← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Định
Samādhi là định: sự tập trung, nhất thống của tâm trên đối tượng; trong hệ tâm sở nó liên hệ ekaggatā, nhưng mức độ định có nhiều cấp.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Không phải mọi sự tập trung đều là chánh định. Một người có thể tập trung mạnh khi làm việc bất thiện. Trong con đường tu, sammā-samādhi cần được xác định bằng ngữ cảnh và các yếu tố đi kèm. Giáo trình thiền còn phân biệt cận định và an chỉ định; các thuật ngữ này cần ghi đúng tầng nguồn.Khái quát: Samādhi là định: sự tập trung, nhất thống của tâm trên đối tượng; trong hệ tâm sở nó liên hệ ekaggatā, nhưng mức độ định có nhiều cấp.
Bản chất và chức năng: Ổn định/quy tụ tâm trên đối tượng theo mức độ tương ứng.
Điểm cần phân biệt: Phân biệt samādhi với ekaggatā như tâm sở nền; phân biệt chánh định với khả năng tập trung nói chung.
Vị trí trong hệ thống: Thuộc tam học và Bát Chánh Đạo; liên hệ jhāna, ekaggatā và các căn/lực.
Bối cảnh học tập: Vibhaṅga có phân tích đạo và jhāna; phân cấp cận định/an chỉ cần ghi nguồn chú giải/manual.
Ví dụ và cách nhận diện: Tập trung cao độ để lừa người khác không vì mạnh mà thành sammā-samādhi.
Bản chất và chức năng
Ổn định/quy tụ tâm trên đối tượng theo mức độ tương ứng.Phân biệt với khái niệm dễ nhầm
Phân biệt samādhi với ekaggatā như tâm sở nền; phân biệt chánh định với khả năng tập trung nói chung.Ví dụ dễ hiểu
Tập trung cao độ để lừa người khác không vì mạnh mà thành sammā-samādhi.Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp
Thuộc tam học và Bát Chánh Đạo; liên hệ jhāna, ekaggatā và các căn/lực.Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp
Vibhaṅga có phân tích đạo và jhāna; phân cấp cận định/an chỉ cần ghi nguồn chú giải/manual.Nguồn và ghi chú
Audit source keys: ABHIDHAMMA_CLASSIFICATION; SECONDARY_THERAVADA_EXPLANATORY Audit citation status: CITATION_TARGET_ASSIGNED_PASS06