A-tỳ-đạt-ma Phát Trí Luận · Quyển 10

Việt dịch

QUYỂN 10
Chương 3: TRÍ UẨN
Phẩm 5: BÀN VỀ BẢY THÁNH, Phần 2
Hỏi: Các pháp tương ưng với tha tâm trí, thì pháp đó tương ưng với 
thế tục trí chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với tha tâm trí không tương ưng với thế tục 
trí, nghĩa là thế tục trí không thâu nhiếp pháp tương ưng của tha tâm 
trí.
2. Có pháp tương ưng với thế tục trí mà không tương ưng với tha 
tâm trí, nghĩa là tha tâm trí không thâu nhiếp pháp tương ưng của thế 
tục trí.
3. Có pháp tương ưng với tha tâm trí cũng tương ưng với thế tục trí, 
nghĩa là tha tâm trí đã thâu nhiếp pháp tương ưng với thế tục trí.
4. Có pháp không tương ưng với tha tâm trí cũng không tương ưng 
với thế tục trí, nghĩa là tha tâm trí, thế tục trí không tương ưng. Tha tâm 
trí, và thế tục trí không thâu nhiếp, không tương ưng với các tâm-tâm sở 
pháp cùng sắc, vô vi, tâm bất tương ưng hành.
Đối với đạo trí, Trãch pháp giác tri, Chánh kiến cũng vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với tha tâm trí, thì pháp đó tương ưng với 
khổ trí chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Hỏi: Nếu các pháp tương ưng với khổ trí, thì pháp đó tương ưng với 
tha tâm trí chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Đối với tập, diệt trí, Tam-ma-địa Không, Vô tướng, vị tri-đương tri 

===== PAGE 202 =====
1356 BỘ TỲ ĐÀM 2
căn cũng như vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với tha tâm trí, thì pháp đó tương ưng với 
Tam-ma-địa Vô nguyện chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với tha tâm trí mà không tương ưng với Vô 
nguyện, nghĩa là tha tâm trí tương ưng với Vô nguyện, và Vô nguyện 
không tương ưng với pháp tương ưng của tha tâm trí.
2. Có pháp tương ưng với Vô nguyện, không tương ưng với tha tâm 
trí, nghĩa là Vô nguyện tương ưng với tha tâm trí và tha tâm trí không 
tương ưng với pháp tương ưng của Vô nguyện.
3. Có pháp tương ưng với tha tâm trí cũng tương ưng với Vô nguyện, 
nghĩa là hai pháp tương ưng.
4. Có pháp không tương ưng với tha tâm trí cũng không tương ưng 
với Vô nguyện, nghĩa là tha tâm trí không tương ưng với Vô nguyện, Vô 
nguyện không tương ưng với tha tâm trí, và các tâm-tâm sở pháp cùng 
sắc vô vi, tâm bất tương ưng hành.
Đối với Niệm-Tinh tiến-Hỷ-Khinh an-Định-Xả giác chi và Chánh 
tư duy, chánh tinh tiến, chánh niệm, Chánh định cũng vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với tha tâm trí, thì pháp đó tương ưng với 
dĩ tri căn chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với tha tâm trí mà không tương ưng với dĩ tri 
căn, dĩ tri căn không thâu nhiếp pháp tương ưng của tha tâm trí. 
2. Có pháp tương ưng với dĩ tri căn mà không tương ưng với tha 
tâm trí, nghĩa là dĩ tri căn thâu nhiếp tha tâm trí, và tha tâm trí không 
thâu nhiếp không tương ưng với pháp tương ưng của dĩ tri căn
3. Có pháp tương ưng với tha tâm trí cũng tương ưng với dĩ tri căn, 
nghĩa là dĩ tri căn thâu nhiếp pháp tương ưng với tha tâm trí.
4. Có pháp không tương ưng với tha tâm trí cũng không tương ưng 
với dĩ tri căn, nghĩa là dĩ tri căn không tương ưng với tha tâm trí, và tha 
tâm trí-dĩ tri căn không thâu nhiếp, không thâu nhiếp các tâm-tâm sở 
pháp cùng sắc, vô vi, tâm bất tương ưng hành. Đối với cụ tri căn cũng 
vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với thế tục trí, thì pháp đó tương ưng với 
khổ trí cho đến tương ưng với Chánh định chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Hỏi: Nếu các pháp tương ưng với khổ trí cho đến tương ưng với 
Chánh định, thì pháp đó tương ưng với thế tục trí chăng?

