VI DIỆU PHÁP
Abhidhamma Piṭaka · Pāli · Việt · English · Chú giải
Đọc:

← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển

THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP

Tương ưng duyên

Pāli: sampayutta-paccaya · Việt: Tương ưng duyên

Sampayutta-paccaya là tương ưng duyên: các danh pháp đồng sinh, cùng đối tượng và gắn kết trong cùng cấu trúc tâm làm điều kiện cho nhau theo tiêu chuẩn tương ưng.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.

Giải thích đầy đủ

Tương ưng không chỉ nghĩa 'có liên quan'. Trong Abhidhamma, citta và cetasika của cùng sát-na có những đặc điểm chung như đồng sinh, đồng diệt, cùng cảnh và cùng căn cứ theo điều kiện thích hợp. Quan hệ này chỉ áp dụng cho danh pháp tương ưng, không phải sắc.

Khái quát: Sampayutta-paccaya là tương ưng duyên: các danh pháp đồng sinh, cùng đối tượng và gắn kết trong cùng cấu trúc tâm làm điều kiện cho nhau theo tiêu chuẩn tương ưng.

Bản chất và chức năng: Làm duyên bằng sự kết hợp/tương ưng chặt chẽ của các danh pháp.

Điểm cần phân biệt: Phân biệt với sahajāta và aññamañña: có nhiều trường hợp chồng lấn nhưng tiêu chuẩn tên duyên khác; tương ưng nhấn quan hệ đặc thù giữa danh pháp.

Vị trí trong hệ thống: Một trong 24 duyên; rất quan trọng cho quan hệ citta–cetasika.

Bối cảnh học tập: Paṭṭhāna/Paccayaniddesa là nguồn chính; tiêu chí đồng căn cứ cần đọc đúng ngoại lệ.

Ví dụ và cách nhận diện: Citta và các cetasika đồng sinh cùng biết một cảnh là ví dụ nền cho tương ưng.

Bản chất và chức năng

Làm duyên bằng sự kết hợp/tương ưng chặt chẽ của các danh pháp.

Phân biệt với khái niệm dễ nhầm

Phân biệt với sahajāta và aññamañña: có nhiều trường hợp chồng lấn nhưng tiêu chuẩn tên duyên khác; tương ưng nhấn quan hệ đặc thù giữa danh pháp.

Ví dụ dễ hiểu

Citta và các cetasika đồng sinh cùng biết một cảnh là ví dụ nền cho tương ưng.

Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp

Một trong 24 duyên; rất quan trọng cho quan hệ citta–cetasika.

Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp

Paṭṭhāna/Paccayaniddesa là nguồn chính; tiêu chí đồng căn cứ cần đọc đúng ngoại lệ.

Nguồn và ghi chú

Audit source keys: BPS_NYANATILOKA_BUDDHIST_DICTIONARY_PACCAYA; BPS_GUIDE_ABHIDHAMMA_PATTHANA Audit citation status: FOCUSED_VERIFIED_PASS05

Biên soạn: ChatGPT · Revision 1