A-tỳ-đạt-ma Phát Trí Luận · Quyển 11
阿毘達磨發智論 · T1544
Hán văn
尊者迦多衍尼子造 三藏法師玄奘奉 詔譯 4 業蘊1 惡行納息 業蘊第四中惡行納息第一 三行對三根及對十業道 三業對十道九門業相攝 身心受四句三障體云何 何大罪大果此章願具說 三惡行，三不善根，為前攝後？後攝前耶？ 答：應 作四句。 有惡行非不善根。謂：身、語惡行，邪見 不善思。 有不善根非惡行。謂：癡不善根。 有惡 行亦不善根。謂：貪、欲、瞋恚。 有非惡行非不善 根。謂：除前相。 三妙行，三善根，為前攝後？後 攝前耶？ 答：應作四句。 有妙行非善根。謂：身、語 妙行及善思。 有善根非妙行。謂：正見不攝無 癡善根。 有妙行亦善根。謂：無貪、無瞋、正見。 有 非妙行非善根。謂：除前相。 三惡行，十不善業 道，為三攝十？十攝三耶？ 答：三攝十，非十攝三。 不攝者何？謂：除業道所攝身、語、意惡行，所 餘身、語、意惡行。 三妙行，十善業道，為三攝十？ 十攝三耶？ 答：三攝十，非十攝三。不攝者何？謂： 除業道所攝身、語、意妙行，所餘身、語、意妙行。 三業，十業道，為三攝十？十攝三耶？ 答：應作四 句。 有業非業道。謂：意業，及業道所不攝身、語 業。 有業道非業。謂：後三業道。 有業亦業道。 謂：前七業道。 有非業非業道。謂：除前相。 三業 謂：身、語、意業。 四業謂：黑黑異熟業、白白異熟 業、黑白黑白異熟業、非黑非白無異熟業。 能 盡諸業，為三攝四？四攝三耶？ 答：三攝四，非四 攝三。不攝者何？謂：除能斷諸業學思，餘無漏 業、無色界繫善業、一切無記業。 三業謂：身、語、 意。 復有三業，謂：順現法受業、順次生受業、 順後次受業。 為前攝後？後攝前耶？ 答：前攝後， 非後攝前。不攝者何？謂：不定業、無記業、無漏 業。 三業謂：身、語、意。 復有三業，謂：順樂受業、 順苦受業、順不苦不樂受業。 為前攝後？後攝 前耶？ 答：前攝後，非後攝前。不攝者何？謂：無 記業、無漏業。 三業謂：身、語、意。 復有三業，謂： 過去、未來、現在業。 復有三業，謂：善、不善、無記 業。 復有三業，謂：學、無學、非學非無學業。 復有 三業，謂：見所斷、修所斷、無斷業。 為前攝後？後 攝前耶？ 答：隨其事。展轉相攝。 三業謂：身、語、 意。 復有三業，謂：欲、色、無色界繫業。 為前攝 後？後攝前耶？ 答：前攝後，非後攝前。不攝者 何？謂：無漏業。 四業如前說。 三業謂：順現法受 等。 為四攝三？三攝四耶？ 答：應作四句。 有四 非三。謂：能斷諸業學思欲界繫善、不善、不定 業，及色界繫善、不定業。 有三非四。謂：無色界 繫善、決定業。 有四亦三。謂：欲界繫善、不善、決 定業，及色界繫善、決定業。 有非四非三。謂：除 能斷諸業學思，餘無漏業，無色界繫善、不定 業，及無記業。 四業如前說。 三業謂：順樂受 等。 為四攝三？三攝四耶？ 答：應作四句。 有四 非三。謂：能斷諸業學思。 有三非四。謂：無色界 繫善業。 有四亦三。謂：欲界繫善、不善業，色界 繫善業。 有非四非三。謂：除能斷諸業學思，餘 無漏業，及無記業。 四業如前說。 三業謂：過去 等，善等，學等，見斷等業。 為四攝三？三攝四耶？ 答：三攝四，非四攝三。不攝者何？謂：除能斷 諸業學思，餘無漏業，無色界繫善業，及無記 業。 四業如前說。 三業謂：欲界繫等。 為四攝 三？三攝四耶？ 答：應作四句。 有四非三。謂：能斷 諸業學思。 有三非四。謂：無色界繫善業及無 記業。 有四亦三。謂：欲界繫善、不善業，色界繫 善業。 有非四非三。謂：除能斷諸業學思，餘無 漏業。 三業謂：順現法受等。 復有三業，謂：順 樂受等。 為前攝後？後攝前耶？ 答：後攝前，非 前攝後。不攝者何？謂：不定業。 三業謂：順現法 受等。 復有諸三業。謂：過去等，善等，學等， 見斷等。 為前攝後？後攝前耶？ 答：後攝前，非前 攝後。不攝者何？謂：不定業、無記業、無漏業。 三業謂：順現法受等。 復有三業，謂：欲界繫 等。 為前攝後？後攝前耶？ 答：後攝前，非前攝 後。不攝者何？謂：不定業、無記業。 三業謂：順樂受等 復有諸三業。謂：過去等， 善等，學等，見斷等。 為前攝後？後攝前耶？ 答： 後攝前，非前攝後。不攝者何？謂：無記業、無漏 業。 三業謂：順樂受等。 復有三業，謂：欲界繫 等。 為前攝後？後攝前耶？ 答：後攝前，非前攝 後。不攝者何？謂：無記業。 三業謂：過去等。 復 有諸三業，謂：善等，學等，見斷等。 為前攝 後？後攝前耶？ 答：隨其事，展轉相攝。 三業謂：過 去等。 復有三業，謂：欲界繫等。 為前攝後？後 攝前耶？ 答：前攝後，非後攝前。不攝者何？謂：無 漏業。 三業謂：善等 復有三業，謂：欲界繫等 為前 攝後？後攝前耶？ 答：前攝後，非後攝前。不攝者 何？謂：無漏業。 三業謂：善等 復有諸三業。謂： 學等，見斷等。 為前攝後？後攝前耶？ 答：隨其 事，展轉相攝。 三業謂：欲界繫等 復有諸三 業。謂：學等，見斷等。 為前攝後？後攝前耶？ 答： 後攝前，非前攝後。不攝者何？謂：無漏業。 三 業謂：學等。 復有三業，謂：見斷等。 為前攝後？ 後攝前耶？ 答：隨其事，展轉相攝。 頗有業，感身受非心耶？ 答：有。謂：不善業。 頗有 業，感心受非身耶？ 答：有。謂：善無尋業。 頗有 業，感身心受耶？ 答：有。謂：善有尋業。 頗有業， 不感身心受，而感異熟耶？ 答：有。謂：諸業感色、 心不相應行異熟。 如說三障，謂：煩惱障、業障、 異熟障。 云何煩惱障？ 謂：如有一本性具足熾 然貪、瞋、癡煩惱，由如此故，難生厭離，難可教 誨，難可開悟，難得免離，難得解脫。 云何業 障？謂：五無間業。 云何異熟障？謂：諸有情處——那 落迦、傍生、鬼界、北拘盧洲、無想天處。 三惡行中，何者最大罪？謂：破僧虛誑語，此業 能取無間地獄一劫壽果。 三妙行中，何者 最大果？謂：第一有等至中思，此業能取非想 非非想處八萬劫壽果。 2 邪語納息 業蘊第四中邪語納息第二 三邪正一異三惡行曲等 妙淨默相攝非理等六句 業得果三世八句異熟果 五業非前後此章願具說 諸邪語，彼邪命耶？設邪命，彼邪語耶？ 答：應作 四句。 有邪語非邪命。謂：除貪所起語四惡行， 諸餘語惡行。 有邪命非邪語。謂：貪所起身三 惡行 有邪語亦邪命。謂：貪所起語四惡行。 有 非邪語非邪命。謂：除貪所起身三惡行，諸餘 身惡行。 諸邪業，彼邪命耶？設邪命，彼邪業耶？ 答：應作四句。 有邪業非邪命。謂：除貪所起身 三惡行，諸餘身惡行。 有邪命非邪業。謂：貪 所起語四惡行。 有邪業亦邪命。謂：貪所起身 三惡行。 有非邪業非邪命。謂：除貪所起語 四惡行，諸餘語惡行。 諸正語，彼正命耶？設正 命，彼正語耶？ 答：應作四句。 有正語非正命。謂： 除無貪所起語四妙行，諸餘語妙行。 有正命 非正語。謂：無貪所起身三妙行。 有正語亦 正命。謂：無貪所起語四妙行。 有非正語非正 命。謂：除無貪所起身三妙行，諸餘身妙行。 諸 正業，彼正命耶？設正命，彼正業耶？ 答：應作四 句。 有正業非正命。謂：除無貪所起身三妙 行，諸餘身妙行。 有正命非正業。謂：無貪所 起語四妙行。 有正業亦正命。謂：無貪所起身 三妙行。 有非正業非正命。謂：除無貪所起語 四妙行，諸餘語妙行。 三惡行，三曲、穢、濁，謂：「身 曲、身穢、身濁」，「語曲、語穢、語濁」，「意曲、意穢、意濁」 ——三。 曲云何？謂：諂所起身、語、意業。 穢云何？謂： 瞋所起身、語、意業。 濁云何？謂：貪所起身、語、意 業。 為三惡行攝曲、穢、濁？為曲、穢、濁攝惡行 耶？ 答：應作四句。 有惡行非曲、穢、濁。謂：除欲界 諂、嗔、貪所起身、語、意惡行，諸餘身、語、意惡行。 有曲、穢、濁非惡行。謂：初靜慮諂、貪所起身、語、 意業，及餘色、無色界貪所起意業。 有惡行亦 曲、穢、濁。謂：欲界諂、瞋、貪所起身、語、意惡行。 有 非惡行非曲、穢、濁。謂：除前相。 三妙行，三淨，謂：身、語、意淨。 為妙行攝 淨？為淨攝妙行耶？ 答：隨其事。展轉相 攝。 三妙行，三寂默。謂：身、語、意寂默。 為妙行 攝寂默？為寂默攝妙行耶？ 答：應作四句。 有妙行非寂默。謂：除無學身、語妙行，諸餘身、 語妙行。及一切意妙行。 有寂默非妙行。謂： 無學心。 有妙行亦寂默。謂：無學身、語妙行。 有 非妙行非寂默。謂：除前相。 三淨，三寂默，為 淨攝寂默？為寂默攝淨耶？ 答：應作四 句。 有淨非寂默。謂：除無學身、語淨，諸餘身、 語淨，及一切意淨。 有寂默非淨。謂：無學 心。 有淨亦寂默。謂：無學身、語淨。 有非淨 非寂默。謂：除前相。 諸身惡行，彼盡非理所引身業耶？設非理所 引身業，彼盡身惡行耶？ 答：諸身惡行，彼盡非 理所引身業。 有非理所引身業，非身惡行。謂： 有覆無記身業，及無覆無記非理所引身業。 諸語惡行，彼盡非理所引語業耶？設非理所 引語業，彼盡語惡行耶？ 答：諸語惡行，彼盡非 理所引語業。 有非理所引語業，非語惡行。謂： 有覆無記語業，及無覆無記非理所引語業。 諸意惡行，彼盡非理所引意業耶？設非理所 引意業，彼盡意惡行耶？ 答：應作四句。 有意惡 行，非非理所引意業。謂：貪欲、瞋恚、邪見。 有非 理所引意業，非意惡行。謂：有覆無記意業，及 無覆無記非理所引意業。 有意惡行，亦非理 所引意業。謂：不善意業。 有非意惡行，亦非非 理所引意業。謂：除前相。 諸身妙行，彼盡如理所引身業耶？設如理所 引身業，彼盡身妙行耶？ 答：諸身妙行，彼盡如 理所引身業。 有如理所引身業，非身妙行。謂： 無覆無記如理所引身業。 諸語妙行，彼盡如 理所引語業耶？設如理所引語業，彼盡語妙 行耶？ 答：諸語妙行，彼盡如理所引語業。 有如 理所引語業，非語妙行。謂：無覆無記如理所 引語業。 諸意妙行，彼盡如理所引意業耶？設 如理所引意業，彼盡意妙行耶？ 答：應作四句。 有意妙行，非如理所引意業。謂：無貪、無瞋、正 見。 有如理所引意業，非意妙行。謂：無覆無記 如理所引意業。 有意妙行，亦如理所引意業。 謂：善意業。 有非意妙行，亦非如理所引意業。 謂：除前相。 諸法由業得，彼法當言是善？不善？ 無記耶？ 答：依異熟果諸法由業得，彼法是無 記。 定作是說：「依異熟果，諸法由業得，彼法是 無記」耶？ 答：如是。 為何所欲？如來善心說語，妙 音、美音、和雅音、悅意音，此語是善耶？ 答：如是。 若作是說：「依異熟果，諸法由業得，彼法是無 記。」 則不應言：「如來善心說語，妙音、美音、和雅 音、悅意音，此語是善」。 作是說者，不應道理。 若 作是說：「如來善心說語，妙音、美音、和雅音、悅 意音，此語是善」。 則不應言：「依異熟果，諸法由 業得，彼法是無記。」 而作是說，不應道理。 應作 是說：「菩薩昔餘生中，造作增長，感異熟果，大 宗葉業；由是因緣，展轉出生，如來咽喉，微妙 大種；從此能生，妙語音聲；而聲非異熟。」 諸業過去，彼果過去耶？ 答：彼果或過去，或未 來，或現在。 諸業未來，彼果未來耶？ 答：如是。 諸業現在，彼果現在耶？ 