← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Tuệ
Paññā là tuệ, tâm sở hiểu biết/phân biệt đúng bản chất đối tượng; trong tu tập, nó phát triển đến sự thấy các pháp theo thực tính.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Tuệ không đồng nhất với trí nhớ nhiều hay khả năng tranh luận. Abhidhamma xem paññā là một tâm sở tịnh hảo có thể đi cùng một số tâm, không phải mọi tâm thiện đều nhất thiết có tuệ ở cùng mức. Trong con đường, tuệ được nuôi bởi học, suy xét đúng và tu tập, rồi liên hệ trực tiếp sự thấy vô thường, khổ, vô ngã.Khái quát: Paññā là tuệ, tâm sở hiểu biết/phân biệt đúng bản chất đối tượng; trong tu tập, nó phát triển đến sự thấy các pháp theo thực tính.
Tính chất và chức năng: Thấu hiểu/phân biệt đối tượng, phá sự mê mờ theo mức tương ứng.
Phân biệt: Phân biệt paññā với saññā (nhận dấu), viññāṇa/citta (biết cảnh nói chung) và diṭṭhi (chấp kiến).
Vị trí trong hệ thống: Tâm sở tịnh hảo; liên hệ tuệ căn, tuệ lực, chánh kiến và các tuệ minh sát.
Bối cảnh Vi Diệu Pháp: Vibhaṅga đặc biệt hữu ích cho các hệ căn, lực, đạo; chi tiết insight-ñāṇa cần phân biệt kinh điển với chú giải.
Ví dụ và cách nhận diện: Nhận ra một vật là “cốc” là nhận dạng; hiểu các pháp cấu thành kinh nghiệm ấy sinh-diệt theo điều kiện thuộc hướng phân tích của tuệ.
Bản chất và chức năng
Thấu hiểu/phân biệt đối tượng, phá sự mê mờ theo mức tương ứng.Phân biệt với khái niệm dễ nhầm
Phân biệt paññā với saññā (nhận dấu), viññāṇa/citta (biết cảnh nói chung) và diṭṭhi (chấp kiến).Ví dụ dễ hiểu
Nhận ra một vật là “cốc” là nhận dạng; hiểu các pháp cấu thành kinh nghiệm ấy sinh-diệt theo điều kiện thuộc hướng phân tích của tuệ.Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp
Tâm sở tịnh hảo; liên hệ tuệ căn, tuệ lực, chánh kiến và các tuệ minh sát.Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp
Vibhaṅga đặc biệt hữu ích cho các hệ căn, lực, đạo; chi tiết insight-ñāṇa cần phân biệt kinh điển với chú giải.Nguồn và ghi chú
Audit source keys: ABHIDHAMMA_GENERAL_CROSSCHECK; SECONDARY_THERAVADA_EXPLANATORY Audit citation status: CITATION_TARGET_ASSIGNED_PASS06