← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Duyên nghiệp và quả
Duyên nghiệp và quả (Pāli: kamma-vipāka paccaya) là thuật ngữ thuộc hệ thống duyên (paccaya), dùng để chỉ một kiểu quan hệ điều kiện giữa các pháp trong phân tích Vi Diệu Pháp. Điểm trọng tâm của kamma-vipāka paccaya là cách một pháp hoặc n
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Duyên nghiệp và quả (Pāli: kamma-vipāka paccaya) là thuật ngữ thuộc hệ thống duyên (paccaya), dùng để chỉ một kiểu quan hệ điều kiện giữa các pháp trong phân tích Vi Diệu Pháp.Điểm trọng tâm của kamma-vipāka paccaya là cách một pháp hoặc nhóm pháp làm điều kiện cho pháp khác theo kiểu quan hệ được xác định bởi chính tên duyên. Vì vậy cần giải thích quan hệ nhân duyên cụ thể, không giản lược mọi paccaya thành quan hệ nguyên nhân–kết quả thông thường.
Cần phân biệt kamma-vipāka paccaya với các duyên khác trong hệ thống Paṭṭhāna; nhiều duyên có thể cùng hiện diện trong một trường hợp nhưng mỗi tên biểu thị một phương thức điều kiện riêng.
Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Nhãn tra cứu giúp phân biệt vai trò của nghiệp duyên và quả duyên.
Giải thích thuật ngữ: Nghiệp và quả có quan hệ quan trọng nhưng hệ Abhidhamma không giản lược mọi hiện tượng vào nghiệp. Paṭṭhāna đặt nghiệp duyên, quả duyên bên cạnh nhiều duyên khác cùng tham gia điều kiện hóa.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Nghiệp duyên; Quả duyên; Phát Thú.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Duyên nghiệp và quả; kamma-vipāka paccaya.
Phạm vi của mục Duyên nghiệp và quả (kamma-vipāka paccaya) được giữ theo nhóm PACCAYA_DUYEN_HE; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.
Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.
Nguồn và ghi chú
B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.