答：彼果或現在，或未 來。 頗有如身業感異熟，語、意業不爾耶？ 答： 有。如身不護，語護；彼於爾時有善心，或無記 心。 又！如身護，語不護；彼於爾時有不善心，或 無記心。 頗有如語業感異熟，身、意業不爾 耶？ 答：有。如身護，語不護；彼於爾時有善心， 或無記心。 此相違說，亦爾。 頗有如意業感 異熟，身、語業不爾耶？ 答：有。如身護，語護；彼 於爾時有不善心。 如身不護，語不護；彼於爾 時有善心。 頗有如身業、語業感異熟果，意業 不爾耶？ 答：有。如身不護，語不護；彼於爾時有 善心，或無記心。 如身護，語護；彼於爾時有不 善心，或無記心。 頗有如身業、意業感異熟果， 語業不爾耶？ 答：有。如身不護，語護，彼於爾時 有不善心。 如身護，語不護，彼於爾時有善 心。 頗有如語業、意業感異熟果，身業不爾耶？ 答：有。如身護，語不護，彼於爾時有不善心。 如 身不護，語護，彼於爾時有善心。 頗有如身業、 語業感異熟果，意業亦爾耶？ 答：有。如身不護， 語不護，彼於爾時有不善心。 如身護，語護，彼 於爾時有善心。 頗有非身、語、意業感異熟，而感異熟耶？ 答： 有。謂：心不相應行感異熟色、心心所法、心 不相應行。 頗有順現法受等三業，非前非後受異熟果 耶？ 答：有。 謂：順現法受業——色。順次生受業——心心 所法。順後次受業——心不相應行。 又！順現法受 業——心不相應行。順次生受業——色。順後次受業 ——心心所法。 又！順現法受業——心心所法。順次生 受業——心不相應行。順後次受業——色。 頗有順樂 受等三業，非前非後受異熟果耶？ 答：有。 謂：順 樂受業——色。順苦受業——心心所法。順不苦不樂 受業——心不相應行。 又！順樂受業——心不相應行。 順苦受業——色。順不苦不樂受業——心心所法。 又！ 順樂受業——心心所法。順苦受業——心不相應行。 順不苦不樂受業——色。 頗有三界業，非前非後受異熟果耶？ 答：有。 謂： 欲界繫業——色。色界繫業——心心所法。無色界繫 業——心不相應行。 又！欲界繫業——心不相應行。色 界繫業——色。無色界繫業——心心所法。 又！欲界繫 業——心心所法。色界業——心不相應行。無色繫業 ——色。 頗有善、不善業，非前非後受異熟果耶？ 答：有。 謂：善業——色。不善業——心心所法、心不相應行。 又！ 善業——心心所法、心不相應行。不善業——色。 頗有見、修所斷業，非前非後受異熟果耶？ 答： 有。 謂：見所斷業——色。修所斷業——心心所法、心不 相應行。 又！見所斷業——心心所法、心不相應行。 修所斷業——色。 3 害生納息 業蘊第四中害生納息第三 害生命四種二熟二防護 身及業成就雜染果異熟 不善顛倒等繫不繫成就 命終受生處此章願具說 頗有已害生，殺生未滅耶？ 答：有。如已斷他命， 彼加行未息。 頗有未害生，殺生已滅耶？ 答：有。 如未斷他命，彼加行已息。 頗有已害生，殺生 已滅耶？ 答：有。如已斷他命，彼加行已息。 頗有 未害生，殺生未滅耶？ 答：有。如未斷他命，彼加 行未息。 頗有未害生，殺生未滅，此業異熟，定生地獄 耶？ 答：有。如作無間業加行時命終。 頗有業不 善，順苦受，異熟未熟，非不初受異熟果，而起 染污心耶？ 答：有。如造作增長無間業已，此業 最初受，彼地獄中有異熟果生。 頗有故思害生命後，不受遠離，而於一切有 情得防護耶？ 答：有。如起殺加行，致彼必死，而 中間證見法性。 若於一切有情得防護。彼於 一切有情受遠離耶？ 答：應作四句。 有於一切 有情得防護，非受遠離。如：不受學處而證見 法性。 有於一切有情受遠離，非得防護。如：受 學處而犯遠離。 有於一切有情得防護，亦受 遠離。如：受學處不犯遠離。 有非於一切有情 得防護，亦非受遠離。謂：除前相。 若成就身，彼成就身業耶？ 答：應作四句。 有成 就身非身業。謂：處卵㲉，若異生住胎，若生 欲界，住非律儀非不律儀，無身表，設有而 失。 有成就身業非身。謂：聖者生無色界。 有 成就身亦身業。謂：聖者住胎藏中，若生欲 界，住律儀、不律儀，及住非律儀非不律儀， 現有身表，或先有不失。若生色界。 有非成就 身亦非身業。謂：異生生無色界。 若成就身， 彼成就語業耶？ 答：應作四句。 有成就身非語 業。謂：處卵㲉，若諸異生住胎藏中，若生欲界， 住非律儀非不律儀；都無語表，設有而失。 有 成就語業非身。謂：諸聖者生無色界。 有成就 身亦語業。謂：諸聖者住胎藏中，若生欲界，住 律儀，若住不律儀，若住非律儀非不律儀；現 有語表，或先有不失。若生色界。 有非成就身 亦非語業。謂：諸異生生無色界。 若成就身，彼成就意業耶？ 答：諸成就身，彼定 成就意業。有成就意業非身，謂：生無色界。 若成就身，彼成就身業、語業耶？ 答： 有成就身， 非身業、語業。謂：處卵㲉。若異生住胎。若生 欲界，住非律儀非不律儀，無身、語表，設有而 失。 有成就身及身業，非語業。謂：生欲界，住非 律儀非不律儀，現有身表，或先有不失。無語 表，設有而失。 有成就身及語業，非身業。謂：生 欲界，住非律儀非不律儀，現有語表，或先 有不失。無身表，設有而失。 有成就身及身業、 語業。謂：聖者住胎；若生欲界，住律儀；若住 不律儀，及住非律儀非不律儀，現有身、語 表，或先有不失；若生色界。 設成就身業、語業， 彼成就身耶？ 答：或成就，或不成就。 云何成就？ 謂：如前說。 云何不成就？謂：聖者生無色界。 若成就身，彼成就身業、意業耶？ 答： 有成就身 及意業，非身業。謂：處卵㲉。若異生住胎。若 生欲界。住非律儀非不律儀。無身表。設有而 失。 有成就身及身業、意業。謂：聖者住胎；若 生欲界，住律儀不律儀，及住非律儀非不 律儀，現有身表，或先有不失；若生色界。 設 成就身業、意業，彼成就身耶？ 答：或成就，或不 成就。 云何成就？謂：如前說。 云何不成就？謂： 聖者生無色界。 若成就身，彼成就語業、意業 耶？ 答：有成就身及意業，非語業。 有成就身及 語業、意業。 此皆如前身對身業、意業中說。差 別者：此說語表。 設成就語業、意業，彼成就身 耶？ 答：或成就，或不成就；亦如彼說。 若成就 身，彼成就身業、語業、意業耶？ 答： 有成就身及 意業，非身業、語業。 有成就身及身業、意業，非 語業。 有成就身及語業、意業，非身業。 有成 就身及身業、語業、意業。 此皆如前身對身業、 語業中說。 設成就身業、語業、意業，彼成就身 耶？ 答：或成就，或不成就；亦如彼說。 若成就身業，彼成就語業耶？ 答：應作四句。 有 成就身業，非語業。謂：生欲界。住非律儀非不 律儀。現有身表。或先有不失。無語表。設有而 失。 有成就語業，非身業。謂：生欲界。住非律儀 非不律儀。現有語表。或先有不失。無身表。設 有而失。 有成就身業及語業。謂：聖者住胎。 若生欲界。住律儀不律儀。及住非律儀非 不律儀。現有身、語表。或先有不失。若生色界。 若聖者生無色界。 有非成就身業及語業。 謂：處卵㲉。若異生住胎。若生欲界。住非律 儀非不律儀。無身、語表。設有而失。若異生生 無色界。 若成就身業，彼成就意業耶？ 答：設 成就身業，彼成就意業。 有成就意業，非身業。 謂：處卵㲉。若異生住胎。若生欲界。住非律儀 非不律儀。無身表，設有而失。若異生生無色 界。 若成就身業，彼成就語業、意業耶？ 答： 有成就 身業及意業，非語業。謂：生欲界。住非律儀非 不律儀。現有身表。或先有不失。無語表。設有 而失。 有成就身業及語業、意業。謂：聖者住 胎。若生欲界。住律儀、不律儀，及住非律儀 非不律儀。現有身、語表。或先有不失。若生色 界。若聖者生無色界。 設成就語業、意業，彼 成就身業耶？ 答：或成就，或不成就。 云何成就？ 謂：如前說。 云何不成就？謂：生欲界。住非律儀 非不律儀。現有語表。或先有不失。無身表。設 有而失。 若成就語業，彼成就意業耶？ 答：諸成就語業， 彼成就意業。 有成就意業，非語業。此如前身 業對意業說。差別者：此說語表。 若業未離染，彼異熟未離染耶？ 答：諸業未離 染，彼異熟未離染。 或有異熟未離染，彼業已 離染。謂：預流者見所斷，業已離染，彼異熟未 離染。 若業已離染，彼異熟已離染耶？ 答：諸異熟 已離染，彼業已離染。 或有業已離染，彼異 熟未離染。謂：預流者見所斷，業已離染，彼異 熟未離染。 若業有果，彼業皆有異熟耶？ 答：諸業有異熟， 彼業皆有果。 或有業有果，彼業無異熟。謂：無 記業、無漏業。 若業無果，彼業皆無異熟耶？ 答：無有業無果。 或有業無異熟。謂：無記業、無漏業。 若業不善，彼業皆顛倒耶？ 答：應作四句。 有業 不善，彼業非顛倒。謂：如有一起此見，立此論： 「有業、有業果異熟」，而行身、語、意惡行。 又！如有 一：於見有不見想。於聞、覺、知，有不聞、覺、知想， 彼覆此想、此忍、此欲，說言：「我見，我聞、覺、知」。 或 於不見有見想，於不聞、覺、知有聞、覺、知想，彼 覆此想、此忍、此欲，言：「我不見，不聞、覺、知。」 有業 顛倒，彼業非不善。謂：如有一起此見，立此論： 「無業，無業果異熟。」而行身、語、意妙行。 又！如有一： 於見有不見想，於聞、覺、知有不聞、覺、知想，彼 不覆此想、此忍、此欲，說言：「我不見，我不聞、 覺、知」。 或於不見有見想，於不聞、覺、知有聞、覺、 知想，彼不覆此想、此忍、此欲，說言：「我見，我聞、 覺、知」。 有業不善亦顛倒。謂：如有一起此見， 立此論：「無業、無業果異熟」，復行身、語、意惡行。 又！如有一：於見有見想，於聞、覺、知有聞、覺、知 想，彼覆此想、此忍、此欲，言：「我不見不聞、覺、知」。 或於不見有不見想，於不聞、覺、知有不聞、覺、 知想，彼覆此想、此忍、此欲，說言：「我見，我聞、覺、 知」。 有業非不善，非顛倒。謂：如有一起此見，立 此論：「有業、有業果異熟」，復行身、語、意妙行。 又！ 如有一：於見有見想，於聞、覺、知有聞、覺、知想， 彼不覆此想、此忍、此欲，說言：「我見，我聞、覺、知」。 或於不見有不見想，於不聞、覺、知有不聞、覺、 知想，彼不覆此想、此忍、此欲，言：「我不見，不聞、 覺、知。」 若業善，彼業不顛倒耶？ 答：應作四句。 前 第二句作此第一句。 前第一句作此第二句。 前第四句作此第三句。 前第三句作此第四 句。——廣如前說。 若成就不善業，彼成就色、無色 界繫業耶？ 答：諸成就不善業，彼定成就色、無 色界繫業。 有成就色、無色界繫業，非不善業。 謂：生欲界，已離欲界染；若生色界。 若成就欲界繫善業，彼成就色、無色界繫業 耶？ 答：諸成就欲界繫善業，彼定成就色、無色 界繫業。 有成就色、無色界繫業，非欲界繫善 業。謂：斷善根補特伽羅，若生色界。 若成就欲界繫善業，彼成就色、無色界繫善 業耶？ 答：應作四句。 有成就欲界繫善業，非色、 無色界繫善業。謂：生欲界，不斷善根，未得色 界善心。 有成就色、無色界繫善業，非欲界繫 善業。謂：生色界，得無色界善心。 有成就欲界 繫善業，亦色、無色界繫善業。謂：生欲界，得無 色界善心。 有非成就欲界繫善業，亦非色、無 色界繫善業。謂：斷善根補特伽羅。 若成就欲界繫業，彼成就色界繫業耶？ 答：如 是。 設成就色界繫業，彼成就欲界繫業耶？ 答： 如是。 若成就欲界繫業，彼成就無色界繫業耶？ 答： 諸成就欲界繫業，彼定成就無色界繫業。 有 成就無色界繫業，非欲界繫業。謂：生無色界 補特伽羅。 若成就欲界繫業，彼成就不繫業耶？ 答：應作 四句。 有成就欲界繫業，非不繫業。謂：異生生 欲、色界。 有成就不繫業，非欲界繫業。謂：聖者 生無色界。 有成就欲界繫業，亦不繫業。謂：聖 者生欲、色界。 有非成就欲界繫業，亦非不繫 業。謂：異生生無色界。 若成就色界繫業，彼成就無色界繫業耶？ 答： 諸成就色界繫業，彼定成就無色界繫業。 有 成就無色界繫業，非色界繫業。謂：諸有情生 無色界。 若成就色界繫業，彼成就不繫業耶？ 答：應作四句。 有成就色界繫業，非不繫業。謂： 異生生欲、色界。 有成就不繫業，非色界繫業。 謂：聖者生無色界。 有成就色界繫業，亦不繫 業。謂：聖者生欲、色界。 有非成就色界繫業，亦 非不繫業。謂：異生生無色界。 若成就無色界 繫業，彼成就不繫業耶？ 答：諸成就不繫業，彼 定成就無色界繫業。 有成就無色界繫業，非 不繫業。謂：諸異生。 若成就欲界、色界、無色界 繫、不繫業，彼命終生何處？ 答：或欲界，或色界， 或無色界，或無生處。
