← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Pháp duy tác
Pháp duy tác (Pāli: kiriyā-dhamma) là mục phân loại pháp theo phương diện duy tác (kiriyā/kiriya) trong Vi Diệu Pháp. Mục kiriyā-dhamma xác định các pháp được xét theo chức năng duy tác, không theo vai trò tạo nghiệp thiện/bất thiện hay làm
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Pháp duy tác (Pāli: kiriyā-dhamma) là mục phân loại pháp theo phương diện duy tác (kiriyā/kiriya) trong Vi Diệu Pháp.Mục kiriyā-dhamma xác định các pháp được xét theo chức năng duy tác, không theo vai trò tạo nghiệp thiện/bất thiện hay làm quả của nghiệp. Tiêu chí chức năng này là điểm chính của mục từ.
Cần phân biệt kiriyā-dhamma với kusala, akusala và vipāka; cùng là hiện tượng tâm lý không làm các chức năng nghiệp–quả trở thành đồng nhất.
Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Pháp chỉ thực hiện chức năng mà không tích lũy nghiệp thiện hay bất thiện mới theo nghĩa kỹ thuật.
Giải thích thuật ngữ: Kiriyā thường được dùng nổi bật khi phân loại tâm của bậc A-la-hán và một số tâm vô nhân. Duy tác không đồng nghĩa với không có chức năng.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Abhidhamma; Dhamma; Tika; Duka; Hetu; Paṭṭhāna.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Pháp duy tác; kiriyā-dhamma.
Phạm vi của mục Pháp duy tác (kiriyā-dhamma) được giữ theo nhóm DHAMMA_CLASSIFICATION_PHAN_LOAI_PHAP; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.
Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.
Nguồn và ghi chú
B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.