← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Tinh tấn và định
Tinh tấn và định (Pāli: viriya-samādhi) là thuật ngữ thuộc phần định (samādhi), dùng để xác định một mức độ hoặc phương diện định tâm trong hệ thống tu tập. Trong phân tích thiền định, viriya-samādhi được hiểu theo mức độ ổn định và chức nă
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Tinh tấn và định (Pāli: viriya-samādhi) là thuật ngữ thuộc phần định (samādhi), dùng để xác định một mức độ hoặc phương diện định tâm trong hệ thống tu tập.Trong phân tích thiền định, viriya-samādhi được hiểu theo mức độ ổn định và chức năng gom tâm mà tên gọi biểu thị. Khi trình bày cần đặt nó đúng quan hệ với các mức định khác và với tiến trình phát triển thiền.
Cần phân biệt viriya-samādhi với các mức định hoặc trạng thái thiền khác; cùng thuộc samādhi không có nghĩa chúng có cùng độ sâu hay cùng chức năng.
Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Cặp phẩm chất cần điều hòa giữa năng lượng tiến tới và sự ổn định của tâm.
Giải thích thuật ngữ: Tinh tấn quá yếu có thể đi cùng trì trệ, còn năng lượng quá mạnh mà thiếu định có thể làm tâm dao động. Nguyên tắc quân bình giúp hai phẩm chất hỗ trợ nhau dưới sự theo dõi của niệm.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Năm căn tu tập; Tinh tấn; Định.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Tinh tấn và định; viriya-samādhi.
Phạm vi của mục Tinh tấn và định (viriya-samādhi) được giữ theo nhóm BHAVANA_JHANA_THIEN_DINH; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.
Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.
Nguồn và ghi chú
B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.