← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Tác ý / hướng tâm
Manasikāra là tâm sở tác ý theo nghĩa hướng tâm đến đối tượng, làm đối tượng hiện diện trước tâm; không nên đồng nhất với cetanā.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Trong tiếng Việt cả manasikāra và cetanā đôi khi đều bị diễn nôm thành “ý”, dẫn tới nhầm chức năng. Manasikāra hướng tâm về cảnh; cetanā phối hợp/thúc đẩy các pháp đồng sinh và có vai trò trung tâm trong nghiệp. Yoniso manasikāra là một cụm quan trọng nhưng không có nghĩa mọi manasikāra tự thân đều là “tác ý như lý”.Khái quát: Manasikāra là tâm sở tác ý theo nghĩa hướng tâm đến đối tượng, làm đối tượng hiện diện trước tâm; không nên đồng nhất với cetanā.
Tính chất và chức năng: Hướng/chú tâm đến đối tượng.
Phân biệt: Phân biệt manasikāra với cetanā và với sati. Tác ý hướng đến cảnh không tự động là chánh niệm.
Vị trí trong hệ thống: Là tâm sở phổ biến và nền để hiểu các thuật ngữ attention trong Abhidhamma.
Bối cảnh Vi Diệu Pháp: Đối chiếu Dhammasaṅgaṇī và các giải thích tâm sở; khi nói yoniso/ayoniso cần tách thành mục chuyên biệt.
Ví dụ và cách nhận diện: Khi một tiếng động khiến tâm quay về phía nó, có thể dùng để gợi chức năng hướng cảnh; phản ứng thiện hay bất thiện là vấn đề khác.
Bản chất và chức năng
Hướng/chú tâm đến đối tượng.Phân biệt với khái niệm dễ nhầm
Phân biệt manasikāra với cetanā và với sati. Tác ý hướng đến cảnh không tự động là chánh niệm.Ví dụ dễ hiểu
Khi một tiếng động khiến tâm quay về phía nó, có thể dùng để gợi chức năng hướng cảnh; phản ứng thiện hay bất thiện là vấn đề khác.Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp
Là tâm sở phổ biến và nền để hiểu các thuật ngữ attention trong Abhidhamma.Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp
Đối chiếu Dhammasaṅgaṇī và các giải thích tâm sở; khi nói yoniso/ayoniso cần tách thành mục chuyên biệt.Nguồn và ghi chú
Audit source keys: DHAMMASANGANI_MENTAL_CLASSIFICATION; SECONDARY_THERAVADA_EXPLANATORY Audit citation status: CITATION_TARGET_ASSIGNED_PASS06