Việt dịch
QUYỂN 11 Chương 4: NGHIỆP UẨN Phẩm 1: BÀN VỀ HÀNH ÁC Ba hành cùng đối ba căn, Cho đến đối với người nghiệp đạo, Ba nghiệp đối với mười nghiệp đạo, Chín môn nghiệp thâu nhiếp lẫn nhau, Thân-tâm-thọ đều có bốn câu, Ba chướng thế ấy như thế nào, Thế nào là tội lớn-quả lớn, Nghĩa chương này xin nói đầy đủ. Hỏi: Ba hành ác, ba căn bất thiện, ba hành ác thâu nhiếp ba căn bất thiện, hay là ba căn bất thiện thâu nhiếp ba hành ác? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có hành ác mà không phải là căn bất thiện, nghĩa là hành ác của thân-ngữ, tà kiến, tư duy bất thiện. 2. Có căn bất thiện mà không phải là hành ác, nghĩa là căn bất thiện si. 3. Có hành ác cũng là căn bất thiện, nghĩa là tham dục-giận dữ. 4. Không phải hành ác cũng không phải căn bất thiện, nghĩa là trừ các tướng trước. Hỏi: Ba diệu hạnh, ba căn thiện, ba diệu hạnh thâu nhiếp ba căn thiện, hay là ba căn thiện thâu nhiếp ba diệu hạnh? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có diệu hạnh mà không phải là căn thiện, nghĩa là diệu hạnh của thân-ngữ và tư duy thiện. ===== PAGE 225 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 11 1379 2. Có căn thiện mà không phải là diệu hạnh, nghĩa là chánh kiến không thâu nhiếp căn thiện vô si. 3. Có diệu hạnh cũng là căn thiện, nghĩa là vô tham-vô sân và chánh kiến. 4. Không phải diệu hạnh, cũng không phải căn thiện, nghĩa là trừ các tướng trước. Hỏi: Ba hành ác và mười nghiệp đạo bất thiện, ba thâu nhiếp mười, hay mười thâu nhiếp ba? Đáp: Ba thâu nhiếp mười, không phải mười thâu nhiếp ba. Không thâu nhiếp những gì? Nghĩa là trừ ra nghiệp đạo đã thâu nhiếp hành ác của thân ngữ ý, còn lại những hành ác của thân-ngữ-ý. Hỏi: Ba diệu hạnh và mười nghiệp đạo thiện, ba thâu nhiếp mười, hay là mười thâu nhiếp ba? Đáp: Ba thâu nhiếp mười chứ không phải mười thâu nhiếp ba. Không thâu nhiếp những gì? Nghĩa là trừ ra nghiệp đạo đã thâu nhiếp diệu hạnh của thân-ngữ-ý, còn lại những diệu hạnh của thân-ngữ-ý. Hỏi: Ba nghiệp và mười nghiệp đạo, ba nghiệp thâu nhiếp mười nghiệp đạo, hay là mười nghiệp đạo thâu nhiếp ba nghiệp? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có nghiệp mà không phải nghiệp đạo, đó là nghiệp đạo không thâu nhiếp nghiệp thân-ngữ và ý. 2. Có nghiệp đạo, không phải nghiệp, nghĩa là ba nghiệp đạo sau. 3. Có nghiệp cũng là nghiệp đạo, nghĩa là bảy nghiệp đạo trước. 4. Không phải nghiệp, cũng không phải nghiệp đạo, nghĩa là trừ các tướng trước. Ba nghiệp, là nghiệp của thân-ngữ-ý. Bốn nghiệp, là nghiệp dị thục đen - đen, nghiệp dị thục trắng - trắng, nghiệp dị thục đen trắng - đen trắng, nghiệp không có dị thục không phải là đen không phải là trắng mà có khả năng trừ hết các nghiệp. Hỏi: Ba nghiệp thâu nhiếp bốn nghiệp, hay là bốn nghiệp thâu nhiếp ba nghiệp? Đáp: Ba thâu nhiếp bốn, không phải là bốn thâu nhiếp ba. Không thâu nhiếp những gì? Nghĩa là trừ ra khả năng đoạn trừ các nghiệp tư duy học, còn lại các nghiệp vô lậu, nghiệp thiện hệ thuộc cõi Vô sắc, và tất cả các nghiệp vô ký. Ba nghiệp là nghiệp của thân-ngữ-ý. Lại có ba nghiệp, là nghiệp thuận theo pháp hiện tại mà thọ, nghiệp thuận theo đời kế tiếp mà thọ, ===== PAGE 226 ===== 1380 BỘ TỲ ĐÀM 2 nghiệp thuận theo đời sau tiếp mới thọ. Hỏi: Ba nghiệp trước thâu nhiếp ba nghiệp sau, hay là ba nghiệp sau thâu nhiếp ba nghiệp trước? Đáp: Ba nghiệp trước thâu nhiếp ba nghiệp sau, không phải ba nghiệp sau thâu nhiếp ba nghiệp trước. Không thâu nhiếp những gì? Đó là nghiệp bất định, nghiệp vô ký, nghiệp vô lậu. Ba nghiệp là nghiệp của thân-ngữ-ý. Lại có ba nghiệp, là nghiệp thuận lạc thọ, nghiệp thuận khổ thọ, nghiệp thuận bất khổ bất lạc thọ. Hỏi: Ba nghiệp trước thâu nhiếp ba nghiệp sau, hay là ba nghiệp sau thâu nhiếp ba nghiệp trước? Đáp: Ba nghiệp trước thâu nhiếp ba nghiệp sau, không phải ba nghiệp sau thâu nhiếp ba nghiệp trước. Không thâu nhiếp những gì? Đó là nghiệp vô ký, nghiệp vô lậu. Ba nghiệp là nghiệp của thân-ngữ-ý. Lại có ba nghiệp, là nghiệp quá khứ-hiện tại-vị lai. Lại có ba nghiệp, là nghiệp thiện-bất thiện, vô ký. Lại có ba nghiệp, là nghiệp