===== PAGE 203 =====
SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 10 1357
Đáp: Không phải như thế.
Hỏi: Các pháp tương ưng với khổ trí, thì pháp đó tương ưng với tập 
trí chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Hỏi: Nếu pháp tương ưng với tập trí, thì pháp đó tương ưng với khổ 
trí chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Đối với diệt-đạo trí, Tam-ma-địa Vô tướng cũng vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với khổ trí, thì pháp đó tương ưng với 
Tam-ma-địa không chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với khổ trí mà không tương ưng với Tam-
ma-địa Không, nghĩa là khổ trí tương ưng với Không, và Không không 
tương ưng với pháp tương ưng của khổ trí.
2. Có pháp tương ưng với Tam-ma-địa Không, không tương ưng 
với khổ trí, nghĩa là Không tương ưng với khổ trí, và khổ trí không tương 
ưng với pháp tương ưng của không.
3. Có pháp tương ưng với khổ trí cũng tương ưng với Không, nghĩa 
là hai pháp tương ưng.
4. Có pháp không tương ưng với khổ trí cũng không tương ưng 
với Không, nghĩa là khổ trí không tương ưng với Không, Không không 
tương ưng với khổ trí, và các tâm-tâm sở pháp cùng sắc, vô vi, tâm bất 
tương ưng hành. Đối với Vô nguyện cũng vậy. Đối với ba căn vô lâu-
bảy giác chi và tám đạo chi, như pháp trí đã nói.
Hỏi: Các pháp tương ưng với tập trí, thì pháp đó tương ưng với diệt 
trí chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Hỏi: Nếu pháp tương ưng với diệt trí, thì pháp đó tương ưng với 
tập trí chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Đối với đạo trí, Tam-ma-địa Không, Vô tướng cũng vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với tập trí, thì pháp đó tương ưng với 
Tam-ma-địa Vô nguyện chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với tập trí mà không tương ưng với Vô 
nguyện, nghĩa là tập trí tương ưng với Vô nguyện.
2. Có pháp tương ưng với Vô nguyện mà không tương ưng với tập 
trí, nghĩa là tập trí và tập trí không tương ưng với pháp tương ưng của 

===== PAGE 204 =====
1358 BỘ TỲ ĐÀM 2
Vô nguyện.
3. Có pháp tương ưng với tập trí cũng tương ưng với Vô nguyện, 
nghĩa là hai pháp tương ưng.
4. Có pháp không tương ưng với tập trí cũng không tương ưng với 
Vô nguyện, nghĩa là tập trí không tương ưng với Vô nguyện, các tâm-
tâm sở pháp cùng sắc, vô vi, tâm bất tương ưng hành.
Đối với ba căn vô lậu, bảy giác chi, tám chi đạo, như nói về pháp 
trí.
Hỏi: Các pháp tương ưng với diệt trí, thì pháp đó tương ưng với 
đạo trí chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Hỏi: Nếu pháp tương ưng với đạo trí, thì pháp đó tương ưng với 
diệt trí chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Đối với Tam-ma-địa không, Vô nguyện cũng vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với diệt trí, thì pháp đó tương ưng với 
Tam-ma-địa Vô tướng chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với diệt trí mà không tương ưng với Vô 
tướng, nghĩa là diệt trí tương ưng với Vô tướng.
2. Có pháp tương ưng với Tam-ma-địa Vô tướng, không tương ưng 
với diệt trí, nghĩa là diệt trí và diệt trí không tương ưng với pháp tương 
ưng của Vô tướng.
3. Có pháp tương ưng với diệt trí cũng tương ưng với Vô tướng, 
nghĩa là hai pháp tương ưng.
4. Có pháp không tương ưng với diệt trí cũng không tương ưng với 
Vô tướng, nghĩa là diệt trí không tương ưng với Vô tướng, và các tâm-
tâm sở pháp cùng sắc vô vi, tâm bất tương ưng hành.
Đối với ba căn vô lậu, bảy giác chi, tám chi đạo, như pháp trí đã 
nói.
Hỏi: Các pháp tương ưng với đạo trí, thì pháp đó tương ưng với 
Tam-ma-địa Không chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Hỏi: Nếu pháp tương ưng với Tam-ma-địa Không, thì pháp đó 
tương ưng với đạo trí chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Đối với Tam-ma-địa Vô tướng cũng vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với đạo trí, thì pháp đó tương ưng với 

===== PAGE 205 =====
SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 10 1359
Tam-ma-địa Vô nguyện chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với đạo trí mà không tương ưng với Vô 
nguyện, nghĩa là đạo trí tương ưng với Vô nguyện.
2. Có pháp tương ưng với Vô nguyện mà không tương ưng với đạo 
trí, nghĩa là đạo trí và đạo trí không tương ưng với pháp tương ưng của 
Vô nguyện.
3. Có pháp tương ưng với đạo trí cũng tương ưng với Vô nguyện, 
nghĩa là hai pháp tương ưng.
4. Có pháp không tương ưng với đạo trí cũng không tương ưng với 
Vô nguyện, nghĩa là đạo trí không tương ưng với Vô nguyện, và các 
tâm-tâm sở cùng sắc vô vi, tâm bất tương ưng hành.
Đối với ba căn vô lậu, bảy giác chi, tám chi đạo, như nói về pháp 
trí.
Hỏi: Các pháp tương ưng với Tam-ma-địa không, thì pháp đó tương 
ưng với Tam-ma-địa Vô nguyện chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Hỏi: Nếu pháp tương ưng với Tam-ma-địa Vô nguyện, thì pháp đó 
tương ưng với Tam-ma-địa Không chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Đối với Tam-ma-địa Vô tướng cũng vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với Tam-ma-địa Không, thì pháp đó 
tương ưng với vị tri-đương tri căn chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với không mà không tương ưng với vị tri-
đương tri căn, nghĩa là vị tri-đương tri căn thâu nhiếp pháp tương ưng 
của không.
2. Có pháp tương ưng với vị tri-đương tri căn mà không tương ưng 
với Không, nghĩa là vị tri-đương tri căn thâu nhiếp không và không 
không thâu nhiếp, không tương ưng với pháp tương ưng của vị tri-đương 
tri căn.
3. Có pháp tương ưng với không cũng tương ưng với vị tri-đương tri 
căn, nghĩa là vị tri-đương tri căn thâu nhiếp pháp tương ưng với không.
4. Có pháp không tương ưng với Không, cũng không tương ưng 
với vị tri-đương tri căn, nghĩa là vị tri-đương tri căn không thâu nhiếp 
Không và không-vị tri-đương tri căn không thâu nhiếp, không tương ưng 
với các tâm-tâm sở cùng sắc vô vi, tâm bất tương ưng hành.
Đối với dĩ tri căn, cụ tri căn cũng vậy.

