THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP

Mười chức năng trong lộ tâm

Pāli: vīthi-kicca · Việt: Mười chức năng trong lộ tâm

Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.

Giải thích đầy đủ

Mười chức năng trong lộ tâm (Pāli: vīthi-kicca) là thuật ngữ thuộc phần lộ tâm (citta-vīthi), dùng để xác định một tiến trình, vị trí hoặc chức năng của tâm trong dòng nhận thức.

Trong Vi Diệu Pháp, vīthi-kicca được xét theo trật tự các sát-na tâm và điều kiện khiến một lộ tâm vận hành. Vì vậy mục này cần được hiểu trong quan hệ với các giai đoạn của tiến trình nhận thức, không như một tâm tồn tại độc lập ngoài dòng tâm.

Cần phân biệt vīthi-kicca với tên của một loại tâm riêng và với các giai đoạn lộ tâm lân cận; sự gần nhau trong một tiến trình không làm các thuật ngữ trở thành đồng nghĩa.

Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Nhóm chức năng của tâm diễn ra trong các lộ nhận thức.
Giải thích thuật ngữ: Khi một đối tượng đi vào tiến trình nhận thức, các tâm thực hiện những chức năng nối tiếp như hướng, nhận biết qua căn, tiếp thọ, suy đạc, xác định, tốc hành và có thể đồng sở duyên. Cách gom này giúp đọc sơ đồ lộ tâm dễ hơn.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Lộ tâm; Hướng tâm; Tiếp thọ; Tốc hành.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Mười chức năng trong lộ tâm; vīthi-kicca.

Phạm vi của mục Mười chức năng trong lộ tâm (vīthi-kicca) được giữ theo nhóm CITTA_LO_TAM; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.

Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.

Nguồn và ghi chú

B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.

Biên soạn: Tâm Học · Revision 1