← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Nhóm sắc tâm sinh khinh thập nhất
Nhóm sắc tâm sinh khinh thập nhất (Pāli: cittaja-lahutādi-ekādasaka) là thuật ngữ về nhóm sắc (rūpa-kalāpa), dùng để nhận diện một tổ hợp sắc pháp theo thành phần hoặc nguồn sinh được nêu trong tên. Trong Vi Diệu Pháp, các sắc trong một kal
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Nhóm sắc tâm sinh khinh thập nhất (Pāli: cittaja-lahutādi-ekādasaka) là thuật ngữ về nhóm sắc (rūpa-kalāpa), dùng để nhận diện một tổ hợp sắc pháp theo thành phần hoặc nguồn sinh được nêu trong tên.Trong Vi Diệu Pháp, các sắc trong một kalāpa được xét như một nhóm cùng sinh và cùng tồn tại trong một tiến trình vật chất. Tên cittaja-lahutādi-ekādasaka chỉ tiêu chí cấu thành của chính nhóm này, vì vậy cần đọc theo thành phần đặc thù chứ không chỉ theo số lượng.
Cần phân biệt cittaja-lahutādi-ekādasaka với các nhóm sắc có cùng số lượng nhưng khác sắc đặc thù hoặc khác nguồn sinh; không nên hợp nhất chỉ vì bản dịch Việt đều dùng các từ như tám, chín, mười hay mười một sắc.
Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Nhóm mười một sắc do tâm sinh gồm tám sắc bất ly và ba sắc biến hóa khinh, nhu, thích nghiệp.
Giải thích thuật ngữ: Ba sắc khinh, nhu và thích nghiệp được cộng với tám sắc bất ly thành nhóm mười một. Chúng biểu thị tính nhẹ nhàng, mềm dẻo và thích hợp cho hoạt động của sắc do tâm sinh.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Khinh sắc; Nhu sắc; Thích nghiệp sắc; Sắc do tâm sinh.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Nhóm sắc tâm sinh khinh thập nhất; cittaja-lahutādi-ekādasaka.
Phạm vi của mục Nhóm sắc tâm sinh khinh thập nhất (cittaja-lahutādi-ekādasaka) được giữ theo nhóm RUPA_SAC_PHAP; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.
Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.
Nguồn và ghi chú
B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.