A-tỳ-đạt-ma Pháp Uẩn Túc Luận · Quyển 5

Việt dịch

QUYỂN 5
Phẩm 8: THẦN TÚC, Phần 2
3. Tâm Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu thần túc, thì Tâm là 
sao, Tam-ma-địa là sao, Thắng là sao, Thắng hạnh là sao...? Sao gọi là 
Tâm Tam-ma-địa thắng hạnh thành tựu thần túc?
 Tâm, nghĩa là y vào pháp thiện tạo nên sự xuất gia và biết lìa bỏ 
mà khởi tâm ý thức, đó gọi là Cần.
 Tam-ma-địa, nghĩa là do tâm cao độ mà khởi lên các tâm trụ đều 
trụ, trụ gần, an trụ, tâm không phân tán, không loạn động, ngăn giữ, 
kiềm chế, có tính chất của tâm chuyên chú một cảnh, thì gọi là Tam-
ma-địa.
 Thắng, nghĩa là khởi tâm cao độ đối với tám chi Thánh đạo, đó 
là Thắng.
 Thắng hạnh, nghĩa là có vị Bí-sô dựa vào tâm quá khứ đã được 
Tam-ma-địa thì gọi là Tâm Tam-ma-địa. Người này đã thành tựu được 
Tâm Tam-ma-địa rồi liền muốn đoạn trừ tất cả các điều dữ chẳng thiện 
đã sinh ra, nên khởi lòng ham thích, rộng nói cho đến quyết ý muốn các 
pháp thiện đã sinh rồi sẽ bền bỉ trụ mãi, cho đến giữ gìn tâm. Người này 
vì có dục hoặc cần hoặc tín..., cho đến hoặc xả, cho nên gọi là Thắng 
hạnh. Tức là Thắng hạnh này cùng với Tâm Tam-ma-địa đã nói trước 
đây, gọi chúng là Tâm Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu thần túc.
Như y vào tâm của quá khứ, mà dựa vào hiện tại hay vị lai, thiện 
hay bất thiện-vô ký, có liên hệ đến các cõi Dục, cõi Sắc, Vô sắc, việc 
học, vô học hay phi học phi vô học, việc đã đoạn kiến, đoạn tu và không 
phải đoạn tâm... Rộng nói cũng như thế.
 Lại có Bí-sô đối với các pháp thiện mà lại có tâm quá thấp kém 
yếu ớt. Người này nghĩ: Ta nay không nên có tâm quá thấp kém yếu ớt 

===== PAGE 78 =====
408 BỘ TỲ ĐÀM 1
đối với các pháp thiện, đúng lý ra đối với các pháp thiện thì ta không 
nên có tâm quá thấp kém yếu ớt. Do người này có tâm lực tăng cao nên 
được Tam-ma-địa. Đó gọi là Tâm Tam-ma-địa. Người này đã thành tựu 
được Tâm Tam-ma-địa rồi liền quyết ý muốn đoạn trừ tất cả các pháp 
ác chẳng thiện đã sinh, nên khởi lên lòng ham thích..., rộng nói cho đến 
việc muốn khiến các pháp thiện đã sinh sẽ bền bỉ trụ mãi cho đến giữ 
gìn tâm. Người này có dục hoặc cần hoặc tín..., cho đến hoặc xả..., cho 
nên gọi là Thắng hạnh. Tức là Thắng hạnh này cùng với Tâm Tam-ma-
địa đã nói ở trước, gọi chung là Tâm Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu 
thần túc.
 Lại có vị Bí-sô khởi lên tâm ác. Người này nghĩ: Ta nay không 
nên khởi lên tâm ác, đúng theo lý thì ta phải đoạn trừ tâm dữ chẳng tốt 
lành. Người này do có tâm lực cao độ nên được Tam-ma-địa. Đó gọi là 
Tâm Tam-ma-địa. Người này đã thành tựu được Tâm Tam-ma-địa rồi 
liền quyết ý muốn đoạn trừ tất cả các điều ác chẳng thiện đã sinh nên 
khởi lòng ham thích, rộng nói cho đến vì muốn khiến các pháp thiện 
đã sinh rồi sẽ luôn bền bỉ trụ mãi cho đến giữ gìn tâm. Người này vì có 
dục hoặc cần hoặc tín..., cho đến hoặc xả..., cho nên gọi là Thắng hạnh. 
Tức là Thắng hạnh này cùng với Tâm Tam-ma-địa đã nói trước đây, gọi 
chung là Tâm Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu thần túc.
 Lại có vị Bí-sô khởi lên tham sân si cùng đi chung với tâm dữ. 
Người này nghĩ: Ta nay không nên khởi sinh tham sân si cùng đi chung 
với tâm dữ, đúng theo lý thì ta phải đoạn trừ tham sân si cùng đi với 
tâm dữ mà phải tu tập không tham, không sân, không si và tâm tốt lành. 
Người này do tâm lực cao độ nên được Tam-ma-địa. Đó gọi là Tâm 
Tam-ma-địa. Người này đã thành tựu được Tâm Tam-ma-địa rồi liền 
muốn đoạn trừ tất cả các pháp ác chẳng thiện đã sinh, nên phát khởi 
lòng ham thích... Rộng nói cho đến muốn khiến các pháp thiện đã sinh 
rồi sẽ luôn bền bỉ trụ mãi..., cho đến giữ gìn tâm. Người này vì có dục 
hoặc cần hoặc tín..., cho đến hoặc xả, nên gọi là Thắng hạnh. Tức là 
Thắng hạnh này cùng với Tâm Tam-ma-địa đã nói trước đây, gọi chung 
là Tâm Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu thần túc.
 Lại có vị Bí-sô khởi việc chẳng từ bỏ tham - sân - si và tâm dữ. 
Người này nghĩ: Nay ta không thể nào chẳng từ bỏ tham - sân - si và 
tâm dữ, đúng theo lý thì ta phải đoạn trừ việc chẳng từ bỏ tham - sân 
- si và tâm dữ mà lo tu tập việc lìa bỏ tham - sân - si và tâm tốt lành. 
Do người này có tâm lực tăng cao nên được Tam-ma-địa. Đó gọi là 
Tâm Tam-ma-địa. Người này thành tựu được Tâm Tam-ma-địa rồi liền 