học-vô học-phi học phi vô học. Lại có ba nghiệp, là nghiệp do kiến đoạn, tu đoạn-do không-có đoạn. Hỏi: Ba nghiệp trước thâu nhiếp ba nghiệp sau, hay là ba nghiệp sau thâu nhiếp ba nghiệp trước? Đáp: Tùy thuộc vào sự việc của nghiệp mà lần lượt thâu nhiếp nhau. Ba nghiệp là nghiệp của thân-ngữ-ý. Lại có ba nghiệp, là nghiệp hệ thuộc cõi Dục-Sắc-Vô sắc. Hỏi: Ba nghiệp trước thâu nhiếp ba nghiệp sau, hay là ba nghiệp sau thâu nhiếp ba nghiệp trước? Đáp: Ba nghiệp trước thâu nhiếp ba nghiệp sau, không phải ba nghiệp sau thâu nhiếp ba nghiệp trước. Không thâu nhiếp những gì? Đó là nghiệp vô lậu. Bốn nghiệp như trước đã trình bày. Ba nghiệp là nghiệp thuận theo pháp hiện tại mà thọ, nghiệp thuận theo đời kế tiếp mà thọ, nghiệp thuận theo đời sau tiếp mới thọ. Hỏi: Bốn nghiệp thâu nhiếp ba nghiệp, hay là ba nghiệp thâu nhiếp bốn nghiệp? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có bốn nghiệp mà không phải ba nghiệp, nghĩa là có thể đoạn các nghiệp tư duy học, nghiệp bất định thiện-bất thiện hệ thuộc cõi Dục và nghiệp bất định thiện hệ thuộc cõi Sắc. 2. Có ba nghiệp mà không phải bốn nghiệp, đó là quyết quyết ===== PAGE 227 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 11 1381 định-thiện hệ thuộc cõi Vô sắc. 3. Có bốn nghiệp cũng là ba nghiệp, là nghiệp định thiện-bất thiện hệ thuộc cõi Dục và nghiệp quyết định thiện hệ thuộc cõi Sắc. 4. Không phải bốn nghiệp cũng không phải ba nghiệp, nghĩa là trừ ra khả năng đoạn các nghiệp tư duy học, còn lại nghiệp vô lậu, nghiệp bất định-thiện hệ thuộc cõi Vô sắc và nghiệp vô ký. Bốn nghiệp như trước đã trình bày. Ba nghiệp, là nghiệp thuận lạc thọ, nghiệp thuận khổ thọ, nghiệp thuận bất khổ bất lạc thọ. Hỏi: Bốn nghiệp thâu nhiếp ba nghiệp, hay là ba nghiệp thâu nhiếp bốn nghiệp? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có bốn nghiệp mà không phải ba nghiệp, nghĩa là có thể đoạn các nghiệp tư duy học. 2. Có ba nghiệp mà không phải bốn nghiệp, đó là nghiệp thiện hệ thuộc cõi Vô sắc. 3. Có bốn nghiệp cũng là ba nghiệp, là nghiệp thiện-bất thiện hệ thuộc cõi Dục và nghiệp thiện hệ thuộc cõi Sắc. 4. Không có bốn nghiệp cũng không phải ba nghiệp, nghĩa là trừ ra khả năng đoạn các nghiệp tư duy học, còn lại nghiệp vô lậu và ng - hiệp vô ký. Bốn nghiệp như trước đã trình bày. Ba nghiệp, là nghiệp quá khứ- hiện tại-vị lai. Lại có ba nghiệp, là nghiệp thiện-bất thiện, vô ký. Lại có ba nghiệp, là nghiệp học-vô học-phi học phi vô học. Lại nữa, có ba nghiệp, là nghiệp do kiến đoạn-do tu đoạn-không có đoạn. Hỏi: Bốn nghiệp thâu nhiếp ba nghiệp, hay là ba nghiệp thâu nhiếp bốn nghiệp? Đáp: Ba nghiệp thâu nhiếp bốn nghiệp, không phải bốn nghiệp thâu nhiếp ba nghiệp. Không thâu nhiếp những gì? Nghĩa là trừ ra khả năng đoạn các nghiệp tư duy học, còn lại nghiệp vô lậu, nghiệp thiện hệ thuộc cõi Vô sắc và nghiệp vô ký. Bốn nghiệp như trước đã trình bày. Ba nghiệp, là nghiệp hệ thuộc cõi Dục-Sắc-Vô sắc. Hỏi: Bốn nghiệp thâu nhiếp ba nghiệp, hay là ba nghiệp thâu nhiếp bốn nghiệp? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có bốn nghiệp mà không phải ba nghiệp, nghĩa là có thể đoạn các nghiệp tư duy học. 2. Có ba nghiệp mà không phải bốn nghiệp, đó là nghiệp thiện hệ ===== PAGE 228 ===== 1382 BỘ TỲ ĐÀM 2 thuộc cõi Vô sắc và nghiệp vô ký. 3. Có bốn nghiệp cũng là ba nghiệp, là nghiệp thiện-bất thiện hệ thuộc cõi Dục và nghiệp thiện hệ thuộc cõi Sắc. 4. Không phải bốn nghiệp cũng không phải ba nghiệp, nghĩa là trừ ra khả năng đoạn các nghiệp tư duy học, còn lại nghiệp vô lậu. Ba nghiệp, là nghiệp thuận theo pháp hiện tại mà thọ nghiệp theo đời kế tiếp mà thọ, nghiệp thuận theo đời sau tiếp mới thọ. Lại có ba nghiệp, là nghiệp thuận lạc thọ, nghiệp thuận khổ thọ, nghiệp thuận bất khổ bất lạc thọ. Hỏi: Ba nghiệp trước thâu nhiếp ba nghiệp sau, hay là ba nghiệp sau thâu nhiếp ba nghiệp trước? Đáp: Ba nghiệp sau thâu nhiếp ba nghiệp trước, không phải ba nghiệp trước thâu nhiếp ba nghiệp sau. Không thâu nhiếp những gì? Đó là nghiệp bất định. Ba nghiệp, là nghiệp thuận theo pháp hiện tại mà thọ, nghiệp thuận theo đời kế tiếp mà thọ, nghiệp thuận theo đời sau tiếp mới thọ. Lại có ba nghiệp, là nghiệp quá khứ-hiện tại-vị lai. Lại có ba nghiệp, là nghiệp thiện-bất thiện, vô ký. Lại có ba nghiệp, là nghiệp học-vô học-phi học phi vô học. Lại có ba nghiệp, là nghiệp do kiến đoạn-do tu đoạn-không có đoạn. Hỏi: Là trước thâu nhiếp sau, hay là sau thâu nhiếp trước? Đáp: Sau thâu nhiếp trước, không phải trước thâu nhiếp sau. Không thâu nhiếp những gì? Đó là nghiệp bất định, nghiệp vô ký, nghiệp vô lậu. Ba nghiệp, là nghiệp thuận theo pháp hiện tại mà thọ, nghiệp thuận theo