← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Duyên khởi
Paṭiccasamuppāda là nguyên lý duyên khởi: khi có điều kiện thích hợp, các pháp tương ứng sinh; khi điều kiện chấm dứt, hệ quả tương ứng chấm dứt.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Chuỗi mười hai chi từ vô minh đến già-chết là biểu thức nổi tiếng, nhưng duyên khởi không nên bị biến thành một dây nguyên nhân tuyến tính đơn giản. Abhidhamma và chú giải phân tích nhiều quan hệ đồng thời, quá khứ-hiện tại-tương lai và các cấp điều kiện.Khái quát: Paṭiccasamuppāda là nguyên lý duyên khởi: khi có điều kiện thích hợp, các pháp tương ứng sinh; khi điều kiện chấm dứt, hệ quả tương ứng chấm dứt.
Bản chất và chức năng: Làm rõ tính sinh khởi phụ thuộc điều kiện, chống quan niệm tự sinh hay chủ thể độc lập.
Điểm cần phân biệt: Phân biệt paṭiccasamuppāda với hệ 24 paccaya của Paṭṭhāna: liên hệ sâu nhưng không phải hai danh sách đồng nhất.
Vị trí trong hệ thống: Liên hệ vô minh, nghiệp, tái sinh, Tứ Đế và vô ngã.
Bối cảnh học tập: Vibhaṅga có Paṭiccasamuppādavibhaṅga; Paṭṭhāna mở rộng phân tích điều kiện theo hệ riêng.
Ví dụ và cách nhận diện: Thọ làm điều kiện cho ái không có nghĩa cứ có thọ là ái bắt buộc sinh; các điều kiện và tu tập khác có vai trò.
Bản chất và chức năng
Làm rõ tính sinh khởi phụ thuộc điều kiện, chống quan niệm tự sinh hay chủ thể độc lập.Phân biệt với khái niệm dễ nhầm
Phân biệt paṭiccasamuppāda với hệ 24 paccaya của Paṭṭhāna: liên hệ sâu nhưng không phải hai danh sách đồng nhất.Ví dụ dễ hiểu
Thọ làm điều kiện cho ái không có nghĩa cứ có thọ là ái bắt buộc sinh; các điều kiện và tu tập khác có vai trò.Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp
Liên hệ vô minh, nghiệp, tái sinh, Tứ Đế và vô ngã.Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp
Vibhaṅga có Paṭiccasamuppādavibhaṅga; Paṭṭhāna mở rộng phân tích điều kiện theo hệ riêng.Nguồn và ghi chú
Audit source keys: VIBHANGA_PATICCASAMUPPADA; SECONDARY_THERAVADA_EXPLANATORY Audit citation status: CITATION_TARGET_ASSIGNED_PASS06