===== PAGE 79 =====
SỐ 1537 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁP UẨN TÚC - Quyển 5 409
vì muốn đoạn trừ tất cả các điều ác chẳng thiện đã sinh, nên khởi lên 
lòng ham thích. Rộng nói cho đến vì muốn khiến các pháp thiện đã sinh 
rồi sẽ luôn bền bỉ trụ mãi..., cho đến giữ gìn tâm. Người này vì có dục 
hoặc các thứ như cần- tín... cho đến xả, nên gọi là Thắng hạnh. Tức là 
Thắng hạnh này cùng với Tâm Tam-ma-địa đã nói trước đây, gọi chung 
là Tâm Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu Thần túc.
 Lại có vị Bí-sô, đối với các pháp thiện sinh tâm không hề yếu ớt 
kém cỏi, tức là rất mạnh mẽ. Người này nghĩ: Đối với các pháp thiện 
ta có tâm rất mạnh mẽ, như thế thật rất đúng lý. Người này do đó có 
tâm lực cao độ nên có được Tam-ma-địa. Đó gọi là Tâm Tam-ma-địa. 
Người này thành tựu được Tâm Tam-ma-địa rồi vì quyết ý muốn trừ bỏ 
tất cả điều ác chẳng thiện đã sinh, nên khởi sự ham thích... Rộng nói 
cho đến vì muốn khiến tất cả các pháp thiện đã sinh rồi thì sẽ luôn bền 
bỉ trụ mãi…, cho đến giữ gìn tâm. Người này vì có dục hoặc các thứ như 
cần- tín... cho đến xả, nên gọi là Thắng hạnh. Tức là Thắng hạnh này 
cùng với Tâm Tam-ma-địa đã nói trước đây, gọi chung là Tâm Tam-
ma-địa Thắng hạnh Thần túc.
 Lại có vị Bí-sô khởi lên tâm thiện. Người này nghĩ: Nay ta khởi 
lên tâm thiện, thật rất đúng lýù. Người này do đó, có tâm lực tăng lên cao 
độ nên có được Tam-ma-địa. Đó gọi là Tâm Tam-ma-địa. Người này đã 
thành tựu được Tâm Tam-ma-địa rồi liền muốn đoạn trừ tất cả các điều 
dữ chẳng thiện đã sinh ra, nên khởi lòng ham thích... Rộng nói cho đến 
quyết ý muốn cho các pháp thiện đã sinh sẽ luôn bền bỉ trụ mãi..., cho 
đến gìn giữ tâm. Người này vì có dục hoặc các thứ như cần- tín..., cho 
đến xả, nên gọi là Thắng hạnh. Tức là Thắng hạnh này cùng với Tâm 
Tam-ma-địa đã nói trước đây, gọi chung là Tâm Tam-ma-địa Thắng 
hạnh thành tựu thần túc.
 Lại có vị Bí-sô sinh khởi không tham, không sân, không si cùng đi 
với tâm thiện. Người này nghĩ: Nay ta sinh khởi không tham, không sân, 
không si cùng đi với tâm thiện, thật rất đúng lýù. Người này do đó có tâm 
lực tăng cao độ nên có được Tam-ma-địa. Đó gọi là Tâm Tam-ma-địa. 
Người đó đã thành tựu được Tâm Tam-ma-địa rồi liền muốn đoạn dứt 
tất cả các điều ác chẳng thiện đã sinh nên khởi lòng ham thích... Rộng 
nói cho đến vì quyết ý muốn các pháp thiện đã sinh rồi thì sẽ bền bỉ trụ 
mãi... cho đến giữ gìn tâm... Người này vì có Dục hoặc các thứ khác như 
cần, tín... cho đến xả, nên gọi là Thắng hạnh. Tức là cái Thắng hạnh 
này cùng với Tâm Tam-ma-địa đã nói trước đây, thì gọi chung là Tâm 
Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu thần túc.

===== PAGE 80 =====
410 BỘ TỲ ĐÀM 1
 Lại có vị Bí-sô khởi lên việc từ bỏ tham sân si và lại có tâm 
thiện. Người này nghĩ: Ta nay khởi lên tâm thiện và lìa bỏ tham sân si 
thì thật là rất đúng lýù. Do người này có tâm lực tăng lên cao độ nên có 
được Tam-ma-địa. Đó gọi là Tâm Tam-ma-địa. Người này đã thành tựu 
được Tâm Tam-ma-địa rồi thì quyết ý muốn đoạn dứt tất cả các pháp ác 
chẳng thiện đã sinh ra, nên khởi lòng ham thích... Rộng nói cho đến vì 
muốn khiến các pháp thiện đã sinh rồi sẽ bền bỉ trụ mãi..., cho đến giữ 
gìn tâm. Người này vì có dục hoặc các thứ như cần - tín..., cho đến xả, 
nên gọi là Thắng hạnh. Tức là Thắng hạnh này cùng với Tâm Tam-ma-
địa đã nói từ trước, gọi chung là Tâm Tam-ma-địa Thắng hạnh thành 
tựu thần túc.
 Tất cả Tâm Tam-ma-địa đều từ tâm mà khởi lên, đó là chỗ tụ tập 
của tâm, là chủng loại của tâm, là chỗ sinh ra tâm. Cho nên gọi là Tâm 
Tam-ma-địa Thắng hạnh thần túc.
4. Quán Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu thần túc thì quán là 
sao? Tam-ma-địa là sao? Thắng là sao? Thắng hại là sao? Sao gọi là 
Quán Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu thần túc?
 Quán, nghĩa là y vào pháp thiện tạo nên do sự xuất gia và biết từ 
bỏ xa lìa mà khởi lên. Đối với pháp tuyển chọn (tuyển chọn cái đúng 
nhất) thì rất tuyển chọn, tuyển chọn rốt ráo cùng cực, hiểu rõ, hiểu tất 
cả, hiểu gần, thông suốt mọi lẽ ẩn kín, xét biết sáng suốt, trí sáng suốt 
biết rõ tất cả Tỳ-bát-xá-na. Đó gọi là Quán.
 Tam-ma-địa, nghĩa là khởi quán tăng lên cao độ, các tâm trụ đều 
trụ vào, trụ gần, an trụ, không phân tán, không loạn động, luôn yên 
nghĩ, là tính chất của tâm chuyên chú vào một cảnh, thì gọi là Tam-ma-
địa.
 Thắng, quán cao độ khởi lên đối với tám chi Thánh đạo, đó gọi 
là Thắng.
 Thắng hạnh, nghĩa là có vị Bí-sô y vào quán thời quá khứ đã 
được Tam-ma-địa, đó gọi là Quán Tam-ma-địa. Người này đã thành tựu 
được Quán Tam-ma-địa rồi liền quyết đoạn trừ tất cả các điều ác chẳng 
thiện đã sinh ra, nên khởi lòng ham thích... Rộng nói cho đến, vì ham 
muốn khiến cho các pháp thiện đã sinh rồi thì sẽ bền bỉ, trụ mãi..., cho 
đến giữ gìn tâm. Người này vì có dục hoặc căn hoặc tín..., cho đến hoặc 
xả, cho nên gọi là Thắng hạnh. Tức là Thắng hạnh này cùng với Quán 
Tam-ma-địa đã nói trước đây, gọi chung là Quán Tam-ma-địa Thắng 
hạnh thành tựu thần túc.
Cũng như y vào quán thời quá khứ, mà y vào thời vị lai hoặc hiện 

