THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP

Liên tục chế định

Pāli: santati-paññatti · Việt: Liên tục chế định

Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.

Giải thích đầy đủ

Liên tục chế định (Pāli: santati-paññatti) là thuật ngữ thuộc hệ thống chế định (paññatti), dùng để chỉ một khái niệm hay cách quy ước định danh theo tiêu chí nêu trong tên.

Trong Vi Diệu Pháp, santati-paññatti được xét ở bình diện khái niệm/quy ước dùng để nhận biết và gọi tên, khác với việc xác định một pháp chân đế riêng biệt. Loại chế định cụ thể được nhận diện bởi thành tố đi kèm paññatti.

Cần phân biệt santati-paññatti với các loại paññatti khác và với pháp chân đế mà khái niệm có thể dựa vào. Có tên gọi hay khái niệm về một đối tượng không đồng nghĩa khái niệm ấy là một thực tại tối hậu riêng.

Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Khái niệm về một dòng liên tục được nhận ra qua chuỗi hiện tượng kế tiếp.
Giải thích thuật ngữ: Do các hiện tượng nối tiếp rất nhanh, ta có thể nhận thành một sự vật hay tiến trình liên tục. Abhidhamma dùng phân tích sinh diệt để làm rõ rằng tính liên tục được nhận biết không đồng nghĩa với một thực thể bất biến.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Tương tục danh sắc; Sinh diệt; Vô thường.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Liên tục chế định; santati-paññatti.

Phạm vi của mục Liên tục chế định (santati-paññatti) được giữ theo nhóm PANNATTI_CHE_DINH; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.

Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.

Nguồn và ghi chú

B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.

Biên soạn: Tâm Học · Revision 1