===== PAGE 206 =====
1360 BỘ TỲ ĐÀM 2
Hỏi: Các pháp tương ưng với Tam-ma-địa Không, thì pháp đó 
tương ưng với Niệm giác chi chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với không, không tương ưng với Niệm giác 
chi, nghĩa là Niệm giác chi tương ưng với không.
2. Có pháp tương ưng với Niệm giác chi mà không tương ưng với 
Không, nghĩa là Không và không không tương ưng với pháp tương ưng 
của Niệm giác chi.
3. Có pháp tương ưng với không, cũng tương ưng với Niệm giác 
chi, nghĩa là hai pháp tương ưng.
4. Có pháp không tương ưng với không cũng không tương ưng 
với Niệm giác chi, nghĩa là không không tương ưng với Niệm giác chi, 
Niệm và các tâm-tâm sở cùng sắc vô vi, tâm bất tương ưng hành.
Đối với Trạch pháp-Tinh tiến- Khinh an-Xả giác chi và Chánh 
kiến-Chánh tinh tiến-Chánh niệm cũng vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với Tam-ma-địa không, thì pháp đó tương 
ưng với Hỷ giác chi chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với không mà không tương ưng với Hỷ giác 
chi, nghĩa là không tương ưng với Hỷ giác chi, và Hỷ giác chi không 
tương ưng với pháp tương ưng của Không.
2. Có pháp tương ưng với Hỷ giác chi mà không tương ưng với 
Không, nghĩa là Hỷ giác chi tương ưng với Không, và Không không 
tương ưng với pháp tương ưng của Hỷ giác chi.
3. Có pháp tương ưng với không, cũng tương ưng với Hỷ giác chi, 
nghĩa là hai pháp tương ưng.
4. Có pháp không tương ưng với Không cũng không tương ưng với 
Hỷ giác chi, nghĩa là không không tương ưng với Hỷ giác chi, Hỷ giác 
chi không tương ưng với Không, và các tâm-tâm sở cùng sắc vô vi, tâm 
bất tương ưng hành.
Đối với Chánh tư duy cũng vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với Tam-ma-địa Không, thì pháp đó 
tương ưng với Định giác chi chăng?
Đáp: Các pháp tương ưng với không, thì pháp đó cũng tương ưng 
với Định giác chi.
Có pháp tương ưng với Định giác chi, không tương ưng với Không, 
nghĩa là không không thâu nhiếp pháp tương ưng của Định giác chi.
Đối với Chánh định cũng vậy. Như Không đối với phần sau, Vô 

===== PAGE 207 =====
SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 10 1361
nguyện và Vô tướng đối với phần sau cũng như vậy.
Có sự sai biệt là như không đối với Hỷ giác chi, Chánh tư duy, 
Vô nguyện và Vô tướng đối với Hỷ giác chi, Chánh kiến, Chánh tư duy 
cũng vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với vị tri-đương tri căn, thì pháp đó tương 
ưng với dĩ tri căn chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Hỏi: Nếu các pháp tương ưng với dĩ tri căn, thì pháp đó tương ưng 
với vị tri-đương tri căn chăng?
Đáp: Không phải như thế.
Đối với cụ tri căn cũng vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với vị tri-đương tri căn, thì pháp đó tương 
ưng với Niệm giác chi chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với vị tri-đương tri căn mà không tương ưng 
với Niệm giác chi, nghĩa là vị tri-đương tri căn thâu nhiếp và Niệm giác 
chi.
2. Có pháp tương ưng với Niệm giác chi mà không tương ưng với 
vị tri-đương tri căn, nghĩa là vị tri-đương tri căn không thâu nhiếp pháp 
tương ưng của Niệm giác chi.
3. Có pháp tương ưng với vị tri-đương tri căn cũng tương ưng với 
Niệm giác chi, nghĩa là vị tri-đương tri căn thâu nhiếp pháp tương ưng 
với Niệm giác chi.
4. Có pháp không tương ưng với vị tri-đương tri căn, cũng không 
tương ưng với Niệm giác chi, nghĩa là Niệm vị tri-đương tri căn không 
thâu nhiếp Niệm giác chi, và các tâm-tâm sở cùng sắc vô vi, tâm bất 
tương ưng hành.
Đối với Trạch pháp-Tinh tiến-Định giác chi-Chánh kiến-Chánh 
tinh tiến-Chánh niệm-Chánh định cũng vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với vị tri-đương tri căn, thì pháp đó tương 
ưng với Hỷ giác chi chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với vị tri-đương tri căn mà không tương ưng 
với Hỷ giác chi, nghĩa là vị tri-đương tri căn thâu nhiếp Hỷ giác chi và 
Hỷ giác chi không thâu nhiếp tương ưng với pháp tương ưng của vị tri-
đương tri căn.
2. Có pháp tương ưng với Hỷ giác chi, không tương ưng với vị tri-
đương tri căn, nghĩa là vị tri-đương tri căn không thâu nhiếp pháp tương 