===== PAGE 81 =====
SỐ 1537 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁP UẨN TÚC - Quyển 5 411
tại, thiện hoặc bất thiện hay vô ký, các thứ liên hệ đến các cõi Dục, cõi 
Sắc, Vô sắc, có học hoặc vô học, hoặc phi học phi vô học, kiến đã đoạn, 
tu đã đoạn, chẳng phải đoạn quán... Rộng nói cũng như thế.
 Lại có vị Bí-sô đối với các pháp thiện không chịu quán xét. Người 
này nghĩ: Ta nay không thể không quán xét các pháp thiện, đúng theo 
lý thì đối với các pháp thiện ta phải an trụ vào sự quán xét kỹ lưỡng. Do 
đó người này có sức quan sát cao độ nên có được Tam-ma-địa. Đó gọi là 
Quán Tam-ma-địa. Người này đã thành tựu được Quán Tam-ma-địa rồi 
liền quyết đoạn trừ tất cả các điều ác chẳng thiện đã sinh ra, nên khởi 
lòng ham thích... Rộng nói cho đến vì muốn khiến các pháp thiện đã 
sinh rồi thì luôn bền bỉ trụ mãi..., cho đến giữ gìn tâm. Người này vì có 
dục hoặc cần, hoặc tín..., cho đến hoặc xả, nên gọi là Thắng hạnh. Tức 
là Thắng hạnh này cùng với Tam-ma-địa đã nói trước đây, gọi chung là 
Quán Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu thần túc.
 Lại có vị Bí-sô khởi lên quán tưởng xấu ác. Người này nghĩ: Ta 
nay không nên khởi lên quán tưởng xấu ác, đúng theo lý thì ta phải đoạn 
trừ cái quán tưởng xấu ác mà tu tập cái quán xét tốt lành. Do sức quán 
cao độ này mà người đó có được Tam-ma-địa. Đó gọi là Quán Tam-
ma-địa. Người này đã thành tựu được Quán Tam-ma-địa rồi liền muốn 
đoạn trừ tất cả các điều xấu ác chẳng thiện, nên khởi lòng ham thích... 
Rộng nói cho đến vì muốn khiến các pháp thiện đã sinh rồi sẽ luôn bền 
bỉ trụ mãi..., cho đến giữ gìn tâm. Người này vì có dục hoặc cần, hoặc 
tín... cho đến hoặc xả, nên gọi là Thắng hạnh. Tức là Thắng hạnh này 
cùng với Tam-ma-địa đã nói trước đây, gọi chung là Quán Tam-ma-địa 
Thắng hạnh thành tựu thần túc.
 Lại có vị Bí-sô sinh khởi lên quán tưởng xấu ác cùng đi với tham- 
sân - si. Người này nghĩ: Ta nay không nên khởi lên quán tưởng xấu ác 
cùng đi với tham - sân - si, đúng theo lý thì ta phải đoạn trừ tham- sân 
- si cùng đi với quán tưởng xấu ác mà tu tập việc không tham - sân - 
si cùng đi với quán tưởng tốt lành. Do sức quán cao độ này mà người 
đó có được Tam-ma-địa. Đó gọi là Quán Tam-ma-địa. Người này đã 
thành tựu được Quán Tam-ma-địa rồi liền muốn quyết đoạn trừ hết tất 
cả các điều ác chẳng thiện đã sinh ra, nên khởi lòng ham thích... Rộng 
nói cho đến vì muốn khiến cho các pháp thiện đã sinh rồi sẽ luôn bền 
bỉ trụ mãi..., cho đến giữ gìn tâm. Người này vì có dục hoặc cần, hoặc 
tín..., cho đến hoặc xả, nên gọi là Thắng hạnh. Tức là Thắng hạnh này 
cùng với Tam-ma-địa đã nói trước đây, gọi chung là Quán Tam-ma-địa 
Thắng hạnh thành tựu thần túc.

===== PAGE 82 =====
412 BỘ TỲ ĐÀM 1
 Lại có vị Bí-sô sinh khởi ý niệm không từ bỏ tham - sân - si và 
quán tưởng xấu. Người này nghĩ: Ta nay không nên khởi lên ý niệm 
không lìa tham - sân - si và quán tưởng xấu, đúng theo lý thì ta phải 
đoạn trừ việc không lìa bỏ tham - sân - si và quán tưởng xấu mà tu tập 
việc lìa bỏ tham - sân - si và quán tưởng tốt lành. Do sức quán cao độ 
này mà người đó có được Tam-ma-địa. Đó gọi là Quán Tam-ma-địa. 
Người này đã thành tựu được Quán Tam-ma-địa rồi liền quyết vì đoạn 
trừ hết tất cả các điều xấu ác chẳng thiện đã sinh nên khởi lòng ham 
thích... Rộng nói cho đến muốn các pháp thiện đã sinh thì sẽ bền bỉ trụ 
mãi..., cho đến giữ gìn tâm. Người này vì có dục hoặc cần, hoặc tín... 
cho đến hoặc xả, nên gọi là Thắng hạnh. Tức là Thắng hạnh này cùng 
với Quán Tam-ma-địa đã nói trước đây, gọi chung là Quán Tam-ma-địa 
Thắng hạnh thành tựu thần túc.
 Lại có vị Bí-sô đối với các pháp thiện luôn an trụ trong quán xét. 
Người này nghĩ: Ta đã luôn quán xét kỹ lưỡng các pháp thiện, thật là 
rất đúng lý. Do sức quán cao độ đó mà người ấy có được Tam-ma-địa. 
Đó gọi là Quán Tam-ma-địa. Người này đã thành tựu được Quán Tam-
ma-địa rồi liền vì quyết đoạn trừ hết tất cả các pháp ác chẳng thiện đã 
sinh ra, nên khởi lòng ham thích... Rộng nói cho đến vì muốn khiến cho 
các pháp thiện đã sinh thì sẽ luôn bền bỉ trụ mãi..., cho đến giữ gìn tâm. 
Người này vì có dục hoặc cần, hoặc tín..., cho đến hoặc xả, nên gọi là 
Thắng hạnh. Tức là Thắng hạnh này cùng với Quán Tam ma địa đã nói 
trước đây gọi chung là Quán Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu thần 
túc.
 Lại có vị Bí-sô sinh khởi quán tưởng thiện. Người này nghĩ: Ta 
nay khởi lên sự quán tưởng thiện như thế thật là rất đúng lý. Do sức 
quán cao độ đó nên người ấy có được Tam-ma-địa. Đó gọi là Quán 
Tam-ma-địa. Người này đã thành tựu được Quán Tam-ma-địa rồi thì 
quyết ý đoạn trừ hết các pháp ác chẳng thiện đã sinh ra, nên khởi lòng 
ham thích... Rộng nói cho đến vì muốn khiến cho các pháp thiện đã 
sinh thì sẽ luôn bền bỉ trụ mãi... cho đến giữ gìn tâm. Người này vì có 
dục hoặc cần, hoặc tín..., cho đến hoặc xả, nên gọi là Thắng hạnh. Tức 
là Thắng hạnh này cùng với Quán Tam-ma-địa đã nói trước đây, gọi 
chung là Quán Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu thần túc.
 Lại có vị Bí-sô sinh khởi việc không tham, không sân, không si 
cùng đi với sự quán tưởng thiện. Người này nghĩ: Ta nay đã khởi lên 
việc không tham, không sân, không si cùng đi với sự quán tưởng thiện 
thì thật là đúng lý. Người này do sức quán cao độ ấy mà có được Tam-

