← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Sắc thuần tám
Sắc thuần tám (Pāli: suddhaṭṭhaka-kalāpa) là thuật ngữ về nhóm sắc (rūpa-kalāpa), dùng để nhận diện một tổ hợp sắc pháp theo thành phần hoặc nguồn sinh được nêu trong tên. Trong Vi Diệu Pháp, các sắc trong một kalāpa được xét như một nhóm c
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Sắc thuần tám (Pāli: suddhaṭṭhaka-kalāpa) là thuật ngữ về nhóm sắc (rūpa-kalāpa), dùng để nhận diện một tổ hợp sắc pháp theo thành phần hoặc nguồn sinh được nêu trong tên.Trong Vi Diệu Pháp, các sắc trong một kalāpa được xét như một nhóm cùng sinh và cùng tồn tại trong một tiến trình vật chất. Tên suddhaṭṭhaka-kalāpa chỉ tiêu chí cấu thành của chính nhóm này, vì vậy cần đọc theo thành phần đặc thù chứ không chỉ theo số lượng.
Cần phân biệt suddhaṭṭhaka-kalāpa với các nhóm sắc có cùng số lượng nhưng khác sắc đặc thù hoặc khác nguồn sinh; không nên hợp nhất chỉ vì bản dịch Việt đều dùng các từ như tám, chín, mười hay mười một sắc.
Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Sắc thuần tám là nhóm sắc cơ bản gồm tám sắc bất ly: bốn đại chủng cùng màu, mùi, vị và sắc vật thực.
Giải thích thuật ngữ: Đây là mô hình nhóm sắc tối thiểu thường dùng trong hệ thống hóa Abhidhamma. Tám thành phần này được gọi là bất ly vì trong cách trình bày truyền thống chúng cùng hiện diện trong mọi nhóm sắc vật chất. Các nhóm khác có thể thêm những sắc chuyên biệt.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Tứ đại; Sắc cảnh; Hương cảnh; Vị cảnh; Sắc vật thực.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Sắc thuần tám; suddhaṭṭhaka-kalāpa.
Phạm vi của mục Sắc thuần tám (suddhaṭṭhaka-kalāpa) được giữ theo nhóm RUPA_SAC_PHAP; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.
Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.
Nguồn và ghi chú
B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.