THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP

Sắc căn

Pāli: vatthu-rūpa · Việt: Sắc căn

Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.

Giải thích đầy đủ

Sắc căn (Pāli: vatthu-rūpa) là một thuật ngữ thuộc phần sắc pháp của Vi Diệu Pháp, dùng để xác định một loại, đặc tính hoặc cách phân loại sắc cụ thể.

Khi phân tích rūpa, vatthu-rūpa được hiểu theo tiêu chí được nêu trong chính thuật ngữ: loại sắc, chức năng, đặc tính hay phạm vi phân loại. Điều này giúp đặt sắc căn đúng vị trí trong hệ thống sắc pháp thay vì hiểu như một tên gọi vật lý thông thường.

Cần giữ vatthu-rūpa tách biệt với các mục sắc pháp có bản dịch Việt gần nghĩa nhưng tiêu chí phân loại khác; việc đồng nhất chỉ dựa vào từ Việt có thể làm mất khác biệt kỹ thuật.

Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Sắc căn hay vật nương là những sắc làm nền vật chất thích hợp cho các loại tâm tương ứng sinh khởi.
Giải thích thuật ngữ: Khi học tiến trình tâm, người đọc thường gặp quan hệ giữa tâm và vật nương. Năm tịnh sắc làm vật nương cho năm thức giác quan; trong hệ thống chú giải, ý vật được trình bày làm vật nương cho nhiều tâm thuộc ý giới và ý thức giới.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Tịnh sắc; Ý vật; Tâm; Căn.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Sắc căn; vatthu-rūpa.

Phạm vi của mục Sắc căn (vatthu-rūpa) được giữ theo nhóm RUPA_SAC_PHAP; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.

Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.

Nguồn và ghi chú

B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.

Biên soạn: Tâm Học · Revision 1