===== PAGE 83 =====
SỐ 1537 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁP UẨN TÚC - Quyển 5 413
ma-địa. Đó gọi là Quán Tam-ma-địa. Người này đã thành tựu được 
Quán Tam-ma-địa rồi liền quyết ý đoạn trừ hết các pháp xấu ác chẳng 
thiện đã sinh, nên khởi lòng ham thích... Rộng nói cho đến vì muốn 
khiến cho các pháp thiện đã sinh thì sẽ luôn bền bỉ trụ mãi..., cho đến 
giữ gìn tâm. Người này vì có dục hoặc cần, hoặc tín..., cho đến hoặc xả, 
nên gọi là Thắng hạnh. Tức là Thắng hạnh này cùng với Quán Tam-
ma-địa đã nói trước đây, gọi chung là Quán Tam-ma-địa Thắng hạnh 
thành tựu thần túc.
 Lại có vị Bí-sô sinh khởi ý niệm từ bỏ tham - sân - si và nỗ lực 
quán tưởng thiện. Người này nghĩ: Ta nay đã sinh khởi ý niệm từ bỏ 
tham - sân - si cùng đi với sự quán tưởng thiện, thật rất đúng lý. Do sức 
quán cao độ này nên người ấy có được Tam-ma-địa. Đó gọi là Quán 
Tam-ma-địa. Người này đã thành tựu được Quán Tam-ma-địa rồi liền 
quyết ý đoạn trừ hết tất cả các điều xấu ác chẳng thiện đã sinh ra, nên 
khởi lòng ham thích... Rộng nói cho đến vì muốn khiến cho các pháp 
thiện đã sinh rồi thì sẽ luôn bền bỉ trụ mãi..., cho đến giữ gìn tâm. Người 
này vì có dục hoặc cần, hoặc tín..., cho đến hoặc xả, nên gọi là Thắng 
hạnh. Tức là Thắng hạnh này cùng với Quán Tam-ma-địa đã nói trước 
đây, gọi chung là Quán Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu thần túc.
Tất cả các Quán Tam-ma-địa đều từ quán này mà khởi lên đó là 
nơi tụ tập của quán, là giống nòi của quán, là nơi sinh ra quán..., cho 
nên gọi là Quán Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu thần túc.
 Vì sao bốn thứ trên đây gọi là thần túc? Nghĩa là có thần thông 
biến hóa. Đã có, sẽ có và đang có tánh thần thông biến hóa. Đó là việc 
có thể biến một thành nhiều, hoặc nhiều thành một, hoặc ẩn hoặc hiện. 
Chính cái trí ta thấy rõ được các sự biến hóa này. Thí dụ như thân có 
thể chui qua trót lọt không chút trở ngại nào với các thứ rất dày và cứng 
như tường gạch vách đá v.v..., hoặc bay vút lên hư không, hoặc chui 
sâu vào đất đen, hoặc hiện ra rồi biến mất một cách tự tại vô ngại. Có 
khi ở trong nước, hoặc chui vào những chất cứng như đất đá, hay ở giữa 
khoảng không. Có khi làm nước chảy ngược lại hoặc đổi dòng. Lúc thì 
chui vào đất ngồi kiết già, có lúc vút lên hư không bay lượn như chim 
rồi trở về mà không chút trở ngại gì. Ngay cả mặt trời mặt trăng to lớn 
thần diệu uy nghiêm rực rỡ như thế, mà đưa tay sờ nắm như thứ đồ chơi 
cũng chẳng khó khăn gì. Cho đến cả cõi trời Phạm thế cũng tự do dời 
đổi, thật là diệu dụng khó lường... Tất cả điều đó gọi là thần túc, nghĩa 
là do các sự biến hóa đó mà cố gắng siêng năng tinh chuyên luyện tập 
không gián đoạn, cho đến lúc thành tựu được chủ đích hiệu quả, thì có 

===== PAGE 84 =====
414 BỘ TỲ ĐÀM 1
thể biến hóa được hoặc nương vào phép thần biến đó..., nên gọi là túc.
 Lại còn bốn thứ định đặc biệt này cũng gọi là thần, cũng gọi là 
túc. Vì có diệu dụng thật khó lường, nó làm chỗ nương cho bao nhiêu 
công đức cao quý.
 Vả lại, bốn thứ thần túc đó chính là giả lập, nó tùy theo danh ngôn 
tư tưởng mà nói năng, gọi là thần túc.
Phật cùng đệ tử nhiều hơn cát sông Hằng đều cùng đặt ra tên gọi 
như thế. Vả lại bốn thứ thần túc này, tức là Dục, Cầu, Tâm, Quán đã nói 
trước đây, là bốn thứ Tam-ma-địa Thắng hạnh thành tựu nên gọi chung 
là thần túc.
----------------
Phẩm 9: NIỆM TRÚ, Phần 1
Thuở ấy, Đức Bạc-già-phạm ngụ tại vườn Cấp-cô-độc, rừng Thệ-
đa, thuộc thành Thất-la-phiệt.
Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo với chúng Bí-sô: Ta sẽ nói tóm tắt cho 
các thầy biết về cách tu hành bốn pháp niệm trụ (thân, thọ, tâm, pháp). 
Nghĩa là như có vị Bí-sô đối với bên trong thân mình mà theo dõi quan 
sát tìm hiểu với đủ các thứ siêng năng, biết đúng, nghĩ nhớ đúng (chánh 
cần, chánh tri, chánh niệm) và dẹp bỏ dứt hẳn sự tham lam lo sầu ở đời. 
Và đối với bên ngoài thân xác, thì người này cũng theo dõi quan sát tìm 
hiểu với đủ cả chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ tham sầu 
ở đời. Rồi người này theo dõi quan sát tìm hiểu cả trong lẫn ngoài của 
thân xác cũng đủ các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và lìa bỏ các 
tham lam lo sầu ở đời.
 Đối với trong và ngoài của ba thứ Thọ - Pháp - Tâm, rộng nói ra 
cũng thế. Và trong hiện tại các việc tu tập bốn pháp niệm trụ ấy ra sao 
thì ở quá khứ hay vị lai cũng nên biết đều là như thế.
1. Thế nào là trụ theo dõi quan sát tìm hiểu bên trong của thân 
mình với đầy đủ các thứ siêng năng đúng, biết đúng, nhớ nghĩ đúng và 
dẹp bỏ mọi tham lam lo sầu ở đời?
 Bên trong thân, tức là chính cái thân thể của mình trong lúc nó 
đang hiện sống, đang liên tục hoạt động, nay đã có mà chưa mất.
 Đối với bên trong thân mình mà theo dõi quan sát tìm hiểu... 
Nghĩa là có vị Bí-sô đối với trong thân mình, từ đầu đến chân, tùy theo 
từng nơi, từng cơ quan bộ phận mà quan sát suy tư tìm xét tất cả các 
thứ đều là nhớp nhơ, không có cái gì sạch cả. Như trong thân thì gồm 
có: Tóc, lông, răng, móng, cáu ghét, da thịt, gân, mạch máu, xương tủy, 

