THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP

Hình tướng chế định

Pāli: saṇṭhāna-paññatti · Việt: Hình tướng chế định

Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.

Giải thích đầy đủ

Hình tướng chế định (Pāli: saṇṭhāna-paññatti) là thuật ngữ thuộc hệ thống chế định (paññatti), dùng để chỉ một khái niệm hay cách quy ước định danh theo tiêu chí nêu trong tên.

Trong Vi Diệu Pháp, saṇṭhāna-paññatti được xét ở bình diện khái niệm/quy ước dùng để nhận biết và gọi tên, khác với việc xác định một pháp chân đế riêng biệt. Loại chế định cụ thể được nhận diện bởi thành tố đi kèm paññatti.

Cần phân biệt saṇṭhāna-paññatti với các loại paññatti khác và với pháp chân đế mà khái niệm có thể dựa vào. Có tên gọi hay khái niệm về một đối tượng không đồng nghĩa khái niệm ấy là một thực tại tối hậu riêng.

Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Khái niệm về hình dạng hay cấu hình được nhận ra từ sự sắp xếp của các phần.
Giải thích thuật ngữ: Ta nói một vật “tròn”, “dài” hay có một hình nhất định dựa trên cách các yếu tố xuất hiện và được tổng hợp trong nhận thức. Hình tướng theo nghĩa này là khái niệm quy ước, không phải thêm một sắc chân đế độc lập.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Sắc chân đế; Khái niệm; Tập hợp chế định.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Hình tướng chế định; saṇṭhāna-paññatti.

Phạm vi của mục Hình tướng chế định (saṇṭhāna-paññatti) được giữ theo nhóm PANNATTI_CHE_DINH; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.

Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.

Nguồn và ghi chú

B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.

Biên soạn: Tâm Học · Revision 1