THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP

Phương hướng chế định

Pāli: disā-paññatti · Việt: Phương hướng chế định

Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.

Giải thích đầy đủ

Phương hướng chế định (Pāli: disā-paññatti) là thuật ngữ thuộc hệ thống chế định (paññatti), dùng để chỉ một khái niệm hay cách quy ước định danh theo tiêu chí nêu trong tên.

Trong Vi Diệu Pháp, disā-paññatti được xét ở bình diện khái niệm/quy ước dùng để nhận biết và gọi tên, khác với việc xác định một pháp chân đế riêng biệt. Loại chế định cụ thể được nhận diện bởi thành tố đi kèm paññatti.

Cần phân biệt disā-paññatti với các loại paññatti khác và với pháp chân đế mà khái niệm có thể dựa vào. Có tên gọi hay khái niệm về một đối tượng không đồng nghĩa khái niệm ấy là một thực tại tối hậu riêng.

Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Khái niệm quy ước về phương hướng như đông, tây, trên, dưới tùy hệ quy chiếu.
Giải thích thuật ngữ: Phương hướng giúp định vị và giao tiếp nhưng phụ thuộc quy ước và điểm tham chiếu. Mục này minh họa một loại khái niệm hữu ích mà không cần xem nó như một pháp chân đế riêng biệt.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Chế định; Không gian chế định; Danh ngôn.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Phương hướng chế định; disā-paññatti.

Phạm vi của mục Phương hướng chế định (disā-paññatti) được giữ theo nhóm PANNATTI_CHE_DINH; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.

Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.

Nguồn và ghi chú

B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.

Biên soạn: Tâm Học · Revision 1