===== PAGE 85 =====
SỐ 1537 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁP UẨN TÚC - Quyển 5 415
xương đùi (dài), thận, tim, phổi, gan, mật, ruột, dạ dày, mỡ lỏng, óc 
não, màng nhầy, máu mủ, mỡ bụng, nước mắt, mồ hôi, nước mũi, nước 
miếng, hai tạng sống và chín, phân nước tiểu. Trong khi suy nghĩ các 
thứ nhơ bẩn như thế..., thì đối với pháp sẽ ra sức nhận biết tuyển chọn 
kỹ lưỡng, tuyển chọn cùng cực, hiểu rõ, hiểu tất cả, hiểu gần. Thông 
hiểu sáng suốt, thẩm xét tinh tường, thông minh sáng suốt, Tỳ-bát-xá-
na. Đó là theo dõi quan sát trong thân, cũng gọi là Thân niệm trụ. Để 
thành tựu sự quan sát này thì luôn quan sát trong hiện tại, hoặc khắp 
mọi lúc, mọi nơi đều thực hiện các quan sát này và phải biết tùy trường 
hợp hoàn cảnh mà thích nghi quan sát, nên gọi là Trụ.
 Người quan sát này lại giỏi phát khởi tánh siêng năng cần mẫn 
với sức mạnh mẽ, hăng hái tột độ khó ai ngăn cản, cố gắng mãi không 
thôi. Và trong sự siêng năng này lại thêm lanh lợi nhanh nhẹn tháo 
vác..., nên gọi là chánh cần đầy đủ.
 Người quan sát này giỏi sáng suốt tuyển chọn các pháp cho đến 
Tỳ-bát-xá-na, lại thường khởi các trí tuệ sáng suốt đặc biệt và càng 
ngày càng trở nên sáng suốt cao độ, tột bậc, vẹn toàn cùng cực! Đó gọi 
là chánh tri đầy đủ.
 Người quan sát này đầy đủ các niệm nghĩ nhớ, nghĩ nhớ theo, nghĩ 
nhớ chuyên biệt, nghĩ nhớ các việc đã qua, không hề quên mất, lầm lẫn, 
sai sót..., có tính chất không quên mất, và tâm sáng suốt ghi nhớ lâu, 
nên gọi là chánh niệm đầy đủ.
 Tham, nghĩa là đối với các cảnh dục có mọi thứ tham, cùng tham, 
rồi cầm nắm, cất giữ, chấp chặt, yêu mến, mê mẩn, đắm say ham thích 
tột độ. Luôn mong cầu ràng buộc nội tâm, đam mê tụ tập bao nhiêu khổ, 
các chủng loại tham, sự sinh ra tham..., gọi chung là tham lam.
 Khi tiếp xúc nhận được các cảm giác lo buồn, khởi lên buồn lo, 
các cảm giác không tự nhiên bình thường mà bị lo buồn ảnh hưởng. Gọi 
chung là lo sầu.
 Người quan sát này khi tu pháp quán tưởng này, nên đối với hai 
thứ tham và ái của cuộc đời mà giỏi đoạn trừ, biết khắp, xa lìa và xa lìa 
cùng cực, điều phục và điều phục cùng cực, diệt trừ cho hết sạch, nên 
gọi là dẹp bỏ mọi tham lam lo sầu ở đời.
 Lại có vị Bí-sô đối với thân mình mà suy tư quan sát thấy rõ các 
lĩnh vực khác nhau. Nghĩa là trong thân xác này chỉ gồm các thứ như 
đất, nước, lửa, gió, không và thức. Khi suy tư về tướng của các lĩnh vực 
như thế, mà khởi lên sự tuyển chọn..., cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó gọi là 
theo dõi quan sát nội thân, cũng gọi là Thân niệm trụ, trụ vào đầy đủ 

===== PAGE 86 =====
416 BỘ TỲ ĐÀM 1
các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ mọi thứ sầu lo ở 
đời..., đều như trước đã nói.
 Lại có vị Bí-sô đối với thân mình (nội thân) mà suy tư quan sát 
thấy có nhiều thứ hoạn nạn lầm lỗi. Nghĩa là trong thân này đủ các thứ 
bệnh, là ung nhọt ghẻ lở, là vết thương đau của tên độc. Nó là vô thường, 
khổ, không, phi ngã (vô ngã), nó luôn chuyển động không ngừng, mệt 
mỏi rã rời, gầy yếu... Nó là pháp mất mát hư hoại vô cùng nhanh chóng 
không hề dừng, nó luôn hư hao rã rục không thường còn, không thể bảo 
đa tin tưởng được, nó là pháp luôn dời đổi hư hoại... Khi suy tư các hoạn 
nạn của thân như thế, thì đối với pháp nên khởi lên sự tuyển chọn chấp 
nhận..., cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó gọi là theo dõi quan sát nội thân, 
cũng gọi là Thân niệm trụ, trụ đầy đủ với chánh cần, chánh tri, chánh 
niệm và dẹp bỏ mọi thứ sầu lo ở thế gian, cũng như trước đã nói.
Thế nào là trụ theo dõi quan sát tìm hiểu bên ngoài thân, với đầy 
đủ các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ mọi tham lam 
lo sầu ở đời?
 Ngoài thân, tức là thân mình đang tiếp nối sống trong hiện tại, 
cái chưa được mà đã mất và hết thảy thân tướng của loài hữu tình khác, 
mình ở bên ngoài mà theo dõi quan sát tìm hiểu. Nghĩa là có thầy Bí-sô 
đối với nội thân của người khác, từ đầu đến chân tùy theo mọi chỗ mà 
suy tư quan sát tìm hiểu các thứ đầy nhơ bẩn không sạch. Nghĩa là trong 
thân này chỉ có các thứ tóc, lông, răng, móng... Rộng nói cho đến đi 
tiêu đi tiểu..., khi suy tư nghĩ đến các vật nhớp nhơ như thế, thì khởi lên 
sự tuyển chọn kỹ lưỡng cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó là theo dõi quan sát 
ngoài thân. Cũng gọi là Thân niệm trụ, trụ đầy đủ với các chánh cần, 
chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ các thứ tham lam lo sầu ở đời, cũng 
như trước đã nói.
 Lại có vị Bí-sô, đối với nội thân người khác mà tư duy quan sát 
tìm hiểu các lĩnh vực khác nhau. Nghĩa là trong thân ta chỉ có các thứ là 
đất, nước, lửa, gió, không và thức. Khi tư duy quán xét tướng trạng của 
các lĩnh vực như thế thì khởi lên sự tuyển chọn các pháp…, cho đến Tỳ-
bát-xá-na. Đó là theo dõi quan sát ngoại thân, cũng gọi là Thân niệm 
trụ, trụ đầy đủ các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ các 
tham lam lo sầu ở thế gian, như trước đã nói.
 Lại có vị Bí-sô, đối với nội thân người khác mà suy tư quan sát 
tìm hiểu về các hoạn nạn lỗi lầm... Nghĩa là cái thân kia nó như các thứ 
bệnh, các ung nhọt ghẻ lở... Rộng nói cho đến là pháp biến dời hư nát... 
Khi suy tư quan xét về các hoạn nạn của thân thì khởi lên sự tuyển chọn 