===== PAGE 208 =====
1362 BỘ TỲ ĐÀM 2
ưng của Hỷ giác chi.
3. Có pháp tương ưng với vị tri-đương tri căn, cũng tương ưng với 
Hỷ giác chi, nghĩa là vị tri-đương tri căn thâu nhiếp pháp tương ưng với 
Hỷ giác chi.
4. Có pháp không tương ưng với vị tri-đương tri căn, cũng không 
tương ưng với Hỷ giác chi, nghĩa là vị tri-đượng tri căn không thâu nhiếp 
Hỷ giác chi, và Hỷ giác chi-vị tri-đương tri căn không thâu nhiếp, không 
tương ưng với các tâm-tâm sở cùng sắc vô vi, tâm bất tương ưng hành.
Hỏi: Các pháp tương ưng với vị tri-đương tri căn, thì pháp đó tương 
ưng với Khinh an giác chi chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với vị tri-đương tri căn, không tương ưng với 
Khinh an giác chi, nghĩa là vị tri-đượng tri căn tương ưng với Khinh an 
giác chi.
2. Có pháp tương ưng với Khinh an giác chi mà không tương ưng 
với vị tri-đương tri căn, nghĩa là vị tri-đương tri căn không thâu nhiếp 
pháp tương ưng của Khinh an giác chi.
3. Có pháp tương ưng với vị tri-đương tri căn cũng tương ưng với 
Khinh an giác chi, nghĩa là vị tri-đương tri căn tương ưng với pháp tương 
ưng của Khinh an giác chi.
4. Có pháp không tương ưng với vị tri-đương tri căn cũng không 
tương ưng với Khinh an giác chi, nghĩa là vị tri-đương tri căn không 
tương ưng với Khinh an giác chi và các tâm-tâm sở cùng sắc vô vi, tâm 
bất tương ưng hành.
Đối với Xả giác chi cũng vậy.
Hỏi: Các pháp tương ưng với vị tri-đương tri căn, thì pháp đó tương 
ưng với Chánh tư duy chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với vị tri-đương tri căn mà không tương ưng 
với Chánh tư duy, nghĩa là vị tri-đương tri căn tương ưng với Chánh tư 
duy, và Chánh tư duy không tương ưng với pháp tương ưng của vị tri-
đương tri căn.
2. Có pháp tương ưng với Chánh tư duy mà không tương ưng với vị 
tri-đương tri căn, nghĩa là vị tri-đương tri căn không tương ưng với pháp 
tương ưng của Chánh tư duy.
3. Có pháp tương ưng với vị tri-đương tri căn, cũng tương ưng với 
Chánh tư duy, nghĩa vị tri-đương tri căn tương ưng với pháp tương của 
Chánh tư duy.

===== PAGE 209 =====
SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 10 1363
4. Có pháp không tương ưng với vị tri-đương tri căn cũng không 
tương ưng với Chánh tư duy, nghĩa là vị tri-đương tri căn không tương 
ưng với Chánh tư duy và các tâm-tâm sở cùng sắc vô vi, tâm bất tương 
ưng hành.
Như vị tri-đương tri căn đối với phần sau, dĩ tri, cụ tri căn đối với 
phần sau cũng vậy.
Có sự sai biệt là cụ tri căn đối với Chánh kiến, Nên làm thành bốn 
câu để phân biệt:
1. Có pháp tương ưng với cụ tri căn, không tương ưng với Chánh 
kiến, nghĩa là Chánh kiến thuộc về cụ tri căn và Chánh kiến không thâu 
nhiếp, không tương ưng với pháp tương ưng của cụ tri căn.
2. Có pháp tương ưng với Chánh kiến mà không tương ưng với cụ 
tri căn, nghĩa là cụ tri căn không thâu nhiếp pháp tương ưng của Chánh 
kiến.
3. Có pháp tương ưng với cụ tri căn, cũng tương ưng với Chánh 
kiến, nghĩa là pháp tương ưng của Chánh kiến thuộc về cụ tri căn.
4. Có pháp không tương ưng với cụ tri căn, cũng không tương ưng 
với Chánh kiến, nghĩa là cụ tri căn không thâu nhiếp Chánh kiến và các 
tâm-tâm sở cùng sắc vô vi, tâm bất tương ưng hành.
Niệm giác chi cho đến chánh niệm đối với phần sau, nói rộng như 
phần bàn về giác chi.
Như nói: “Bí-sô! Ta sẽ vì ông nói về bốn mươi bốn sự trí, ông nên 
lắng nghe, cố gắng suy tư tìm hiểu”.
Hỏi: Thế nào là bốn mươi bốn sự trí?
Đáp: Nghĩa là trí biết lão tử, trí biết lão tử tập, trí biết lão tử diệt, 
trí biết hướng lão tử diệt hành.
Như thế, trí biết sinh hữu-thủ-ái-thọ-xúc-sáu xứ-danh sắc-thức- 
hành. Trí biết hành tập, trí biết hành diệt, trí biết hướng hành diệt hành. 
Đó gọi là bốn mươi bốn sự trí.
Hỏi: Trí biết lão tử cùng với bốn mươi bốn sự trí trong này, nên nói 
pháp trí, cho đến đạo trí chăng?
Đáp: Nên nói trí biết lão tử là bốn trí, nghĩa là pháp, loại, thế tục, 
khổ trí. Trí biết lão tử tập là bốn trí, nghĩa là pháp-loại-thế tục-tập trí. 
Trí biết lão tử diệt là bốn trí, nghĩa là pháp-loại-thế tục-diệt trí. Trí biết 
hướng lão tử diệt hành là bốn trí, nghĩa là pháp-loại-thế tục-đạo trí. 
Sinh cho đến hành, mỗi chi có bốn trí cũng vậy.
Như nói: “Bí-sô! Ta sẽ vì ông nói về bảy mươi bảy sự trí, ông nên 
quán chân thật, tác ý cho thật tốt đẹp”.

