← Kho Thuật ngữ · Xem mục Từ điển
THUẬT NGỮ VI DIỆU PHÁP
Tuệ minh sát
Tuệ minh sát là tên một dạng/giai đoạn tuệ minh sát trong hệ thống hóa Theravāda, cần phân biệt với cảm giác hay suy luận thông thường.
Phần giải thích trên trang này là nội dung biên soạn để học và tra cứu; không mặc nhiên được xem là nguyên văn lời Phật hay nguyên văn kinh điển.
Giải thích đầy đủ
**Tuệ minh sát (vipassanā-ñāṇa)** được dùng như một thuật ngữ kỹ thuật trong hệ thống Vi Diệu Pháp/Theravāda. Tuệ minh sát là tên một dạng/giai đoạn tuệ minh sát trong hệ thống hóa Theravāda, cần phân biệt với cảm giác hay suy luận thông thường. Khi học thuật ngữ này, nên bắt đầu từ phạm vi mà nó đang phân loại, sau đó mới nối sang các thuật ngữ gần nghĩa. Mục đích của bài là giúp người đọc hiểu cấu trúc giáo lý bằng tiếng Việt dễ tra cứu, không thay thế văn bản Pāli và không xem phần giải thích này là nguyên văn lời Phật. Ở những điểm mà truyền thống chú giải hoặc manual phát triển chi tiết hơn văn bản căn bản, bài phải ghi rõ lớp nguồn thay vì nhập hai lớp thành một.Bản chất và chức năng
Thuộc hệ thống mô tả sự phát triển tuệ minh sát trong truyền thống Theravāda. Tên gọi chỉ một giai đoạn/kiểu hiểu biết được phân biệt theo đối tượng và cách thấy danh-sắc.Phân biệt với khái niệm dễ nhầm
Không nên hiểu như cấp bậc thành tích tâm lý cố định. Danh mục tuệ minh sát mang lớp hệ thống hóa chú giải/manual rõ rệt và phải được ghi nguồn tương ứng.Ví dụ dễ hiểu
Ví dụ học tập: khi gặp “Tuệ minh sát” trong bảng phân loại, trước hết xác định nó thuộc nhóm **Tuệ minh sát**, sau đó đối chiếu thuật ngữ Pāli **vipassanā-ñāṇa** và các mục liên quan; không suy nghĩa chỉ từ bản dịch tiếng Việt.Vị trí trong hệ thống Vi Diệu Pháp
Nằm trong tiến trình phát triển vipassanā, liên hệ với việc thấy vô thường, khổ, vô ngã và sự trưởng thành của tuệ hướng đến đạo.Liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp
Khi trình bày chuỗi tuệ, phải ghi rõ nguồn chú giải/manual Theravāda; chỉ liên hệ với khung kinh điển ở mức nguồn thực sự hỗ trợ.Nguồn và ghi chú
Theravāda insight manual/commentarial layer explicitly labelled; Canonical framework cross-check where applicable Audit: POST_CANONICAL_SEQUENCE_VERIFIED Layer: VISUDDHIMAGGA_COMMENTARIAL_MANUAL Sources: VISUDDHIMAGGA_XXI_INSIGHT; ATI_POSTCANON_LAYER