===== PAGE 87 =====
SỐ 1537 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁP UẨN TÚC - Quyển 5 417
các pháp kỹ lưỡng cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó là theo dõi quan sát ngoại 
thân (thân người khác). Cũng gọi là Thân niệm trụ, trụ đầy đủ các thứ 
chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ các tham lam lo sầu ở đời, 
cũng như trước đã nói.
Thế nào là đối với trong và ngoài thân mà theo dõi quan sát tìm 
hiểu với đầy đủû các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ mọi 
tham lam lo sầu ở đời?
 Bên trong thân (nội thân), tức là thân của mình hiện đang còn 
sống đang tiếp nối hoạt động.
 Bên ngoài thân (ngoại thân), cũng là thân của mình đang hiện 
sống, tiếp nối hoạt động hay chưa có mà đã mất, và hết thảy thân tướng 
của các loài hữu tình khác, hợp chung hai thứ mà gọi là trong và ngoài 
thân.
 Đối với trong và ngoài thân mà theo dõi quan sát tìm xét, thì như 
có vị Bí-sô hợp cả thân mình và thân người khác thành một nhóm như 
nhau rồi từ đầu đến chân, tùy theo từng cơ quan bộ phận mà suy tư quan 
sát tìm xét thấy rõ các thứ đều là nhơ bẩn. Nghĩa là cái thân này chỉ có 
các thứ tóc lông răng móng... Rộng nói cho đến đi tiêu đi tiểu, khi suy tư 
tìm hiểu các tướng nhơ bẩn như thế thì đối với các pháp mà tuyển chọn 
nhận thức kỹ càng, cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó là theo dõi quan sát tìm 
xét trong và ngoài thân. Cũng gọi là Thân niệm trụ, trụ đầy đủ vào các 
chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ các thứ tham lam lo sầu ở 
đời, như trước đã nói.
 Lại có vị Bí-sô hợp cả thân của mình và của người khác thành 
một nhóm rồi suy tư quan sát tìm xét các lĩnh vực sai khác. Nghĩa là 
thân này chỉ gồm có các thứ như đất, nước, lửa, gió, không và thức. Khi 
suy nghĩ của các lĩnh vực như thế thì liền khởi các pháp tuyển chọn 
kỹ lưỡng..., cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đấy là sự theo dõi quan sát tìm xét 
trong và ngoài thân, cũng gọi là Thân niệm trụ, trụ đầy đủ với các thứ 
chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ các tham lam lo sầu ở đời, 
cũng như trước đã nói.
 Lại có vị Bí-sô hợp cả thân mình và của người khác thành một 
nhóm rồi suy tìm quán xét các thứ hoạn nạn lỗi lầm. Nghĩa là cái thân 
này như các thứ bệnh, các thứ ung nhọt ghẻ lở... Rộng nói cho đến nó là 
pháp biến dời hư nát. Khi suy tư tìm hiểu các thứ hoạn nạn của thân như 
thế, thì liền khởi tuyển chọn... Rộng nói cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó là 
sự theo dõi quan sát tìm xét trong và ngoài thân, cũng gọi là Thân niệm 
trụ, trụï đầy đủ với các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ 

===== PAGE 88 =====
418 BỘ TỲ ĐÀM 1
tham lam lo sầu ở đời, như đã nói trước đây.
2. Thế nào là đối với thọ bên trong mà trụ vào việc theo dõi quan 
sát tìm xét, với đầy đủû các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp 
bỏ các tham lam sầu lo ở đời?
 Thọ bên trong là sự thọ nhận cảm xúc của mình hiện đang tiếp nối 
hoạt động hay đã có mà không mất.
 Đối với thọ bên trong này mà theo dõi quan sát tìm xét. Ví như 
có vị Bí-sô đối với thọ này theo dõi quan sát tìm xét các tướng quả thọ 
(cảm xúc đó). Như khi nhận được xúc vui, thì biết đúng là ta đang có 
cảm xúc vui. Khi có cảm xúc khổ thì biết đúng là ta đang có cảm xúc 
khổ. Khi có cảm xúc không vui không khổ thì biết đúng là ta đang có 
cảm xúc không vui, không khổ. Khi có cảm xúc vui thì ta biết đúng là 
thân đang có cảm xúc vui, khi khổ thì biết là khổ, khi không khổ không 
vui thì biết là không khổ không vui. Khi tâm có cảm xúc vui thì ta biết 
đúng là tâm đang có cảm xúc vui, khi khổ thì biết là khổ, khi không khổ 
không vui thì biết là không khổ không vui. 
 Khi nhận được cảm xúc có vị vui thì ta biết đúng là cảm xúc có 
vị vui, khi cảm xúc có vị khổ thì ta biết đúng là cảm xúc có vị khổ, khi 
không vui không khổ thì biết là không khổ không vui...
 Khi nhận được cảm xúc không có vị vui thì ta biết đúng là cảm 
xúc không có vị vui, khi cảm xúc không có vị khổ thì biết đúng là cảm 
xúc không có vị khổ, khi không khổ không vui thì biết là không khổ 
không vui.
 Khi nhận được đam mê dựa vào cảm xúc vui thì ta biết đúng là 
được đam mê dựa vào cảm xúc vui. Khi khổ thì biết là khổ. Khi không 
khổ không vui thì biết là không khổ không vui.
 Khi nhận được cảm xúc vui về xuất ly thì ta biết đúng là cảm xúc 
vui về xuất ly, có cảm xúc khổ về xuất ly thì biết là cảm xúc khổ về 
xuất ly, khi không khổ không vui thì biết là không khổ không vui.
 Khi suy tư tìm xét các tướng của cảm xúc thì khởi lên đối với 
pháp, cách thức tuyển chọn, cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó là sự theo dõi 
quan sát tìm hiểu các cảm xúc bên trong, cũng gọi là Thọ niệm trụ. Khi 
thành tựu việc quan sát này thì hiện đang làm, tùy theo mà làm..., cho 
đến hiểu rõ việc làm..., nên gọi là Trụ.
 Người quan sát này, hay khởi lên sự siêng năng chuyên cần..., cho 
đến còn rất lanh lợi nhanh nhẹn tháo vác..., nên gọi là đầy đủ chánh 
cần.
 Người quan sát này, hay khởi lên đối với pháp tuyển chọn..., cho 