===== PAGE 210 =====
1364 BỘ TỲ ĐÀM 2
Hỏi: Thế nào là bảy mươi bảy sự trí?
Đáp: Nghĩa là trí biết sinh duyên lão tử. Trí biết đều là sinh duyên 
lão tử. Trí biết quá khứ sinh duyên lão tử. Trí biết quá khứ sinh đều là 
sinh duyên lão tử. Trí biết vị lai sinh duyên lão tử. Trí biết vị lai sinh 
đều là sinh duyên lão tử. Và pháp trụ trí biết tất cả sự nầy là hữu vi, vô 
thường, do tâm tạo ra, thuận theo duyên sinh-pháp tận-pháp giảm-pháp 
lìa-pháp diệt.
Như thế, trí biết hữu-thủ-ái-thọ-xúc-sáu xứ-danh sắc-thức-hành. 
Trí biết vô minh duyên hành. Trí biết đều là vô minh duyên hành. Trí 
biết quá khứ vô minh duyên hành. Trí biết quá khứ đều là vô minh 
duyên hành. Trí biết vị lai vô minh duyên hành. Trí biết đều là vị lai 
vô minh duyên hành. Và trí pháp trụ biết tất cả sự nầy là hữu vi, vô 
thường, do tâm tạo ra, thuận theo duyên sinh pháp tận-pháp giảm- pháp 
lìa-pháp diệt.
Hỏi: Trí biết sinh duyên lão tử cùng bảy mươi bảy sự trí trong này, 
nên nói là pháp trí cho đến đạo trí chăng?
Đáp: Nên nói sáu trí trước là trí biết sinh duyên lão tử…, đều là bốn 
trí, nghĩa là pháp-loại-thế tục-tập trí. Trí pháp trụ thứ bảy, là một thế 
tục trí. Như bảy trí biết sinh duyên lão tử, cho đến bảy trí biết vô minh 
duyên hành cũng vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí thì đó là loại trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu loại trí thì đó là pháp trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí thì đó là tha tâm trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được không mất.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí thì đó là pháp trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí thì đó là thế tục trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí thì đó là pháp trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí thì đó là khổ trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu khổ trí thì đó là pháp trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí thì đó là tập trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.

===== PAGE 211 =====
SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 10 1365
Hỏi: Nếu thành tựu tập trí thì đó là pháp trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí thì đó là diệt trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu diệt trí thì đó là pháp trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí thì đó là đạo trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu đạo trí thì đó là pháp trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu loại trí thì đó là tha tâm trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được không mất.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí thì đó là loại trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu loại trí thì đó là thế tục trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí thì đó là loại trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu loại trí thì đó là khổ trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu khổ trí thì đó là loại trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu loại trí thì đó là tập trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu tập trí thì đó là loại trí chăng?
Đáp: Nếu như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu loại trí thì đó là diệt trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu diệt trí thì đó là loại trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu loại trí thì đó là đạo trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu đạo trí thì đó là loại trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí thì đó là thế tục trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí thì đó là tha tâm trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được không mất.

===== PAGE 212 =====
1366 BỘ TỲ ĐÀM 2
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí thì đó là khổ trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu khổ trí thì đó là tha tâm trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được không mất.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí thì đó là tập trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu tập trí thì đó là tha tâm trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được không mất.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí thì đó là diệt trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu diệt trí thì đó là tha tâm trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được không mất.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí thì đó là đạo trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu đạo trí thì đó là tha tâm trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí thì đó là khổ trí chăng?
Đáp: Nếu được không mất.
Hỏi: Nếu thành tựu khổ trí thì đó là thế tục trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí thì đó là tập trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu tập trí thì đó là thế tục trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí thì đó là diệt trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu diệt trí thì đó là thế tục trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí thì đó là đạo trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu đạo trí thì đó là thế tục trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu khổ trí thì đó là tập trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu tập trí thì đó là khổ trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu khổ trí thì đó là diệt trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.

===== PAGE 213 =====
SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 10 1367
Hỏi: Nếu thành tựu diệt trí thì đó là khổ trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu khổ trí thì đó là đạo trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu đạo trí thì đó là khổ trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu tập trí thì đó là diệt trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu diệt trí thì đó là tập trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu tập trí thì đó là đạo trí chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu đạo trí thì đó là tập trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu diệt trí thì đó là đạo trí chăng?
Đáp: Có thể được.
Hỏi: Nếu thành tựu đạo trí thì đó là diệt trí chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là vị lai chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu vị lai thì đó là quá khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất, thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là hiện tại chăng?
Đáp: Nếu hiện ở trước mắt mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu hiện tại thì đó là quá khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì đó là. Nếu chưa diệt, giả sử diệt 
rồi mất, thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí vị lai thì đó là hiện tại chăng?
Đáp: Nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu hiện tại thì đó là vị lai chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là vị lai-hiện tại 
chăng?
Đáp: Vị lai thì nhất định thành tựu, hiện tại nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu vị lai-hiện tại thì đó là quá khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.

