← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Xúc
Phassa là xúc, tâm sở biểu thị sự gặp gỡ chức năng giữa căn/cửa thích hợp, đối tượng và thức trong kinh nghiệm nhận thức; không chỉ là va chạm vật lý.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Chữ “xúc” dễ khiến người học nghĩ riêng đến da chạm vật. Trong Phật học, phassa áp dụng rộng cho các cửa nhận thức: nhãn xúc, nhĩ xúc và cả ý xúc. Trong Abhidhamma, phassa là tâm sở đi cùng tâm và đóng vai trò tiếp xúc với đối tượng, tạo nền cho thọ theo quan hệ duyên được trình bày trong các hệ khác.Khái quát: Phassa là xúc, tâm sở biểu thị sự gặp gỡ chức năng giữa căn/cửa thích hợp, đối tượng và thức trong kinh nghiệm nhận thức; không chỉ là va chạm vật lý.
Tính chất và chức năng: Tiếp xúc/nối tâm với đối tượng theo chức năng nhận thức.
Phân biệt: Phân biệt phassa với phoṭṭhabba là cảnh xúc chạm vật lý; phassa là tâm sở, còn cảnh xúc là đối tượng.
Vị trí trong hệ thống: Là tâm sở phổ biến; liên hệ sáu xúc, thọ và duyên khởi.
Bối cảnh Vi Diệu Pháp: Vibhaṅga và các phân tích xứ/duyên giúp đặt phassa đúng ngữ cảnh.
Ví dụ và cách nhận diện: Nghe tiếng chuông có nhĩ xúc dù không có vật nào chạm vào da.
Bản chất và chức năng
Tiếp xúc/nối tâm với đối tượng theo chức năng nhận thức.Phân biệt với khái niệm dễ nhầm
Phân biệt phassa với phoṭṭhabba là cảnh xúc chạm vật lý; phassa là tâm sở, còn cảnh xúc là đối tượng.Ví dụ dễ hiểu
Nghe tiếng chuông có nhĩ xúc dù không có vật nào chạm vào da.Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp
Là tâm sở phổ biến; liên hệ sáu xúc, thọ và duyên khởi.Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp
Vibhaṅga và các phân tích xứ/duyên giúp đặt phassa đúng ngữ cảnh.Nguồn và ghi chú
Audit source keys: DHAMMASANGANI_MENTAL_CLASSIFICATION; SECONDARY_THERAVADA_EXPLANATORY Audit citation status: CITATION_TARGET_ASSIGNED_PASS06