===== PAGE 89 =====
SỐ 1537 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁP UẨN TÚC - Quyển 5 419
đến vẹn toàn, vẹn toàn cùng cực, nên gọi là đầy đủ chánh tri.
 Người quan sát này nhớ nghĩ đầy đủ, nghĩ nhớ theo..., cho đến có 
tính chất của tâm sáng suốt ghi nhớ lâu, nên gọi là đầy đủ chánh niệm.
 Đối với các cảnh dục là các thứ tham đều tham..., cho đến chủng 
loại tham, chỗ sinh ra tham. Gọi chung là tham lam.
 Sự tiếp xúc có cảm giác lo sầu, khởi lên sự lo buồn, có cảm giác 
không bình thường tự nhiên mà bị lo buồn ảnh hưởng..., gọi chung là 
sầu.
 Người quan sát này khi tu pháp quán tưởng này nên đối với hai 
thứ tham và ái của cuộc đời mà giỏi đoạn trừ biết khắp..., cho đến diệt 
trừ cho thật hết sạch, nên gọi là dẹp bỏ các tham lam lo sầu ở đời.
 Lại có vị Bí-sô, đối với các cảm xúc bên trong mà suy tư quan sát 
tìm xét thì thấy có nhiều hoạn nạn lỗi lầm, nghĩa là các cảm xúc này 
hoàn toàn như các thứ bệnh hoạn, các thứ ung nhọt ghẻ lở... Rộng nói 
cho đến nó là pháp biến dời hư nát. Khi suy tư về các tai họa của cảm 
xúc như thế, thì khởi lên các cách tuyển chọn..., cho đến Tỳ-bát-xá-na. 
Đó gọi là theo dõi quan sát tìm hiểu về cảm xúc. Cũng gọi là Thọ niệm 
trụ, trụ đầy đủ vào các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ 
tham lam lo sầu ở đời, đều như nói trước đây.
Thế nào là đối với thọ bên ngoài? Là theo dõi quan sát tìm hiểu 
đầy đủ các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ các tham 
lam sầu lo ở đời?
 Thọ bên ngoài, là cảm xúc của mình hiện đang hoạt động hay 
chưa được mà đã mất, và cảm xúc của hết thảy các hữu tình khác (của 
người khác).
 Đối với bên ngoài mà theo dõi quan sát tìm xét. Nghĩa là như có 
vị Bí-sô đối với cảm xúc bên ngoài của người khác mà suy tư quan sát 
tìm xét các tướng. Khi có (nhận được) cảm xúc vui thì biết đúng là cảm 
xúc vui, khi có cảm xúc khổ thì biết đúng là cảm xúc khổ. Khi có cảm 
xúc không khổ không vui thì biết đúng là cảm xúc không khổ không 
vui... Rộng nói cho đến khi có cảm xúc vui về xuất ly thì biết đúng là 
về xuất ly, khổ thì biết đúng là khổ, không khổ không vui thì biết đúng 
là không khổ không vui. Khi suy tư tìm hiểu các tướng của các cảm 
xúc bên ngoài như thế, thì khởi lên cách tuyển chọn..., cho đến Tỳ-bát-
xá-na. Đó gọi là sự theo dõi quan sát tìm hiểu các cảm xúc bên ngoài. 
Cũng gọi là Thọ niệm trụ, trụ đầy đủ đối với các thứ chánh cần, chánh 
tri, chánh niệm và dẹp bỏ các tham lam lo sầu ở đời, cũng như đã nói.
 Lại có vị Bí-sô theo dõi quan sát tìm xét các cảm xúc bên ngoài 

===== PAGE 90 =====
420 BỘ TỲ ĐÀM 1
thấy nó có nhiều tai nạn lỗi lầm. Nghĩa là các cảm xúc đó như các thứ 
bệnh hoạn, các thứ ung nhọt ghẻ lở... Rộng nói cho đến nó là pháp biến 
dời hư nát. Khi suy tư về các tai họa của các cảm xúc thì khởi lên các 
cách tuyển chọn..., cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó gọi là theo dõi quan sát 
tìm hiểu cảm giác bên ngoài, cũng gọi là Thọ niệm trụ, trụ đầy đủ vào 
các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ các thứ tham lam lo 
sầu ở đời, như trước đã nói.
Thế nào là đối với các cảm xúc bên trong và bên ngoài mà theo 
dõi quan sát tìm hiểu với đầy đủ các thứ chánh cần, chánh tri, chánh 
niệm và dẹp bỏ tham lam sầu lo ở đời?
 Cảm xúc bên trong, tức là cảm xúc của mình đang còn tiếp nối 
hoạt động, hay đã có mà chưa mất.
 Cảm xúc bên ngoài, tức là cảm xúc của mình đang còn tiếp nối 
hoạt động, hay chưa có mà đã mất, và cảm xúc của các loài hữu tình 
khác (của người khác). Hợïp hai thứ lại nói là cảm xúc bên trong và bên 
ngoài.
 Đối với cảm xúc bên trong và bên ngoài mà theo dõi quan sát tìm 
xét. Nghĩa là như có vị Bí-sô hợp cả cảm xúc của mình và của người 
khác làm thành một nhóm rồi suy tư quan sát tìm xét tướng trạng của 
các cảm xúc của mình và người khác. Khi có cảm xúc vui thì biết đúng 
là có cảm xúc vui, khi có cảm xúc khổ thì biết đúng là có cảm xúc khổ. 
Khi có cảm xúc không khổ không vui thì biết đúng là có cảm xúc không 
khổ không vui... Rộng nói cho đến khi có cảm xúc vui về xuất ly thì biết 
đúng là có cảm xúc vui về xuất ly, cảm xúc khổ thì biết đúng là cảm xúc 
khổ, cảm xúc không khổ không vui thì biết đúng là không khổ không 
vui về xuất ly.
 Khi suy tư tìm hiểu về tướng của các thứ cảm xúc như thế thì có 
những cách tuyển chọn rất kỹ lưỡng..., cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó là 
theo dõi quan sát các cảm xúc bên trong và bên ngoài. Cũng gọi là Thọ 
niệm trụ, trụ đầy đủ với các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và 
dẹp bỏ các tham lam lo sầu ở đời, như trước đã nói.
 Lại có vị Bí-sô hợp cả các cảm xúc của mình và của người khác 
làm thành một nhóm rồi tư duy quan sát tìm xét các tai họa lầm lỗi của 
các cảm xúc, nghĩa là các cảm xúc này như các thứ bệnh hoạn, các thứ 
ung nhọt ghẻ lở... Rộng nói cho đến nó là pháp dời đổi hư nát. Khi suy 
nghĩ về tai họa của các cảm xúc thì liền có những cách tuyển chọn..., 
cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó là sự theo dõi quan sát tìm xét các cảm giác 
bên trong và bên ngoài, cũng gọi là Thọ niệm trụ, trụ đầy đủ vào các 

===== PAGE 91 =====
SỐ 1537 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁP UẨN TÚC - Quyển 5 421
thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ các thứ tham lam lo sầu 
ở đời, như trước đã nói rõ.
3. Thế nào là đối với nội tâm mà theo dõi quan sát tìm hiểu và trụ 
đầy đủ các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và từ bỏ các tham lam 
lo sầu ở đời?
 Nội tâm là tâm của mình đang tiếp nối hoạt động, hay đã được 
mà không mất.
 Đối với nội tâm này mà theo dõi quan sát tìm hiểu, tức là như có 
vị Bí-sô đối với nội tâm mà theo dõi suy tư quan sát xét tìm về các tướng 
của nội tâm. Nếu như ở trong tâm có tham thì biết đúng là tâm có tham. 
Nếu ở trong tâm lìa bỏ tham thì biết đúng là nội tâm lìa bỏ tham. Nếu 
trong nội tâm có giận hờn thì biết đúng như thật là ở nội tâm lìa bỏ giận 
hờn. Nếu ở nội tâm có si và lìa bỏ si thì cũng như thế.
 Và nếu ở nội tâm có tụ tập thì biết là có tụ tập, có phân tán thì biết 
là có phân tán, có chìm đắm (trầm) thì biết là có chìm đắm, có khuyến 
khích thì biết là có khuyến khích, có tiểu tâm thì biết là tiểu tâm, có 
lòng rộng mở thì biết là có lòng rộng mở, có lay động thì biết là có lay 
động, không lay động thì biết là không lay động, chẳng sạch thì biết là 
chẳng sạch, sạch thì biết là sạch, không định thì biết là không định, định 
biết là định, không tu biết là không tu, tu biết là tu, không giải thoát biết 
là không giải thoát, giải thoát biết là giải thoát... Khi suy tư quan sát tìm 
biết các tướng của nội tâm như thế, thì liền có những cách tuyển chọn 
kỹ lưỡng..., cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó là theo dõi quan sát tìm hiểu nội 
tâm. Cũng gọi là Tâm niệm trụ, để thành tựu pháp quán tưởng này thì 
hiện đang làm và làm theo thế mãi..., cho đến hiểu rõ việc làm nên nói 
là trụ.
 Người quan sát này thường phát khởi siêng năng chuyên cần..., 
cho đến có lanh lợi, nhanh chóng tháo vác, nên gọi là chánh cần đầy 
đủ.
 Người quan sát này thường có những cách tuyển chọn cho đến 
toàn vẹn, toàn vẹn cùng cực, nên gọi là chánh tri đầy đủ.
 Người quan sát này nghĩ nhớ đầy đủ, nghĩ nhớ theo..., cho đến 
có tính chất của tâm sáng suốt, ghi nhớ lâu, nên gọi là chánh niệm đầy 
đủ.
 Đối với các cảnh dục thì các tham nào cũng đều tham cả..., cho 
đến chủng loại của tham, thứ gì sinh ra tham đều gọi chung là tham 
lam.
 Những tiếp xúc có cảm giác lo buồn thì khởi lên sự buồn lo, có 

