← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Uẩn quá khứ
Uẩn quá khứ (Pāli: atīta-khandha) là thuật ngữ thuộc hệ thống uẩn (khandha), dùng để phân loại các pháp theo một hoặc nhiều nhóm uẩn. Trong Vi Diệu Pháp, atīta-khandha cần được đọc theo phạm vi uẩn được nêu trong tên. Uẩn là một cách quy tụ
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
Uẩn quá khứ (Pāli: atīta-khandha) là thuật ngữ thuộc hệ thống uẩn (khandha), dùng để phân loại các pháp theo một hoặc nhiều nhóm uẩn.Trong Vi Diệu Pháp, atīta-khandha cần được đọc theo phạm vi uẩn được nêu trong tên. Uẩn là một cách quy tụ và phân loại các pháp; vì vậy tên của một uẩn, một nhóm uẩn hay một phương diện của uẩn phải được giữ đúng cấp độ.
Cần phân biệt atīta-khandha với các mục xứ (āyatana), giới (dhātu) và với những thuật ngữ chỉ pháp riêng lẻ nằm trong uẩn. Các hệ thống này có thể cùng phân tích một thực tại nhưng dùng tiêu chí phân loại khác nhau.
Định nghĩa tra cứu của mục này nêu: Các uẩn đã sinh và đã diệt trong quá khứ.
Giải thích thuật ngữ: Khi phân tích uẩn theo ba thời, pháp đã qua được gọi là uẩn quá khứ. Việc phân loại này hỗ trợ thấy tính điều kiện và không thường tồn của các hiện tượng.
Thuật ngữ liên hệ để đối chiếu: Uẩn hiện tại; Uẩn vị lai; Ba thời.
Dạng tên/biệt danh đang lưu trong từ điển: Uẩn quá khứ; atīta-khandha.
Phạm vi của mục Uẩn quá khứ (atīta-khandha) được giữ theo nhóm KHANDHA_UAN; khi tra cứu cần ưu tiên chính định nghĩa của mục này thay vì suy rộng từ các thuật ngữ cùng nhóm.
Phần diễn giải này là nội dung biên soạn tiếng Việt phục vụ học và tra cứu Vi Diệu Pháp; không được trình bày như nguyên văn kinh điển khi chưa có dẫn nguồn văn bản cụ thể.
Nguồn và ghi chú
B005 editorial explanatory article; source-family provenance reviewed in PASS26; no fabricated canonical quotation or exact locator.