālavimutta-ārammaṇa phân loại cảnh theo tiêu chí thể hiện trong tên, chẳng hạn quy mô, thời tính hoặc quan hệ với tiến trình tâm. Tiêu chí đó là phần quyết định phạm vi của mục từ.
Cần phân biệt kālavimutta-ārammaṇa với môn (dvāra), vật (vatthu) và các loại cảnh khác. Cùng là đối tượng của tâm không có nghĩa các phân loại ārammaṇa có thể dùng thay cho nhau.
Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Cảnh ngoại thời là đối tượng không được xếp đơn giản vào quá khứ, hiện tại hay vị lai.
Giải thích thuật ngữ: Trong trình bày Abhidhamma, một số đối tượng như Niết-bàn và chế định được xét theo cách không bị đóng khung như pháp hữu vi trong ba thời. Cần xem loại đối tượng cụ thể để hiểu chính xác.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Đối tượng; Niết-bàn; Chế định; Ba thời.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Cảnh ngoại thời; kālavimutta-ārammaṇa.
Phạm vi của mục Cảnh ngoại thời (kālavimutta-ārammaṇa) được giữ theo nhóm DVARA_VATTHU_ARAMMANA; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.
Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.
Nguồn và ghi chú
B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.