đời kế tiếp mà thọ, nghiệp thuận theo đời sau tiếp mới thọ. Lại có ba nghiệp, là nghiệp hệ thuộc cõi Dục-Sắc-Vô sắc. Hỏi: Ba nghiệp trước thâu nhiếp ba nghiệp sau, hay là ba nghiệp sau thâu nhiếp ba nghiệp trước? Đáp: Ba nghiệp sau thâu nhiếp ba nghiệp trước, không phải ba nghiệp trước thâu nhiếp ba nghiệp sau. Không thâu nhiếp những gì? Đó là nghiệp bất định, nghiệp vô ký. Ba nghiệp, là nghiệp thuận lạc thọ, nghiệp thuận khổ thọ, nghiệp thuận bất khổ bất lạc thọ. Lại có ba nghiệp, là nghiệp quá khứ-hiện tại-vị lai. Lại có ba nghiệp, là nghiệp thiện-bất thiện, vô ký. Lại có ba nghiệp, là nghiệp học-vô học-phi học phi vô học. Lại có ba nghiệp, là nghiệp do kiến đoạn-do tu đoạn-không có đoạn. Hỏi: Là trước thâu nhiếp sau, hay là sau thâu nhiếp trước? ===== PAGE 229 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 11 1383 Đáp: Sau thâu nhiếp trước, không phải trước thâu nhiếp sau. Không thâu nhiếp những gì? Đó là nghiệp vô ký, nghiệp vô lậu. Ba nghiệp, là nghiệp thuận lạc thọ, nghiệp thuận khổ thọ, nghiệp thuận bất khổ bất lạc thọ. Lại có ba nghiệp là nghiệp hệ thuộc cõi Dục- Sắc-Vô sắc. Hỏi: Nghiệp trước thâu nhiếp sau, hay sau thâu nhiếp trước? Đáp: Sau thâu nhiếp trước, phải trước thâu nhiếp sau. Không thâu nhiếp những gì? Nghĩa là nghiệp vô ký. Ba nghiệp, là nghiệp quá khứ-hiện tại-vị lai. Lại có ba nghiệp, là nghiệp thiện-bất thiện, vô ký. Lại có ba nghiệp, là nghiệp học-vô học-phi học phi vô học. Lại có ba nghiệp, là nghiệp do kiến đoạn-do tu đoạn-không có đoạn. Hỏi: Là trước thâu nhiếp sau, hay là sau thâu nhiếp trước? Đáp: Tùy thuộc vào sự việc của nghiệp mà lần lượt thâu nhiếp nhau. Ba nghiệp, là nghiệp quá khứ-hiện tại-vị lai. Lại có ba nghiệp, là nghiệp hệ thuộc cõi Dục-Sắc-Vô sắc. Hỏi: Là trước thâu nhiếp sau, hay là sau thâu nhiếp trước? Đáp: Là trước thâu nhiếp sau, không phải sau thâu nhiếp trước. Không thâu nhiếp những gì? Đó là nghiệp vô lậu. Ba nghiệp, là nghiệp thiện-bất thiện, vô ký. Lại có ba nghiệp, là nghiệp học-vô học-phi học phi vô học. Lại nữa, có ba nghiệp, là nghiệp do kiến đoạn-do tu đoạn-không có đoạn. Hỏi: Là trước thâu nhiếp sau, hay là sau thâu nhiếp trước? Đáp: Tùy thuộc vào sự việc của nghiệp kia, lần lượt thâu nhiếp nhau. Ba nghiệp, là nghiệp thiện-bất thiện, vô ký. Lại có ba nghiệp, là nghiệp hệ thuộc cõi Dục-Sắc-Vô sắc. Hỏi: Là trước thâu nhiếp sau, hay là sau thâu nhiếp trước? Đáp: Là trước thâu nhiếp sau, không phải sau thâu nhiếp trước. Không thâu nhiếp những gì? Đó là nghiệp vô lậu. Ba nghiệp là nghiệp thiện-bất thiện-vô ký. Lại có ba nghiệp hệ thuộc cõi Dục-Vô sắc. Hỏi: Là nghiệp trước thâu nhiếp sau, hay là sau thâu nhiếp trước? Đáp: Trước thâu nhiếp sau, không phải sau thâu nhiếp trước. Không thâu nhiếp những gì? Đó là nghiệp vô lậu. Ba nghiệp, là nghiệp học-vô học-phi học phi vô học. Lại có ba ===== PAGE 230 ===== 1384 BỘ TỲ ĐÀM 2 nghiệp, là nghiệp do kiến đoạn-do tu đoạn-không có đoạn. Hỏi: Là trước thâu nhiếp sau, hay là sau thâu nhiếp trước? Đáp: Tùy thuộc vào sự việc của nghiệp mà lần lượt thâu nhiếp nhau. Ba nghiệp là nghiệp hệ thuộc cõi Dục-Sắc-Vô sắc. Lại có ba ng - hiệp là nghiệp học-vô học-phi học phi vô học. Lại có ba nghiệp là ng - hiệp do kiến đoạn-do tu đoạn-không có đoạn. Hỏi: Là nghiệp trước thâu nhiếp sau, hay là sau thâu nhiếp trước? Đáp: Sau thâu nhiếp trước, không phải trước thâu nhiếp sau. Không thâu nhiếp những gì? Đó là nghiệp vô lậu. Ba nghiệp, là nghiệp học-vô học-phi học phi vô học. Lại có ba nghiệp, là nghiệp hệ thuộc cõi Dục-Sắc-Vô sắc. Hỏi: Là trước thâu nhiếp sau hay sau thâu nhiếp trước? Đáp: Là sau thâu nhiếp trước, không phải trước thâu nhiếp sau. Không thâu nhiếp những gì? Đó là nghiệp vô lậu. Hỏi: Có thể có nghiệp cảm thân thọ mà không phải là tâm chăng? Đáp: Có, đó là nghiệp bất thiện. Hỏi: Có thể có nghiệp cảm tâm thọ mà không phải là thân chăng? Đáp: Có, đó là nghiệp thiện vô ký. Có thể có nghiệp cảm thân tâm thọ chăng? Đáp: Có đó là nghiệp thiện-hữu ký. Hỏi: Có thể có nghiệp không cảm thân-tâm thọ mà cảm dị thục chăng? Đáp: Có, đó là các nghiệp cảm dị thục của sắc tâm bất tương ưng hành. Như nói có ba chướng, là phiền não chướng, nghiệp chướng, dị thục chướng. Hỏi: Thế nào là phiền não chướng? Đáp: Nghĩa là như có một bản tánh đầy đủ phiền não tham-giận-si bùng cháy. Bởi vì như vậy cho nên khó sống, chán việc khó, khó có thể dạy bảo, khó có thể khai ngộ, khó có thể lìa bỏ, khó có thể giải thoát được. Hỏi: Thế nào là nghiệp chướng? Đáp: Nghĩa là năm nghiệp vô gián. Hỏi: Thế nào là dị thục chướng? ===== PAGE 231 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 11 1385 Đáp: Nghĩa là các xứ hữu tình, Na-lạc-ca, bàng