THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP

Mười sáu cõi sắc giới

Pāli: soḷasa rūpabhūmiyo · Việt: Mười sáu cõi sắc giới

Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.

Giải thích đầy đủ

Mười sáu cõi sắc giới (Pāli: soḷasa rūpabhūmiyo) là một thuật ngữ thuộc phần sắc pháp của Vi Diệu Pháp, dùng để xác định một loại, đặc tính hoặc cách phân loại sắc cụ thể.

Khi phân tích rūpa, soḷasa rūpabhūmiyo được hiểu theo tiêu chí được nêu trong chính thuật ngữ: loại sắc, chức năng, đặc tính hay phạm vi phân loại. Điều này giúp đặt mười sáu cõi sắc giới đúng vị trí trong hệ thống sắc pháp thay vì hiểu như một tên gọi vật lý thông thường.

Cần giữ soḷasa rūpabhūmiyo tách biệt với các mục sắc pháp có bản dịch Việt gần nghĩa nhưng tiêu chí phân loại khác; việc đồng nhất chỉ dựa vào từ Việt có thể làm mất khác biệt kỹ thuật.

Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Mười sáu cảnh giới tái sinh thuộc sắc giới theo hệ Theravāda.
Giải thích thuật ngữ: Các cõi sắc giới tương ứng với thành tựu thiền sắc giới và được chia thành nhiều tầng Phạm thiên. Chúng vi tế hơn dục giới nhưng vẫn là hữu vi, vì vậy không đồng nghĩa với Niết-bàn.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Sắc giới; Thiền sắc giới; Phạm thiên.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Mười sáu cõi sắc giới; soḷasa rūpabhūmiyo.

Phạm vi của mục Mười sáu cõi sắc giới (soḷasa rūpabhūmiyo) được giữ theo nhóm RUPA_SAC_PHAP; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.

Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.

Nguồn và ghi chú

B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.

Biên soạn: Tâm Học · Revision 1