← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Thụy miên
Middha là thụy miên: tâm sở bất thiện biểu hiện sự nặng nề, trì trệ, thường được ghép với thīna.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Thụy miên trong thuật ngữ này không phải chính giấc ngủ sinh học. Nó mô tả phẩm chất tâm lý làm các yếu tố tâm trở nên không linh hoạt. Vì thīna và middha thường cùng sinh trong những tâm thích hợp, tiếng Việt dễ gộp thành “hôn trầm-thụy miên”, nhưng học kỹ vẫn nên biết hai tên.Khái quát: Middha là thụy miên: tâm sở bất thiện biểu hiện sự nặng nề, trì trệ, thường được ghép với thīna.
Bản chất và chức năng: Làm các yếu tố tâm nặng nề, không linh hoạt theo giải thích truyền thống.
Điểm cần phân biệt: Phân biệt middha với thīna và với nhu cầu ngủ sinh lý. Một người đang ngủ không vì thế có thể bị gán mọi sát-na là middha.
Vị trí trong hệ thống: Tâm sở bất thiện bất định; cặp với thīna trong triền cái.
Bối cảnh học tập: Đối chiếu phân tích nīvaraṇa và bảng akusala-cetasika.
Ví dụ và cách nhận diện: Biết mình mệt và chủ động nghỉ hợp lý khác với tâm bị trì trệ đến mức không muốn làm điều thiện.
Bản chất và chức năng
Làm các yếu tố tâm nặng nề, không linh hoạt theo giải thích truyền thống.Phân biệt với khái niệm dễ nhầm
Phân biệt middha với thīna và với nhu cầu ngủ sinh lý. Một người đang ngủ không vì thế có thể bị gán mọi sát-na là middha.Ví dụ dễ hiểu
Biết mình mệt và chủ động nghỉ hợp lý khác với tâm bị trì trệ đến mức không muốn làm điều thiện.Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp
Tâm sở bất thiện bất định; cặp với thīna trong triền cái.Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp
Đối chiếu phân tích nīvaraṇa và bảng akusala-cetasika.Nguồn và ghi chú
Audit source keys: DHAMMASANGANI_MENTAL_CLASSIFICATION; SECONDARY_THERAVADA_EXPLANATORY Audit citation status: CITATION_TARGET_ASSIGNED_PASS06