sinh, cõi quỷ, châu Bắc Câu-lô, xứ Vô tưởng thiên. Hỏi: Trong ba hành ác, hành nào là tội lớn nhất? Đáp: Đó là tội phá Tăng, nói lời lừa dối. Nghiệp này có thể nhận lấy quả dị thục đau khổ trong tất cả các địa ngục vô gián qua vô lượng đời kiếp Hỏi: Trong ba diệu hạnh, diệu hạnh nào là quả lớn nhất? Đáp: Nghĩa là tư duy trong đẳng chí của Hữu thứ nhất. Nghiệp này có thể nhận lấy quả báo sống lâu tám vạn kiếp của Phi tưởng phi phi tưởng xứ. ------------------- ===== PAGE 232 ===== 1386 BỘ TỲ ĐÀM 2 Phẩm 2: BÀN VỀ TÀ NGỮ Ba tà-ba chánh giống và khác, Ba hành ác là cong-bẩn-đục, Diệu-tịnh-mặc thâu nhiếp lẫn nhau, Phi lý dẫn dắt cùng sáu câu, Nghiệp cảm được quả trải ba đời, Quả dị thục gồm có tám câu, Năm nghiệp chẳng trước cũng chẳng sau, Nghĩa chương này xin nói đầy đủ. Hỏi: Các tà ngữ thì đó là tà mạng chăng? Nếu là tà mạng thì đó là tà ngữ chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có tà ngữ mà không phải tà mạng, nghĩa là trừ ra tham đã khởi bốn hành ác của ngữ, còn lại các hành ác của ngữ. 2. Có tà mạng mà không phải tà ngữ, nghĩa là tham đã khởi ba hành ác của thân. 3. Có tà ngữ cũng là tà mạng, nghĩa là tham đã khởi bốn hành ác của ngữ. 4. Không phải tà ngữ, cũng không phải tà mạng, nghĩa là trừ ra tham đã khởi ba hành ác của thân, còn lại các hành ác của thân. Hỏi: Các tà nghiệp thì đó là tà mạng chăng? Nếu là tà mạng thì đó là tà nghiệp chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có tà nghiệp mà không phải tà mạng, nghĩa là trừ ra tham đã khởi ba hành ác của thân, các hành ác của thân. 2. Có tà mạng mà không phải tà nghiệp, nghĩa là tham đã khởi bốn hành ác của ngữ. 3. Có tà nghiệp cũng là tà mạng, nghĩa là tham đã khởi ba hành ác của thân. 4. Không phải tà nghiệp cũng không phải tà mạng, nghĩa là trừ ra tham đã khởi bốn hành ác của ngữ, còn lại các hành ác của ngữ. Hỏi: Các chánh ngữ thì đó là Chánh mạng chăng? Nếu là Chánh mạng thì đó là Chánh ngữ chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có chánh ngữ mà không phải chánh mạng, nghĩa là trừ vô tham đã khởi bốn diệu hạnh của ngữ, còn lại các diệu hạnh của ngữ. 2. Có chánh mạng mà không phải chánh ngữ, nghĩa là vô tham đã khởi ba diệu hạnh của thân. ===== PAGE 233 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 11 1387 3. Có chánh ngữ cũng là chánh mạng, nghĩa là vô tham đã khởi bốn diệu hạnh của ngữ. 4. Không phải chánh ngữ, cũng không phải chánh mạng, nghĩa là trừ vô tham đã khởi ba diệu hạnh của thân, còn lại các diệu hạnh của thân. Hỏi: Các chánh nghiệp là chánh mạng, hay chánh mạng là chánh nghiệp? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có chánh nghiệp, không phải chánh mạng, nghĩa là trừ vô tham đã khởi ba diệu hạnh của thân, còn lại các diệu hạnh của thân. 2. Có chánh mạng, không phải chánh nghiệp, nghĩa là vô tham đã khởi bốn diệu hạnh của ngữ. 3. Có chánh nghiệp, cũng có chánh mạng, nghĩa là vô tham đã khởi ba diệu hạnh của thân. 4. Không phải chánh nghiệp, cũng không phải chánh mạng, nghĩa là trừ vô tham đã khởi bốn diệu hạnh của ngữ, còn lại các diệu hạnh của ngữ. Ba sự cong vạy-nhơ bẩn-vẩn đục của ba hành ác, nghĩa là thân cong vạy-thân nhơ bẩn-thân vẩn đục; ngữ cong vạy-ngữ nhơ bẩn-ngữ vẩn đục; ý cong vạy, ý nhơ bẩn, ý vẩn đục. Hỏi: Thế nào là ba cong vạy? Đáp: Nghĩa là sự dua nịnh đã khởi ba nghiệp thân-ngữ-ý. Hỏi: Thế nào là ba nhơ bẩn? Đáp: Nghĩa là sự giận dữ đã khởi ba nghiệp thân-ngữ-ý. Hỏi: Thế nào là ba vẩn đục? Đáp: Nghĩa là tham đã khởi ba nghiệp thân-ngữ-ý. Hỏi: Ba hành ác thâu nhiếp ba cong vạy-nhơ bẩn-vẩn đục; hay là ba sự cong vạy-nhơ bẩn-vẩn đục thâu nhiếp ba hành ác? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có hành ác mà không phải là cong vạy-nhơ bẩn-vẩn đục, nghĩa là trừ ra sự dua nịnh-giận-tham, đã khởi hành ác của thân-ngữ-ý thuộc cõi Dục, còn lại các hành ác của thân-ngữ-ý. 2. Có sự cong vạy-nhơ bẩn-vẩn đục mà không phải là hành ác, nghĩa là sự dua nịnh-tham của sơ tĩnh lự đã khởi nghiệp của thân-ngữ-ý và còn lại tham thuộc đã khởi ý nghiệp cõi Sắc-Vô sắc. 3. Có hành ác cũng là sự cong vạy-nhơ bẩn-vẩn đục, nghĩa là tham-giận-dua nịnh thuộc cõi Dục đã khởi hành ác nơi thân-ngữ-ý. 4. Không phải hành ác cũng không phải sự cong vạy-nhơ bẩn-vẩn ===== PAGE 234 ===== 1388 BỘ TỲ ĐÀM 2 đục, nghĩa là trừ các tướng trước. Hỏi: Ba diệu hạnh, ba thanh tịnh, nghĩa là thân-ngữ-ý thanh tịnh. Diệu hạnh thâu nhiếp thanh tịnh, hay là thanh tịnh thâu nhiếp diệu hạnh? Đáp: Tùy thuộc vào sự việc của nghiệp mà lần lượt thâu nhiếp nhau. Hỏi: Ba diệu hạnh, ba tĩnh lặng, nghĩa là trạng thái tĩnh lặng của thân-ngữ-ý. Diệu hạnh thâu nhiếp tĩnh lặng, hay là tĩnh lặng thâu nhiếp diệu hạnh? