← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Thiện
Kusala trong Abhidhamma chỉ phạm vi thiện/lành theo phân loại pháp, đặc biệt các tâm và pháp đi kèm có tính chất thiện. Nghĩa kỹ thuật rộng hơn lời khen đời thường “người tốt”.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Dhammasaṅgaṇī mở đầu hệ ma trận bằng bộ ba kusala–akusala–abyākata. Vì vậy đây là một trục phân loại nền tảng. Khi một tâm được gọi là kusala, cần xét căn và các tâm sở đi kèm, không chỉ nhìn kết quả bên ngoài của hành động. Một hành vi có vẻ tốt về hình thức nhưng động cơ và trạng thái tâm vẫn cần phân tích. Ngược lại, kusala không chỉ giới hạn ở hành động xã hội mà còn bao gồm các trạng thái tu tập thích hợp.Khái quát: Kusala trong Abhidhamma chỉ phạm vi thiện/lành theo phân loại pháp, đặc biệt các tâm và pháp đi kèm có tính chất thiện. Nghĩa kỹ thuật rộng hơn lời khen đời thường “người tốt”.
Tính chất và chức năng: Chỉ tính chất thiện của các pháp thuộc phạm vi tương ứng; thường gắn với các căn thiện và vắng các căn bất thiện.
Phân biệt: Không đồng nhất kusala với vipāka tốt: một bên là pháp thiện có khả năng tạo nghiệp theo phạm vi thích hợp, bên kia là quả. Cũng phân biệt kusala với kiriya của bậc A-la-hán.
Vị trí trong hệ thống: Một trong ba đầu của kusala-tika: thiện, bất thiện, vô ký.
Bối cảnh Vi Diệu Pháp: Kusala-tika là cấu trúc căn bản của Dhammasaṅgaṇī và tiếp tục được vận dụng trong Paṭṭhāna để khảo sát quan hệ duyên.
Ví dụ và cách nhận diện: Bố thí với tâm rộng rãi và hiểu biết được phân tích khác với việc cho vì miễn cưỡng hoặc nhằm thao túng người khác.
Bản chất và chức năng
Chỉ tính chất thiện của các pháp thuộc phạm vi tương ứng; thường gắn với các căn thiện và vắng các căn bất thiện.Phân biệt với khái niệm dễ nhầm
Không đồng nhất kusala với vipāka tốt: một bên là pháp thiện có khả năng tạo nghiệp theo phạm vi thích hợp, bên kia là quả. Cũng phân biệt kusala với kiriya của bậc A-la-hán.Ví dụ dễ hiểu
Bố thí với tâm rộng rãi và hiểu biết được phân tích khác với việc cho vì miễn cưỡng hoặc nhằm thao túng người khác.Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp
Một trong ba đầu của kusala-tika: thiện, bất thiện, vô ký.Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp
Kusala-tika là cấu trúc căn bản của Dhammasaṅgaṇī và tiếp tục được vận dụng trong Paṭṭhāna để khảo sát quan hệ duyên.Nguồn và ghi chú
Dhammasaṅgaṇī/Paṭṭhāna là nguồn chính cho ngữ cảnh phân loại; ví dụ đời thường chỉ nhằm minh họa. Audit source keys: DHAMMASANGANI_MENTAL_CLASSIFICATION; SECONDARY_THERAVADA_EXPLANATORY Audit citation status: CITATION_TARGET_ASSIGNED_PASS06