THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP

Tham dục cái

Pāli: kāmacchanda-nīvaraṇa · Việt: Tham dục cái

Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.

Giải thích đầy đủ

Tham dục cái (Pāli: kāmacchanda-nīvaraṇa) là thuật ngữ thuộc nhóm triền cái (nīvaraṇa), các pháp bất thiện gây trở ngại cho sự định tĩnh và phát triển tâm.

Trong hệ thống phân loại bất thiện, kāmacchanda-nīvaraṇa được nhận diện theo loại chướng ngại cụ thể được nêu trong tên. Khi trình bày cần giữ chức năng của từng triền cái, thay vì xem cả nhóm như một trạng thái tâm duy nhất.

Cần phân biệt kāmacchanda-nīvaraṇa với các phiền não có tên hoặc biểu hiện gần nhau nhưng thuộc nhóm phân loại khác; cùng là bất thiện không có nghĩa chúng đồng nhất về chức năng.

Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Tham dục cái là chướng ngại do sự ham muốn, say đắm đối với các đối tượng dục.
Giải thích thuật ngữ: Tham dục làm tâm hướng mạnh về điều mình thích và khó ở yên với đối tượng tu tập. Khi nhận diện được nó, người học có thể phân biệt sự thích thú thông thường với trạng thái tham muốn đang che lấp sự tỉnh sáng của tâm.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Ngũ triền cái; Tham; Dục; Định.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Tham dục cái; kāmacchanda-nīvaraṇa.

Phạm vi của mục Tham dục cái (kāmacchanda-nīvaraṇa) được giữ theo nhóm KILESA_AKUSALA_PHIEN_NAO; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.

Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.

Nguồn và ghi chú

B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.

Biên soạn: Tâm Học · Revision 1