← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Thiệt vật
Thiệt vật (Pāli: jivhā-vatthu) là thuật ngữ thuộc nhóm vatthu, chỉ căn cứ hay sở y được xét trong phân tích tâm–sắc của Vi Diệu Pháp. Vai trò của jivhā-vatthu nằm ở phương diện làm căn cứ cho loại tâm hoặc tiến trình liên hệ. Khi giải thích
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Thiệt vật (Pāli: jivhā-vatthu) là thuật ngữ thuộc nhóm vatthu, chỉ căn cứ hay sở y được xét trong phân tích tâm–sắc của Vi Diệu Pháp.Vai trò của jivhā-vatthu nằm ở phương diện làm căn cứ cho loại tâm hoặc tiến trình liên hệ. Khi giải thích cần giữ tiêu chí vatthu, không chuyển nghĩa thành “môn” hoặc “cảnh” chỉ vì chúng cùng xuất hiện trong mô tả nhận thức.
Cần phân biệt jivhā-vatthu với dvāra và ārammaṇa: vật là căn cứ, môn là cửa của tiến trình, còn cảnh là đối tượng của tâm; từng trường hợp cụ thể phải theo đúng thuật ngữ Pāli.
Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Cơ sở vật chất làm chỗ nương cho thiệt thức nhận cảnh vị.
Giải thích thuật ngữ: Thiệt vật liên hệ thiệt tịnh sắc. Việc phân biệt vật, môn, cảnh và thức giúp thấy rõ nhiều điều kiện cùng góp phần vào một sát-na nhận biết.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Abhidhamma; Citta-kicca; Vatthu; Dvāra; Dhātu.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Thiệt vật; jivhā-vatthu.
Phạm vi của mục Thiệt vật (jivhā-vatthu) được giữ theo nhóm DVARA_VATTHU_ARAMMANA; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.
Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.
Nguồn và ghi chú
B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.