===== PAGE 214 =====
1368 BỘ TỲ ĐÀM 2
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí vị lai thì đó là hiện tại-quá khứ 
chăng?
Đáp: Có vị lai mà không phải quá khứ-hiện tại, nghĩa là pháp trí 
đã đạt được chưa diệt, giả sử diệt rồi mất, không hiện ở trước mắt. Có vị 
lai và quá khứ mà không phải hiện tại, nghĩa là pháp trí đã diệt không 
mất, không hiện ở trước mắt. Có vị lai và hiện tại mà không phải quá 
khứ, nghĩa là pháp trí hiện ở trước mắt kia chưa diệt, giả sử diệt rồi mất. 
Có vị lai và quá khứ-hiện tại, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất và 
cũng hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu quá khứ-hiện tại thì đó là vị lai chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí hiện tại thì đó là quá khứ-vị lai 
chăng?
Đáp: Vị lai nhất định thành tựu, quá khứ nếu đã diệt không mất thì 
thành tựu, nếu chưa diệt, giả sử diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu quá khứ-vị lai thì đó là hiện tại chăng?
Đáp: Nếu hiện ở trước mắt. Như pháp trí, trải qua sáu loại, khổ-
tập-diệt-đạo cũng vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí quá khứ thì đó là vị lai chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu vị lai thì đó là quá khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí quá khứ, thì đó là hiện tại chăng?
Đáp: Nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu hiện tại thì đó là quá khứ chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí vị lai thì đó là hiện tại chăng?
Đáp: Nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu hiện tại thì đó là vị lai chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí quá khứ thì đó là vị lai-hiện tại 
chăng?
Đáp: Vị lai nhất định thành tựu, hiện tại nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu vị lai-hiện tại thì đó là quá khứ chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí vị lai thì đó là quá khứ-hiện tại 
chăng?

===== PAGE 215 =====
SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 10 1369
Đáp: Có vị lai mà không phải hiện tại-quá khứ, nghĩa là tha tâm 
trí đã được không mất và chưa diệt, giả sử diệt rồi mất chứ không hiện 
ở trước mắt. Có vị lai và quá khứ mà không phải hiện tại, nghĩa là tha 
tâm trí đã diệt không mất chứ không hiện ở trước mắt. Có vị lai và quá 
khứ là hiện tại, nghĩa là tha tâm trí hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu quá khứ-hiện tại thì đó là vị lai chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí hiện tại thì đó là quá khứ-vị lai 
chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu quá khứ-vị lai thì đó là hiện tại chăng?
Đáp: Nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí quá khứ thì đó là vị lai chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu vị lai thì đó là quá khứ chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí quá khứ thì đó là hiện tại chăng?
Đáp: Nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu hiện tại thì đó là quá khứ chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí vị lai thì đó là hiện tại chăng?
Đáp: Nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu hiện tại thì đó là vị lai chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí quá khứ thì đó là hiện tại-vị lai 
chăng?
Đáp: Vị lai nhất định thành tựu, hiện tại nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu hiện tại-vị lai thì đó là quá khứ chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí vị lai thì đó là quá khứ-hiện tại 
chăng?
Đáp: Quá khứ nhất định thành tựu, hiện tại nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu quá khứ-hiện tại thì đó là vị lai chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí hiện tại thì đó là quá khứ-vị lai 
chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu quá khứ-vị lai thì đó là hiện tại chăng?

===== PAGE 216 =====
1370 BỘ TỲ ĐÀM 2
Đáp: Nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là loại trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu loại trí quá khứ thì đó là pháp trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là loại trí vị lai 
chăng?
Đáp: Nếu đạt được.
Hỏi: Nếu thành tựu loại trí vị lai thì đó là pháp trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là loại trí hiện tại 
chăng?
Đáp: Nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu loại trí hiện tại thì đó là pháp trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt, không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là loại trí quá khứ-hiện 
tại chăng?
Đáp: Có pháp trí quá khứ mà không phải loại trí quá khứ-hiện 
tại, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, loại trí chưa diệt, giả sử diệt 
rồi mất chứ không hiện ở trước mắt. Có pháp trí quá khứ và loại trí quá 
khứ mà không phải là hiện tại nghĩa là pháp, loại trí đã diệt không mất, 
loại trí không hiện ở trước mắt. Có pháp trí quá khứ và loại trí hiện tại 
chứ không phải là quá khứ, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, loại trí 
hiện ở trước mắt chưa diệt, giả sử diệt rồi mất. Có pháp trí quá khứ và 
loại trí quá khứ-hiện tại, nghĩa là pháp, loại trí đã diệt không mất, loại 
trí hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu loại trí quá khứ-hiện tại thì đó là pháp trí quá 
khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.

