← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Khổ
Dukkha có nhiều nghĩa: thọ khổ, Khổ đế và đặc tính bất toại nguyện; phải xác định theo ngữ cảnh.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Một thọ lạc không phải dukkha-vedanā nhưng vẫn vô thường và không thể làm nền tảng bền vững để bám giữ.Khái quát: Dukkha có nhiều nghĩa: thọ khổ, Khổ đế và đặc tính bất toại nguyện; phải xác định theo ngữ cảnh.
Bản chất và chức năng: Ở nghĩa đặc tính: không đáng bám chấp như chỗ nương bền.
Điểm cần phân biệt: Tách dukkha-vedanā, dukkha-sacca, dukkha-lakkhaṇa.
Vị trí trong hệ thống: Ba đặc tính; Tứ Đế.
Bối cảnh học tập: Luôn ghi rõ nghĩa đang dùng để tránh trộn hệ.
Ví dụ và cách nhận diện: Món ngon có thể cho thọ lạc nhưng thọ ấy đổi và chấm dứt.
Vì vậy, gặp từ dukkha cần xác định đang nói về thọ khổ, Khổ đế hay đặc tính khổ. Một kinh nghiệm dễ chịu có thể không phải dukkha-vedanā, nhưng vẫn thay đổi và chấm dứt, nên không trở thành chỗ nương bền vững để bám giữ. Phân biệt ba phạm vi này giúp tránh biến mọi cách dùng “khổ” thành một nghĩa duy nhất và giữ đúng hệ phân tích đang được trình bày.
Bản chất và chức năng
Ở nghĩa đặc tính: không đáng bám chấp như chỗ nương bền.Phân biệt với khái niệm dễ nhầm
Tách dukkha-vedanā, dukkha-sacca, dukkha-lakkhaṇa.Ví dụ dễ hiểu
Món ngon có thể cho thọ lạc nhưng thọ ấy đổi và chấm dứt.Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp
Ba đặc tính; Tứ Đế.Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp
Luôn ghi rõ nghĩa đang dùng để tránh trộn hệ.Nguồn và ghi chú
Audit source keys: ABHIDHAMMA_CLASSIFICATION; SECONDARY_THERAVADA_EXPLANATORY Audit citation status: CITATION_TARGET_ASSIGNED_PASS06