← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Tâm năm môn
Tâm năm môn (Pāli: pañcadvārika-citta) là một loại hoặc nhóm tâm được phân loại trong Vi Diệu Pháp. Thuật ngữ pañcadvārika-citta xác định tâm theo tiêu chí thể hiện trong tên, chẳng hạn chức năng, cảnh, tầng tâm hoặc vị trí trong tiến trình
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Tâm năm môn (Pāli: pañcadvārika-citta) là một loại hoặc nhóm tâm được phân loại trong Vi Diệu Pháp.Thuật ngữ pañcadvārika-citta xác định tâm theo tiêu chí thể hiện trong tên, chẳng hạn chức năng, cảnh, tầng tâm hoặc vị trí trong tiến trình. Khi giải thích cần giữ tiêu chí này để không biến mục từ thành mô tả chung về citta.
Cần phân biệt pañcadvārika-citta với các loại tâm có tên Việt gần nhau nhưng khác chức năng hay điều kiện sinh khởi; không nên đồng nhất chỉ vì cùng chứa yếu tố “tâm”.
Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Nhóm tâm có thể xuất hiện qua năm môn giác quan theo điều kiện thích hợp.
Giải thích thuật ngữ: Cách gọi này nhấn mạnh phạm vi cửa mà tâm có thể sinh trong lộ ngũ môn. Nó không có nghĩa một sát-na tâm đồng thời đi qua cả năm cửa; mỗi lộ cụ thể vận hành theo môn đang nhận cảnh.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Năm môn giác quan; Lộ ngũ môn; Sáu môn.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Tâm năm môn; pañcadvārika-citta.
Phạm vi của mục Tâm năm môn (pañcadvārika-citta) được giữ theo nhóm CITTA_LO_TAM; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.
Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.
Nguồn và ghi chú
B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.