VI DIỆU PHÁP
Abhidhamma Piṭaka · Pāli · Việt · English · Chú giải
Đọc:

← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển

THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP

Đạo

Pāli: magga · Việt: Đạo

Magga nghĩa là đường/đạo. Trong ngữ cảnh siêu thế Abhidhamma, magga-citta là tâm đạo phát sinh khi con đường siêu thế trực tiếp lấy Nibbāna làm đối tượng và đoạn trừ các phiền não tương ứng theo tầng.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.

Giải thích đầy đủ

Cần phân biệt Bát Chánh Đạo như tám yếu tố được tu tập với một sát-na magga-citta siêu thế trong mô hình Abhidhamma. Ở sát-na đạo, các chi đạo thích hợp hội tụ và thực hiện chức năng chuyển hóa quyết định; ngay sau đó là các tâm quả theo hệ thống. Có bốn tầng đạo tương ứng bốn tầng Thánh nhân.

Khái quát: Magga nghĩa là đường/đạo. Trong ngữ cảnh siêu thế Abhidhamma, magga-citta là tâm đạo phát sinh khi con đường siêu thế trực tiếp lấy Nibbāna làm đối tượng và đoạn trừ các phiền não tương ứng theo tầng.

Bản chất và chức năng: Thực hiện sự đoạn trừ phiền não tương ứng và mở vào tầng Thánh quả.

Điểm cần phân biệt: Phân biệt magga-citta với quá trình thực hành kéo dài dẫn đến đạo; phân biệt đạo với phala là quả ngay sau đạo.

Vị trí trong hệ thống: Thuộc nhóm lokuttara-citta và liên hệ Bát Chánh Đạo, Nibbāna, bốn tầng Thánh.

Bối cảnh học tập: Vibhaṅga phân tích Magga; hệ citta siêu thế được Dhammasaṅgaṇī phân loại. Chi tiết chuỗi sát-na cần ghi tầng manual/chú giải.

Ví dụ và cách nhận diện: Nhiều năm tu tập là con đường theo nghĩa rộng; magga-citta là thuật ngữ kỹ thuật cho biến cố tâm siêu thế, không phải toàn bộ thời gian ấy.

Bản chất và chức năng

Thực hiện sự đoạn trừ phiền não tương ứng và mở vào tầng Thánh quả.

Phân biệt với khái niệm dễ nhầm

Phân biệt magga-citta với quá trình thực hành kéo dài dẫn đến đạo; phân biệt đạo với phala là quả ngay sau đạo.

Ví dụ dễ hiểu

Nhiều năm tu tập là con đường theo nghĩa rộng; magga-citta là thuật ngữ kỹ thuật cho biến cố tâm siêu thế, không phải toàn bộ thời gian ấy.

Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp

Thuộc nhóm lokuttara-citta và liên hệ Bát Chánh Đạo, Nibbāna, bốn tầng Thánh.

Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp

Vibhaṅga phân tích Magga; hệ citta siêu thế được Dhammasaṅgaṇī phân loại. Chi tiết chuỗi sát-na cần ghi tầng manual/chú giải.

Nguồn và ghi chú

Audit source keys: ABHIDHAMMA_CLASSIFICATION; SECONDARY_THERAVADA_EXPLANATORY Audit citation status: CITATION_TARGET_ASSIGNED_PASS06

Biên soạn: ChatGPT · Revision 1