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có diệu hạnh mà không phải tĩnh lặng, nghĩa là trừ ra diệu hạnh của thân-ngữ vô học, còn lại các diệu hạnh của thân-ngữ và tất cả diệu hạnh của ý. 2. Có tĩnh lặng mà không phải diệu hạnh, nghĩa là tâm vô học. 3. Có diệu hạnh cũng là tĩnh lặng, nghĩa là diệu hạnh của thân-ngữ vô học. 4. Không phải diệu hạnh, cũng không phải tĩnh lặng, nghĩa là trừ các tướng trước. Hỏi: Ba thanh tịnh, ba tĩnh lặng. Thanh tịnh thâu nhiếp tĩnh lặng, hay là tĩnh lặng thâu nhiếp thanh tịnh? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thanh tịnh mà không phải tĩnh lặng, nghĩa là trừ ra thân-ngữ vô học thanh tịnh, là các thân-ngữ thanh tịnh khác và tất cả ý thanh tịnh. 2. Có tĩnh lặng mà không phải thanh tịnh, nghĩa là tâm vô học. 3. Có thanh tịnh cũng có tĩnh lặng, nghĩa là thân-ngữ vô học thanh tịnh. 4. Không phải thanh tịnh, cũng không phải tĩnh lặng, nghĩa là trừ các tướng trước. Hỏi: Các hành ác của thân, hành ấy đều do phi lý mà dẫn dắt thân nghiệp chăng? Nếu do phi lý mà dẫn dắt thân nghiệp thì thân nghiệp đó đều là hành ác của thân chăng? Đáp: Các hành ác của thân thì hành ấy đều do phi lý, mà dẫn dắt thân nghiệp. Có thân nghiệp bị dẫn dắt do sự phi lý mà không phải là hành ác của thân, nghĩa là thân nghiệp hữu phú vô ký và thân nghiệp vô phú vô ký phi lý dẫn dắt. Hỏi: Các hành ác của ngữ thì hành ấy đều do phi lý mà dẫn dắt ngữ nghiệp chăng? Nếu do phi lý mà dẫn dắt ngữ nghiệp, thì ngữ nghiệp ấy ===== PAGE 235 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 11 1389 đều là hành ác của ngữ? Đáp: Các hành ác của ngữ thì hành ấy đều do phi lý, mà dẫn dắt ngữ nghiệp. Có ngữ nghiệp do phi lý dẫn dắt mà không phải là hành ác của ngữ, nghĩa là ngữ nghiệp hữu phú vô ký và ngữ nghiệp bị dẫn dắt bởi sự phi lý vô phú vô ký. Hỏi: Các hành ác của ý thì hành ấy đều do phi lý mà dẫn dắt ý nghiệp chăng? Nếu do phi lý mà dẫn dắt ý nghiệp, thì ý nghiệp ấy đều là hành ác của ý chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có hành ác của ý mà không phải do sự phi lý đã dẫn dắt ý nghiệp, nghĩa là tham dục-giận dữ-tà kiến. 2. Có sự phi lý đã dẫn dắt ý nghiệp mà không phải là hành ác của ý, nghĩa là ý nghiệp hữu phú vô ký và bị dẫn dắt bởi sự phi lý vô phú vô ký ý nghiệp. 3. Có hành ác của ý cũng do sự phi lý đã dẫn dắt ý nghiệp, nghĩa là ý nghiệp bất thiện. 4. Không phải hành ác của ý, cũng không phải do sự phi lý đã dẫn dắt ý nghiệp, nghĩa là trừ các tướng trước. Hỏi: Các diệu hạnh của thân thì diệu hạnh ấy đều do như lý mà dẫn dắt thân nghiệp chăng? Nếu do như lý mà dẫn dắt thân nghiệp thì thân nghiệp ấy đều là diệu hạnh của thân chăng? Đáp: Các diệu hạnh của thân đều do như lý mà dẫn dắt thân nghiệp. Có như lý đã dẫn dắt thân nghiệp m à không phải là diệu hạnh của thân, nghĩa là thân nghiệp được dẫn dắt do như lý vô phú, vô ký. Hỏi: Các diệu hạnh của ngữ thì diệu hạnh ấy đều do như lý đã dẫn dắt ngữ nghiệp chăng? Nếu do như lý mà dẫn sinh ngữ nghiệp, thì ngữ nghiệp ấy đều là diệu hạnh của ngữ chăng? Đáp: Các diệu hạnh của ngữ thì diệu hạnh ấy đều do như lý mà dẫn dắt ngữ nghiệp. Có như lý đã dẫn dắt ngữ nghiệp mà không phải là diệu hạnh của ngữ, nghĩa là như lý vô phú, vô ký đã dẫn dắt ngữ nghiệp. Hỏi: Các diệu hạnh của ý, diệu hạnh ấy đều như lý đã dẫn dắt ý nghiệp? Hay là như lý đã dẫn dắt ý nghiệp, nên ý nghiệp ấy đều là diệu hạnh của ý? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có diệu hạnh của ý mà không phải là do như lý đã dẫn dắt ý nghiệp, nghĩa là vô tham-vô sân-chánh kiến. 2. Có như lý đã dẫn dắt ý nghiệp mà không phải là diệu hạnh của ===== PAGE 236 ===== 1390 BỘ TỲ ĐÀM 2 ý, nghĩa là như lý vô phú vô ký đã dẫn dắt ý nghiệp. 3. Có diệu hạnh của ý, cũng do như lý mà dẫn dắt ý nghiệp, nghĩa là ý nghiệp thiện. 4. Không phải diệu hạnh của ý, cũng không phải do như lý mà dẫn dắt ý nghiệp, nghĩa là trừ các tướng trước. Hỏi: Các pháp do nghiệp đạt được, pháp đó nên nói là thiện-bất thiện-vô ký chăng? Đáp: Dựa vào ở quả dị thục thì các pháp do nghiệp đạt được, pháp đó là vô ký, nhất định dấy lên nói như vậy là dựa vào quả dị thục. Hỏi: Các pháp do nghiệp đạt được, pháp đó là vô ký chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Vì mong muốn điều gì mà Đức Như Lai dùng tâm thiện nói pháp với âm vi diệu, âm tốt lành, âm hòa nhã, âm vừa ý? Ngữ này là thiện chăng? Đáp: Đúng như vậy. Nếu dấy lên nói rằng: Dựa vào quả dị thục, các pháp do nghiệp đạt được, pháp đó là vô ký, thì không nên nói Đức Như Lai dùng tâm thiện nói pháp với âm vi diệu tốt lành, âm hòa nhã, âm vừa ý, ngữ này là thiện. Dấy lên nói như vậy thì là không hợp với đạo lý. Nếu dấy lên