===== PAGE 217 =====
SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 10 1371
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là loại trí hiện tại-vị 
lai chăng?
Đáp: Có pháp trí quá khứ mà không phải là loại trí hiện tại-vị lai, 
nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, chưa đạt được loại trí. Có pháp trí 
quá khứ và loại trí vị lai mà không phải hiện tại, nghĩa là pháp trí đã 
diệt không mất, đã đạt được loại trí mà không hiện ở trước mắt. Có pháp 
trí quá khứ và loại trí hiện tại-vị lai, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, 
loại trí hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu loại trí hiện tại-vị lai thì đó là pháp trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là loại trí quá khứ-vị 
lai chăng?
Đáp: Có pháp trí quá khứ mà không phải loại trí quá khứ-vị lai, 
nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, chưa đạt được loại trí. Có pháp trí 
quá khứ và loại trí vị lai, không phải quá khứ, nghĩa là pháp trí đã diệt 
không mất, đã đạt được loại trí chưa diệt, giả sử diệt rồi mất. Có pháp trí 
quá khứ và loại trí quá khứ-vị lai, nghĩa là pháp, loại trí đã diệt không 
mất.
Hỏi: Nếu thành tựu loại trí quá khứ-vị lai thì đó là pháp trí quá 
khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là loại trí quá khứ-hiện 
tại-vị lai chăng?
Đáp: Có pháp trí quá khứ mà không phải loại trí quá khứ-hiện 
tại-vị lai, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, chưa đạt được loại trí. Có 
pháp trí quá khứ và loại trí vị lai mà không phải quá khứ-hiện tại, nghĩa 
là pháp trí đã diệt không mất, đã đạt được loại trí mà chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất chứ không hiện ở trước mắt. Có pháp trí quá khứ và loại trí 
hiện tại-vị lai, không phải quá khứ, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, 
loại trí hiện ở trước mắt, chưa diệt, giả sử diệt rồi mất. Có pháp trí quá 
khứ và loại trí quá khứ-vị lai mà không phải là hiện tại, nghĩa là pháp, 
loại trí đã diệt không mất, loại trí không hiện ở trước mắt. Có pháp trí 
quá khứ và loại trí quá khứ-hiện tại-vị lai, nghĩa là pháp, loại trí diệt 
không mất, loại trí hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu loại trí quá khứ-hiện tại-vị lai thì đó là pháp 

===== PAGE 218 =====
1372 BỘ TỲ ĐÀM 2
trí quá khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu. Như đối với loại trí làm thành bảy 
tiểu.
Đối với tập-diệt-đạo trí cũng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là tha tâm trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí quá khứ thì đó là pháp trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là tha tâm trí vị lai 
chăng?
Đáp: Nếu đạt được không mất.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí vị lai thì đó là pháp trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là tha tâm trí hiện tại 
chăng?
Đáp: Nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí hiện tại thì đó là pháp trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là tha tâm trí quá khứ-
hiện tại chăng?
Đáp: Có pháp trí quá khứ mà không phải tha tâm trí quá khứ-hiện 
tại, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, tha tâm trí chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất không hiện ở trước mắt. Có pháp trí quá khứ và tha tâm trí 
quá khứ mà không phải là hiện tại, nghĩa là pháp trí, tha tâm trí đã diệt 
không mất, tha tâm trí không hiện ở trước mắt. Có pháp trí quá khứ và 
tha tâm trí quá khứ-hiện tại, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, tha tâm 
trí hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí quá khứ-hiện tại thì đó là pháp trí 
quá khứ chăng?

===== PAGE 219 =====
SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 10 1373
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là tha tâm trí hiện tại-vị 
lai chăng?
Đáp: Có pháp trí quá khứ mà không phải là tha tâm trí hiện tại-vị 
lai, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, chưa được tha tâm trí, giả sử đã 
được rồi mất. Có pháp trí quá khứ và tha tâm trí vị lai mà không phải 
hiện tại, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, tha tâm trí đã được không 
mất mà không hiện ở trước mắt. Có pháp trí quá khứ và tha tâm trí hiện 
tại-vị lai, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, tha tâm trí hiện ở trước 
mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí hiện tại-vị lai thì đó là pháp trí quá 
khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là tha tâm trí quá khứ-
vị lai chăng?
Đáp: Có pháp trí quá khứ mà không phải là tha tâm trí quá khứ-vị 
lai, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, chưa được tha tâm trí, giả sử 
được rồi mất. Có pháp trí quá khứ và tha tâm trí vị lai mà không phải là 
quá khứ, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, tha tâm trí đạt được không 
mất, chưa diệt nếu diệt đã mất. Có pháp trí quá khứ và tha tâm trí quá 
khứ-vị lai, nghĩa là pháp trí và tha tâm trí đã diệt không mất.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí quá khứ-vị lai thì đó là pháp trí quá 
khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là tha tâm trí quá khứ-
hiện tại-vị lai chăng?
Đáp: Có pháp trí quá khứ mà không phải là tha tâm trí quá khứ-
hiện tại-vị lai, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, chưa được tha tâm 
trí, giả sử được mà đã mất. Có pháp trí quá khứ và tha tâm trí vị lai mà 
không phải là quá khứ-hiện tại, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, tha 
tâm trí đã đạt được không mất, chưa diệt nếu diệt đã mất, không hiện ở 
trước mắt. Có pháp trí quá khứ và tha tâm trí quá khứ-vị lai mà không 
phải là hiện tại, nghĩa là pháp trí và tha tâm trí đã diệt không mất, tha 
tâm trí không hiện ở trước mắt. Có pháp trí quá khứ và tha tâm trí quá 
khứ-hiện tại-vị lai, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, tha tâm trí hiện 

