← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Năm tâm sắc giới duy tác
Năm tâm sắc giới duy tác (Pāli: pañca rūpāvacara-kiriyacittāni) là một thuật ngữ thuộc phần sắc pháp của Vi Diệu Pháp, dùng để xác định một loại, đặc tính hoặc cách phân loại sắc cụ thể. Khi phân tích rūpa, pañca rūpāvacara-kiriyacittāni đư
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Năm tâm sắc giới duy tác (Pāli: pañca rūpāvacara-kiriyacittāni) là một thuật ngữ thuộc phần sắc pháp của Vi Diệu Pháp, dùng để xác định một loại, đặc tính hoặc cách phân loại sắc cụ thể.Khi phân tích rūpa, pañca rūpāvacara-kiriyacittāni được hiểu theo tiêu chí được nêu trong chính thuật ngữ: loại sắc, chức năng, đặc tính hay phạm vi phân loại. Điều này giúp đặt năm tâm sắc giới duy tác đúng vị trí trong hệ thống sắc pháp thay vì hiểu như một tên gọi vật lý thông thường.
Cần giữ pañca rūpāvacara-kiriyacittāni tách biệt với các mục sắc pháp có bản dịch Việt gần nghĩa nhưng tiêu chí phân loại khác; việc đồng nhất chỉ dựa vào từ Việt có thể làm mất khác biệt kỹ thuật.
Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Năm tâm sắc giới duy tác là các tâm thiền sắc giới có tính duy tác, được trình bày đối với bậc A-la-hán.
Giải thích thuật ngữ: Nhóm này tương ứng năm bậc thiền nhưng không tạo nghiệp quả mới. Nó hoàn chỉnh bộ 15 tâm sắc giới khi tính năm thiện, năm quả và năm duy tác.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Năm tâm sắc giới thiện; Năm tâm sắc giới quả; Tâm duy tác.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Năm tâm sắc giới duy tác; pañca rūpāvacara-kiriyacittāni.
Phạm vi của mục Năm tâm sắc giới duy tác (pañca rūpāvacara-kiriyacittāni) được giữ theo nhóm RUPA_SAC_PHAP; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.
Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.
Nguồn và ghi chú
B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.