← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Không gian chế định
Không gian chế định (Pāli: ākāsa-paññatti) là thuật ngữ thuộc hệ thống chế định (paññatti), dùng để chỉ một khái niệm hay cách quy ước định danh theo tiêu chí nêu trong tên. Trong Vi Diệu Pháp, ākāsa-paññatti được xét ở bình diện khái niệm/
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Không gian chế định (Pāli: ākāsa-paññatti) là thuật ngữ thuộc hệ thống chế định (paññatti), dùng để chỉ một khái niệm hay cách quy ước định danh theo tiêu chí nêu trong tên.Trong Vi Diệu Pháp, ākāsa-paññatti được xét ở bình diện khái niệm/quy ước dùng để nhận biết và gọi tên, khác với việc xác định một pháp chân đế riêng biệt. Loại chế định cụ thể được nhận diện bởi thành tố đi kèm paññatti.
Cần phân biệt ākāsa-paññatti với các loại paññatti khác và với pháp chân đế mà khái niệm có thể dựa vào. Có tên gọi hay khái niệm về một đối tượng không đồng nghĩa khái niệm ấy là một thực tại tối hậu riêng.
Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Khái niệm không gian hoặc khoảng chỗ được nhận biết và gọi tên theo quy ước.
Giải thích thuật ngữ: Cần phân biệt khái niệm không gian với hư không giới được liệt kê trong phân tích sắc pháp. Tùy văn cảnh, từ liên quan đến ākāsa có thể được dùng theo những nghĩa kỹ thuật khác nhau, nên Pāli và nguồn cần được đối chiếu.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Hư không giới; Chế định; Phương hướng chế định.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Không gian chế định; ākāsa-paññatti.
Phạm vi của mục Không gian chế định (ākāsa-paññatti) được giữ theo nhóm PANNATTI_CHE_DINH; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.
Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.
Nguồn và ghi chú
B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.