← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Tâm an chỉ
Tâm an chỉ (Pāli: appanā-citta) là một loại hoặc nhóm tâm được phân loại trong Vi Diệu Pháp. Thuật ngữ appanā-citta xác định tâm theo tiêu chí thể hiện trong tên, chẳng hạn chức năng, cảnh, tầng tâm hoặc vị trí trong tiến trình. Khi giải th
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Tâm an chỉ (Pāli: appanā-citta) là một loại hoặc nhóm tâm được phân loại trong Vi Diệu Pháp.Thuật ngữ appanā-citta xác định tâm theo tiêu chí thể hiện trong tên, chẳng hạn chức năng, cảnh, tầng tâm hoặc vị trí trong tiến trình. Khi giải thích cần giữ tiêu chí này để không biến mục từ thành mô tả chung về citta.
Cần phân biệt appanā-citta với các loại tâm có tên Việt gần nhau nhưng khác chức năng hay điều kiện sinh khởi; không nên đồng nhất chỉ vì cùng chứa yếu tố “tâm”.
Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Tâm an chỉ là tâm đạt mức định sâu, được dùng trong cách phân tích các trạng thái thiền định thuộc phạm vi tương ứng.
Giải thích thuật ngữ: “An chỉ” mô tả sự đặt tâm vững chắc trên đối tượng ở mức độ định cao. Trong Abhidhamma, thuật ngữ này thường xuất hiện khi phân tích các tâm thiền và tâm siêu thế, nhưng cần xét đúng ngữ cảnh để tránh đồng nhất mọi sự tập trung với an chỉ.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Thiền; Định; Tâm sắc giới; Tâm vô sắc giới.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Tâm an chỉ; appanā-citta.
Phạm vi của mục Tâm an chỉ (appanā-citta) được giữ theo nhóm CITTA_LO_TAM; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.
Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.
Nguồn và ghi chú
B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.