← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Trạo cử
Uddhacca là trạo cử, tâm sở bất thiện biểu hiện sự xao động/không yên của tâm.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Trạo cử không chỉ là cơ thể cử động nhiều. Nó là sự bất ổn của tâm, khiến tâm không yên trên đối tượng. Trong hệ Abhidhamma, uddhacca đi cùng mọi tâm bất thiện theo bảng tâm sở chuẩn, và còn xuất hiện trong các hệ như triền cái/giác chi đối nghịch tùy ngữ cảnh.Khái quát: Uddhacca là trạo cử, tâm sở bất thiện biểu hiện sự xao động/không yên của tâm.
Bản chất và chức năng: Lay động, làm tâm không yên/không ổn định.
Điểm cần phân biệt: Phân biệt uddhacca với kukkucca: trạo là xao động, hối là day dứt về điều đã/không làm. Hai thuật ngữ thường ghép trong một triền cái nhưng không đồng nhất.
Vị trí trong hệ thống: Tâm sở bất thiện phổ biến; liên hệ uddhacca-kukkucca nīvaraṇa.
Bối cảnh học tập: Đối chiếu bảng akusala-cetasika và phân tích nīvaraṇa trong Vibhaṅga.
Ví dụ và cách nhận diện: Tâm liên tục nhảy từ một lo lắng sang một kích thích khác minh họa xao động; vận động cơ thể vì công việc không tự động là uddhacca.
Bản chất và chức năng
Lay động, làm tâm không yên/không ổn định.Phân biệt với khái niệm dễ nhầm
Phân biệt uddhacca với kukkucca: trạo là xao động, hối là day dứt về điều đã/không làm. Hai thuật ngữ thường ghép trong một triền cái nhưng không đồng nhất.Ví dụ dễ hiểu
Tâm liên tục nhảy từ một lo lắng sang một kích thích khác minh họa xao động; vận động cơ thể vì công việc không tự động là uddhacca.Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp
Tâm sở bất thiện phổ biến; liên hệ uddhacca-kukkucca nīvaraṇa.Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp
Đối chiếu bảng akusala-cetasika và phân tích nīvaraṇa trong Vibhaṅga.Nguồn và ghi chú
Audit source keys: DHAMMASANGANI_MENTAL_CLASSIFICATION; SECONDARY_THERAVADA_EXPLANATORY Audit citation status: CITATION_TARGET_ASSIGNED_PASS06