THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP

Sắc môn

Pāli: dvāra-rūpa · Việt: Sắc môn

Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.

Giải thích đầy đủ

Sắc môn (Pāli: dvāra-rūpa) là một thuật ngữ thuộc phần sắc pháp của Vi Diệu Pháp, dùng để xác định một loại, đặc tính hoặc cách phân loại sắc cụ thể.

Khi phân tích rūpa, dvāra-rūpa được hiểu theo tiêu chí được nêu trong chính thuật ngữ: loại sắc, chức năng, đặc tính hay phạm vi phân loại. Điều này giúp đặt sắc môn đúng vị trí trong hệ thống sắc pháp thay vì hiểu như một tên gọi vật lý thông thường.

Cần giữ dvāra-rūpa tách biệt với các mục sắc pháp có bản dịch Việt gần nghĩa nhưng tiêu chí phân loại khác; việc đồng nhất chỉ dựa vào từ Việt có thể làm mất khác biệt kỹ thuật.

Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Sắc môn là các sắc đóng vai trò cửa vật chất cho tiến trình nhận biết hoặc biểu đạt trong những cách phân loại tương ứng.
Giải thích thuật ngữ: Khái niệm “môn” giúp giải thích nơi một tiến trình nhận thức hay biểu đạt được quy ước là đi qua. Năm tịnh sắc là năm môn giác quan; các sắc biểu tri cũng được xét trong những phân loại liên quan đến cửa hành động.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Cửa; Nhãn môn; Thân biểu; Khẩu biểu; Sắc pháp.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Sắc môn; dvāra-rūpa.

Phạm vi của mục Sắc môn (dvāra-rūpa) được giữ theo nhóm RUPA_SAC_PHAP; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.

Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.

Nguồn và ghi chú

B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.

Biên soạn: Tâm Học · Revision 1