THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP

Mười ba tâm sở tợ tha

Pāli: aññasamāna cetasikā · Việt: Mười ba tâm sở tợ tha

Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.

Giải thích đầy đủ

Mười ba tâm sở tợ tha (Pāli: aññasamāna cetasikā) là một tâm sở được phân loại theo chức năng và phẩm chất riêng trong cấu trúc tâm.

Trong Vi Diệu Pháp, mục aññasamāna cetasikā cần được đọc như tên của một yếu tố tâm lý có tiêu chí riêng. Việc xác định tâm nào có tâm sở này và quan hệ với các tâm sở khác phải theo bảng phân loại tương ứng, không suy rộng chỉ từ bản dịch tiếng Việt.

Điểm cần phân biệt là tâm sở này với các tâm sở gần nghĩa hoặc thường đồng sinh; đồng sinh không có nghĩa đồng nhất. Phần này là lời giải thích biên soạn để tra cứu, không phải nguyên văn kinh điển.

Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Mười ba tâm sở tợ tha gồm bảy biến hành và sáu biệt cảnh.
Giải thích thuật ngữ: Tên tợ tha nhấn mạnh rằng các tâm sở này có thể đi cùng những loại tâm có phẩm chất đạo đức khác nhau; bản thân việc xếp nhóm chưa nói chúng là thiện hay bất thiện. Phẩm chất cụ thể tùy các pháp đồng sinh.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Bảy tâm sở biến hành; Sáu tâm sở biệt cảnh; Tâm sở.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Mười ba tâm sở tợ tha; aññasamāna cetasikā.

Phạm vi của mục Mười ba tâm sở tợ tha (aññasamāna cetasikā) được giữ theo nhóm CETASIKA_TAM_SO; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.

Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.

Nguồn và ghi chú

B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.

Biên soạn: Tâm Học · Revision 1