THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP

Tứ thiền sắc giới

Pāli: rūpāvacara-jhāna · Việt: Tứ thiền sắc giới

Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.

Giải thích đầy đủ

Tứ thiền sắc giới (Pāli: rūpāvacara-jhāna) là một thuật ngữ thuộc phần sắc pháp của Vi Diệu Pháp, dùng để xác định một loại, đặc tính hoặc cách phân loại sắc cụ thể.

Khi phân tích rūpa, rūpāvacara-jhāna được hiểu theo tiêu chí được nêu trong chính thuật ngữ: loại sắc, chức năng, đặc tính hay phạm vi phân loại. Điều này giúp đặt tứ thiền sắc giới đúng vị trí trong hệ thống sắc pháp thay vì hiểu như một tên gọi vật lý thông thường.

Cần giữ rūpāvacara-jhāna tách biệt với các mục sắc pháp có bản dịch Việt gần nghĩa nhưng tiêu chí phân loại khác; việc đồng nhất chỉ dựa vào từ Việt có thể làm mất khác biệt kỹ thuật.

Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Tứ thiền sắc giới là hệ thống bốn tầng thiền sắc giới theo cách phân loại phổ biến trong Abhidhamma Theravāda.
Giải thích thuật ngữ: Các tầng thiền được phân biệt dựa trên những thiền chi còn hiện diện và sự tinh luyện dần của tâm. Cách đếm và mô tả cần được đọc theo hệ thống bốn thiền đang dùng, tránh trộn với hệ thống năm thiền.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Thiền; Thiền chi; Sắc giới; Định.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Tứ thiền sắc giới; rūpāvacara-jhāna.

Phạm vi của mục Tứ thiền sắc giới (rūpāvacara-jhāna) được giữ theo nhóm RUPA_SAC_PHAP; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.

Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.

Nguồn và ghi chú

B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.

Biên soạn: Tâm Học · Revision 1