THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP

Tâm sở nghi

Pāli: vicikicchā-cetasika · Việt: Tâm sở nghi

Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.

Giải thích đầy đủ

Tâm sở nghi (Pāli: vicikicchā-cetasika) là một tâm sở được phân loại theo chức năng và phẩm chất riêng trong cấu trúc tâm.

Trong Vi Diệu Pháp, mục vicikicchā-cetasika cần được đọc như tên của một yếu tố tâm lý có tiêu chí riêng. Việc xác định tâm nào có tâm sở này và quan hệ với các tâm sở khác phải theo bảng phân loại tương ứng, không suy rộng chỉ từ bản dịch tiếng Việt.

Điểm cần phân biệt là tâm sở này với các tâm sở gần nghĩa hoặc thường đồng sinh; đồng sinh không có nghĩa đồng nhất. Phần này là lời giải thích biên soạn để tra cứu, không phải nguyên văn kinh điển.

Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Tâm sở nghi là tâm sở bất thiện biểu hiện sự hoài nghi theo nghĩa kỹ thuật của Abhidhamma.
Giải thích thuật ngữ: Nghi được xếp riêng trong 14 tâm sở bất thiện và đồng sinh với một trong hai tâm si căn. Cần phân biệt loại nghi bất thiện này với việc đặt câu hỏi hay kiểm chứng có phương pháp trong học tập.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Hoài nghi; Hai tâm si căn; Tâm sở bất thiện.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Tâm sở nghi; vicikicchā-cetasika.

Phạm vi của mục Tâm sở nghi (vicikicchā-cetasika) được giữ theo nhóm CETASIKA_TAM_SO; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.

Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.

Nguồn và ghi chú

B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.

Biên soạn: Tâm Học · Revision 1