← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Danh
Nāma trong phân tích danh–sắc chỉ phương diện phi vật chất của kinh nghiệm; trong hệ thống Abhidhamma thường liên hệ tâm và tâm sở, nhưng phạm vi thuật ngữ phải đọc theo ngữ cảnh.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Danh–sắc là cặp phân tích quan trọng. “Danh” không có nghĩa đơn giản là tên gọi. Khi dùng theo nghĩa nāma đối lập rūpa, nó hướng đến các pháp tâm lý/phi vật chất. Trong giáo trình Abhidhamma, tâm và tâm sở thường được đặt dưới phạm vi danh. Nibbāna cũng là phi vật chất nhưng cách gom nhóm phụ thuộc hệ trình bày, vì vậy không nên suy ra rằng mọi thứ “không phải sắc” đều được dùng giống nhau trong mọi bảng.Khái quát: Nāma trong phân tích danh–sắc chỉ phương diện phi vật chất của kinh nghiệm; trong hệ thống Abhidhamma thường liên hệ tâm và tâm sở, nhưng phạm vi thuật ngữ phải đọc theo ngữ cảnh.
Tính chất và chức năng: Nāma là phạm trù phân loại; các pháp cụ thể bên trong có đặc tính và chức năng riêng.
Phân biệt: Phân biệt nāma = danh/phương diện tâm lý với nāma = tên gọi trong nāma-paññatti. Cùng chữ Pāli nhưng ngữ cảnh khác.
Vị trí trong hệ thống: Danh–sắc là cầu nối giữa phân tích kinh nghiệm và các nhóm pháp tối hậu, uẩn, xứ, giới và duyên.
Bối cảnh Vi Diệu Pháp: Vibhaṅga và Dhātukathā hữu ích khi đối chiếu các hệ phân loại; Paṭṭhāna cho thấy các pháp danh và sắc liên hệ theo điều kiện.
Ví dụ và cách nhận diện: Cảm thọ khó chịu không phải sắc vật chất; nó thuộc phương diện danh. Nhưng chữ “đau” dùng để đặt tên cho kinh nghiệm lại là vấn đề ngôn ngữ/chế định.
Bản chất và chức năng
Nāma là phạm trù phân loại; các pháp cụ thể bên trong có đặc tính và chức năng riêng.Phân biệt với khái niệm dễ nhầm
Phân biệt nāma = danh/phương diện tâm lý với nāma = tên gọi trong nāma-paññatti. Cùng chữ Pāli nhưng ngữ cảnh khác.Ví dụ dễ hiểu
Cảm thọ khó chịu không phải sắc vật chất; nó thuộc phương diện danh. Nhưng chữ “đau” dùng để đặt tên cho kinh nghiệm lại là vấn đề ngôn ngữ/chế định.Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp
Danh–sắc là cầu nối giữa phân tích kinh nghiệm và các nhóm pháp tối hậu, uẩn, xứ, giới và duyên.Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp
Vibhaṅga và Dhātukathā hữu ích khi đối chiếu các hệ phân loại; Paṭṭhāna cho thấy các pháp danh và sắc liên hệ theo điều kiện.Nguồn và ghi chú
Giữ phân biệt giữa nghĩa kỹ thuật và nghĩa ngôn ngữ của nāma. Audit source keys: ABHIDHAMMA_CLASSIFICATION; SECONDARY_THERAVADA_EXPLANATORY Audit citation status: CITATION_TARGET_ASSIGNED_PASS06