===== PAGE 92 =====
422 BỘ TỲ ĐÀM 1
cảm xúc không tự nhiên bình thường bị ảnh hưởng của lo sầu..., gọi 
chung là rầu lo.
 Người quan sát này khi tu pháp quán tưởng đó thì đối với hai thứ 
tham và ái của cuộc đời, lại giỏi đoạn dứt và biết khắp..., cho đến phải 
diệt trừ hết sạch. Thế nên gọi là dẹp bỏ các tham lam lo sầu ở đời.
 Lại có vị Bí-sô ở trong các tâm mà suy nghĩ quan sát xét thấy có 
nhiều tai họa lỗi lầm. Nghĩa là tâm này như các thứ bệnh hoạn, các thứ 
ung nhọt ghẻ lở... Rộng nói cho đến nó là phép biến dời hư nát. Khi suy 
nghĩ về các tai họa của tâm như thế thì liền có những cách tuyển chọn... 
cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó là sự theo dõi quan sát tìm hiểu nội tâm. 
Cũng gọi là Tâm niệm trụ, trụ đầy đủ vào các thứ chánh cần, chánh 
tri, chánh niệm và dẹp bỏ các tham lam lo sầu ở đời, như trước đây đã 
nói.
Thế nào là đối với bên ngoài tâm mà quan sát tìm hiểu với sự đầy 
đủ các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và từ bỏ các tham lam lo 
sầu ở đời.
 Bên ngoài của tâm, tức là tâm của mình đang tiếp nối hoạt động, 
hoặc chưa được mà đã mất, và hết thảy tâm của những loài hữu tình 
(của người khác).
 Đối với bên ngoài tâm mà theo dõi quan sát tìm hiểu, thì như có vị 
Bí-sô đối với người khác mà theo dõi quan sát suy tư tìm xét các tướng 
của tâm bên ngoài. Nếu tâm bên ngoài (hay tâm của người khác) có 
tham thì biết đúng là tâm bên ngoài đó có tham... Rộng nói cho đến nếu 
tâm bên ngoài giải thoát thì biết đúng là tâm bên ngoài đó giải thoát.
 Khi suy nghĩ tìm xét các tướng của tâm bên ngoài như thế, thì liền 
khởi lên những cách tuyển chọn kỹ lưỡng..., cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó 
là theo dõi quan sát tìm hiểu tâm bên ngoài, cũng gọi là Tâm niệm trụ, 
trụ đầy đủ với các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ các 
tham lam lo sầu ở đời, cũng như trước đã nói.
 Lại có vị Bí-sô đối với bên ngoài của tâm (tâm người khác) mà 
quan sát suy tư tìm xét về các tai họa lỗi lầm. Nghĩa là tâm này như các 
thứ bệnh hoạn, các thứ ung nhọt ghẻ lở... Rộng nói cho đến nó là phép 
biến dời hư nát. Khi suy tư tìm xét các tai họa của tâm như thế, thì liền 
có những cách tuyển chọn..., cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó là theo dõi quan 
sát tìm hiểu tâm bên ngoài nội tâm. Cũng gọi là Tâm niệm trụ, trụ đầy 
đủ các thứ, chánh cần, chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ các tham lam lo 
sầu ở đời, cũng như đã nói trước.
Thế nào là cả bên ngoài và bên trong tâm mà theo dõi quan sát 

===== PAGE 93 =====
SỐ 1537 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁP UẨN TÚC - Quyển 5 423
tìm hiểu với đầy đủ các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm và từ bỏ 
các tham lam lo sầu ở đời?
 Tâm bên trong, tức là tâm của mình, nó hiện đang còn tiếp nối 
hoạt động, hay đã được mà không mất.
 Tâm bên ngoài, tức là tâm của mình hiện đang tiếp nối hoạt động 
mà chưa được thì đã mất, và các tâm của loài hữu tình khác, của người 
khác, hợp hai thứ đó lại, gọi chung là tâm bên ngoài và bên trong.
 Đối với tâm bên ngoài và bên trong mà theo dõi quan sát tìm xét 
thì như có vị Bí-sô hợp cả tâm của mình và của người khác làm thành 
một nhóm rồi theo dõi suy tư quan sát tìm xét các tướng của tâm mình 
và của người khác. Nếu như tâm có tham thì biết đúng là tâm có tham... 
Rộng nói cho đến tâm giải thoát thì biết có giải thoát. Khi suy tư tìm 
xét các tướng của tâm, thì liền có những cách tuyển chọn kỹ lưỡng... 
cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó là theo dõi quan sát tìm xét tâm bên trong và 
bên ngoài, cũng gọi là Tâm niệm trụ, trụ đầy đủ với các thứ chánh cần, 
chánh tri, chánh niệm và dẹp bỏ các tham lam lo sầu ở đời, như trước 
đã nói.
 Lại có vị Bí-sô hợp cả tâm mình và tâm người khác làm thành một 
nhóm rồi tư duy quan sát tìm xét thấy có nhiều tai họa lỗi lầm. Nghĩa là 
cái tâm đó như các thứ bệnh hoạn, các thứ ung nhọt ghẻ lở... Rộng nói 
cho đến nó là phép biến dời hư nát. Khi suy xét tâm là tai họa lỗi lầm 
như thế, thì liền có những cách tuyển chọn..., cho đến Tỳ-bát-xá-na. Đó 
là theo dõi quan sát tìm hiểu tâm bên trong và bên ngoài. Cũng gọi là 
Tâm niệm trụ, trụ đầy đủ vào các thứ chánh cần, chánh tri, chánh niệm 
và dẹp bỏ các tham lam lo sầu ở đời, như trước đã nói.


===== PAGE 94 =====
424 BỘ TỲ ĐÀM 1
LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁP UẨN TÚC