===== PAGE 220 =====
1374 BỘ TỲ ĐÀM 2
ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu tha tâm trí quá khứ-hiện tại-vị lai thì đó là 
pháp trí quá khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là thế tục trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí quá khứ thì đó là pháp trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là thế tục trí vị lai 
chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí vị lai, thì đó là pháp trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là thế tục trí hiện tại 
chăng?
Đáp: Nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí hiện tại, thì đó là pháp trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là thế tục trí quá khứ-
hiện tại chăng?
Đáp: Quá khứ nhất định thành tựu, hiện tại nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí quá khứ-hiện tại thì đó là pháp trí 
quá khứ chăng?
Đáp: Nếu quá khứ đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, 
giả sử diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là thế tục trí hiện tại-vị 
lai chăng?
Đáp: Vị lai nhất định thành tựu, hiện tại nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí hiện tại-vị lai thì đó là pháp trí quá 
khứ chăng?

===== PAGE 221 =====
SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 10 1375
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là thế tục trí quá khứ-vị 
lai chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí quá khứ-vị lai thì đó là pháp trí quá 
khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là thế tục trí quá khứ-
hiện tại-vị lai?
Đáp: Quá khứ-vị lai nhất định thành tựu, hiện tại nếu hiện ở trước 
mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu thế tục trí quá khứ-hiện tại-vị lai thì đó là pháp 
trí quá khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là khổ trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu khổ trí quá khứ thì đó là pháp trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là khổ trí vị lai 
chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Nếu thành tựu khổ trí vị lai thì đó là pháp trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là khổ trí hiện tại 
chăng?
Đáp: Nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu khổ trí hiện tại thì đó là pháp trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 

===== PAGE 222 =====
1376 BỘ TỲ ĐÀM 2
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là khổ trí quá khứ-hiện 
tại chăng?
Đáp: Có pháp trí quá khứ mà không phải là khổ trí quá khứ-hiện 
tại, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, khổ trí chưa diệt, giả sử diệt rồi 
mất chứ không hiện ở trước mắt. Có pháp trí quá khứ và khổ trí quá khứ 
mà không phải là hiện tại, nghĩa là pháp trí, khổ trí đã diệt không mất, 
khổ trí không hiện ở trước mắt. Có pháp trí quá khứ và khổ khổ trí hiện 
tại mà không phải là quá khứ, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, khổ 
trí hiện ở trước mắt, chưa diệt, giả sử diệt rồi mất. Có pháp trí quá khứ 
và khổ trí quá khứ-hiện tại, nghĩa là khổ trí và pháp trí đã diệt không 
mất, khổ trí hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu khổ trí quá khứ-hiện tại thì đó là pháp trí quá 
khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là khổ trí hiện tại-vị 
lai chăng?
Đáp: Vị lai nhất định thành tựu, hiện tại nếu hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu khổ trí hiện tại-vị lai thì đó là pháp trí quá khứ 
chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là khổ trí quá khứ-vị 
lai chăng?
Đáp: Vị lai nhất định thành tựu. Quá khứ nếu đã diệt không mất 
thì thành tựu, nếu chưa diệt, giả sử diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu khổ trí quá khứ-vị lai thì đó là pháp trí quá 
khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Hỏi: Nếu thành tựu pháp trí quá khứ thì đó là khổ trí quá khứ-hiện 
tại-vị lai chăng?
Đáp: Có pháp trí quá khứ và khổ trí vị lai mà không phải là quá 
khứ-hiện tại, nghĩa là pháp trí đã diệt không mất, khổ trí chưa diệt, giả 
sử diệt rồi mất chứ không hiện ở trước mắt. Có pháp trí quá khứ và khổ 
trí hiện tại-vị lai, không phải là quá khứ, nghĩa là pháp trí đã diệt không 
mất, khổ trí hiện ở trước mắt, chưa diệt, giả sử diệt rồi mất. Có pháp trí 

===== PAGE 223 =====
SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 10 1377
quá khứ và khổ trí quá khứ-vị lai mà không phải là hiện tại, nghĩa là 
pháp trí và khổ trí đã diệt không mất, khổ trí không hiện ở trước mắt. 
Có pháp trí quá khứ và khổ trí quá khứ-hiện tại-vị lai, nghĩa là pháp trí 
và khổ trí đã diệt không mất, khổ trí hiện ở trước mắt.
Hỏi: Nếu thành tựu khổ trí quá khứ-hiện tại-vị lai thì đó là pháp 
trí quá khứ chăng?
Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu. Nếu chưa diệt, giả sử 
diệt rồi mất thì không thành tựu.
Như pháp trí đối với phần sau, làm thành bảy phần nhỏ, cho đến 
diệt trí đối với đạo trí, tùy theo những sự thích hợp, làm thành bảy phần 
nhỏ cũng như vậy. Như bảy phần nhỏ, bảy phần lớn cũng như vậy.
Sự sai biệt là dùng hai hoặc nhiều đối với một, hoặc dùng một đối 
chiếu với hai hoặc nhiều, như quá khứ là đầu tiên có bảy, vị lai cho đến 
quá khứ-vị lai-hiện tại là đầu tiên cũng đều có bảy, như vậy, nên biết.


===== PAGE 224 =====
1378 BỘ TỲ ĐÀM 2
LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