← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Năm vật căn
Năm vật căn (Pāli: pañca-pasāda-vatthūni) là một mục kỹ thuật thuộc hệ thống môn–vật–cảnh trong phân tích nhận thức của Vi Diệu Pháp. Mục pañca-pasāda-vatthūni được hiểu qua quan hệ giữa tâm, căn cứ, cửa nhận thức và đối tượng. Ý nghĩa chín
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Năm vật căn (Pāli: pañca-pasāda-vatthūni) là một mục kỹ thuật thuộc hệ thống môn–vật–cảnh trong phân tích nhận thức của Vi Diệu Pháp.Mục pañca-pasāda-vatthūni được hiểu qua quan hệ giữa tâm, căn cứ, cửa nhận thức và đối tượng. Ý nghĩa chính xác phải theo tiêu chí Pāli của mục thay vì nghĩa Việt thông thường.
Cần giữ pañca-pasāda-vatthūni tách biệt với các mục dvāra, vatthu hoặc ārammaṇa khác nếu vai trò kỹ thuật không trùng nhau.
Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Năm tịnh sắc làm cơ sở cho năm loại thức giác quan.
Giải thích thuật ngữ: Nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt và thân tịnh sắc vừa được xét như căn vừa có vai trò vật nương cho các thức tương ứng. Chúng là sắc pháp nhạy cảm, không phải toàn bộ mắt, tai, mũi, lưỡi hay thân theo nghĩa thông thường.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Nhãn tịnh sắc; Nhĩ tịnh sắc; Thân tịnh sắc; Sáu vật.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Năm vật căn; pañca-pasāda-vatthūni.
Phạm vi của mục Năm vật căn (pañca-pasāda-vatthūni) được giữ theo nhóm DVARA_VATTHU_ARAMMANA; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.
Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.
Nguồn và ghi chú
B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.