nói rằng: Như lai dùng tâm thiện, nói pháp với âm vi diệu, âm tốt lành, âm hòa nhã, âm vừa ý, ngữ này là thiện, thì không nên nói dựa vào quả dị thục, các pháp đều do nghiệp đạt được, pháp đó là vô ký. Nếu dấy lên nói như thế thì không hợp lý. Nên dấy lên nói rằng: Bồ tát trong nhiều đời xa xưa đã tạo tác tăng trưởng, cảm nghiệp đại tông diệp (Tông tộc lớn) của quả dị thục. Do nhân duyên này, lần lượt sinh ra đại chủng vi diệu nơi yết hầu của Như lai. Từ yết hầu này luôn luôn phát ra âm thanh ngôn ngữ vi diệu, mà âm thanh không phải là dị thục”. Hỏi: Các nghiệp quá khứ thì quả đó là quá khứ chăng? Đáp: Quả đó hoặc là quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại. Hỏi: Các nghiệp vị lai, thì quả đó là vị lai chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Các nghiệp hiện tại, thì quả đó là hiện tại chăng? Đáp: Quả đó hoặc là hiện tại, hoặc vị lai. Hỏi: Có thể có thân nghiệp cảm quả dị thục mà ngữ nghiệp và ý nghiệp không như vậy chăng? Đáp: Có. Như thân không giữ gìn mà giữ gìn ngữ, vào vào lúc ấy người kia có tâm thiện, hoặc tâm vô ký. Lại như giữ gìn thân mà không ===== PAGE 237 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 11 1391 giữ gìn ngữ vào vào lúc ấy người kia có tâm bất thiện, hoặc tâm vô ký. Hỏi: Có thể có như ngữ nghiệp cảm quả dị thục mà thân nghiệp và ý nghiệp không như vậy chăng? Đáp: Có. Như giữ gìn thân mà không giữ gìn ngữ, vào vào lúc ấy người kia có tâm thiện, hoặc tâm vô ký. Ở đây nói ngược lại, cũng như vậy. Hỏi: Có thể có như ý nghiệp cảm quả dị thục mà thân nghiệp và ngữ nghiệp không như vậy chăng? Đáp: Có. Như gìn giữ thân và gìn giữ ngữ, vào vào lúc ấy người kia có tâm bất thiện. Như thân không giữ gìn, ngữ không gìn giữ, bấy giờ, người kia có tâm thiện. Hỏi: Có thể có như thân nghiệp và ngữ nghiệp cảm quả dị thục mà ý nghiệp không như vậy chăng? Đáp: Có. Như thân không giữ gìn, ngữ không giữ gìn vào vào lúc ấy người kia có tâm thiện, hoặc tâm vô ký. Như gìn giữ thân, gìn giữ ngữ, vào vào lúc ấy người kia có tâm bất thiện, hoặc tâm vô ký. Hỏi: Có thể có như thân nghiệp và ý nghiệp cảm quả dị thục mà ngữ nghiệp không như vậy chăng? Đáp: Có. Như thân không giữ gìn mà ngữ giữ gìn, vào lúc ấy người kia có tâm bất thiện. Như gìn giữ thân mà không gìn giữ ngữ, vào lúc ấy người kia có tâm thiện. Hỏi: Có thể có như ngữ nghiệp-ý nghiệp cảm quả dị thục mà thân nghiệp không như vậy chăng? Đáp: Có. Như gìn giữ thân mà không gìn giữ ngữ, vào lúc ấy người kia có tâm bất thiện. Như không giữ gìn thân mà giữ gìn ngữ, bấy giờ người kia có tâm thiện. Hỏi: Có thể có như thân nghiệp và ngữ nghiệp cảm quả dị thục mà ý nghiệp cũng như vậy chăng? Đáp: Có. Như không giữ gìn thân, không giữ gìn ngữ, vào lúc ấy người kia có tâm bất thiện. Như gìn giữ thân, gìn giữ ngữ, vào lúc ấy người kia có tâm thiện. Hỏi: Có thể có không phải là nghiệp thân-ngữ-ý cảm dị thục mà cảm quả dị thục chăng? Đáp: Có, nghĩa là tâm bất tương ưng hành cảm quả dị thục, sắc, tâm-tâm sở pháp thuộc tâm bất tương ưng hành. Hỏi: Có thể có ba nghiệp như thuận theo pháp hiện tại mà thọ…, thọ nhận quả dị thục không phải trước, không phải sau chăng? ===== PAGE 238 ===== 1392 BỘ TỲ ĐÀM 2 Đáp: Có, nghĩa là thuận theo sắc thọ nghiệp trong pháp hiện tại, thuận theo tâm-tâm sở pháp thọ nghiệp ở đời kế tiếp, thuận theo tâm bất tương ưng hành thọ nghệip ở đời sau tiếp. Lại thuận theo tâm bất tương ưng hành thọ nghệip trong pháp hiện tại, thuận theo sắc thọ nghiệp ở đời kế tiếp, thuận theo tâm-tâm sở pháp thọ nghiệp ở đời sau tiếp. Lại, thuận theo tâm-tâm sở pháp thọ nghiệp trong pháp hiện tại, thuận theo tâm bất tương ưng hành thọ nghiệp ở đời kế tiếp, thuận theo sắc thọ nghiệp ở đời sau tiếp. Hỏi: Có thể ba nghiệp như thuận lạc thọ…, thọ nhận quả dị thục không phải trước, không phải sau chăng? Đáp: Có, nghĩa là thuận theo sắc là nghiệp lạc thọ, thuận theo tâm-tâm sở pháp là nghiệp khổ thọ, thuận theo tâm bất tương ưng hành là nghiệp bất khổ bất lạc thọ. Lại thuận theo tâm bất tương ưng hành là nghiệp lạc thọ, thuận theo sắc là nghiệp khổ thọ, thuận theo tâm-tâm sở pháp là nghiệp bất khổ bất lạc thọ. Lại nữa, thuận theo tâm-tâm sở pháp của nghiệp lạc thọ, thuận theo tâm bất tương ưng hành là nghiệp khổ thọ, thuận theo sắc là nghiệp bất khổ bất lạc thọ. Hỏi: Có thể có nghiệp của ba cõi thọ nhận quả dị thục không phải trước, không phải sau chăng? Đáp: Có, nghĩa là sắc cảm nghiệp hệ thuộc cõi Dục, tâm-tâm sở pháp cảm nghiệp hệ thuộc cõi Sắc, tâm bất tương ưng hành của nghiệp hệ thuộc cõi Vô sắc. Lại tâm bất tương ưng hành cảm nghiệp hệ thuộc cõi Dục, sắc của nghiệp hệ thuộc cõi Sắc, tâm-tâm sở pháp cảm nghiệp hệ thuộc cõi Vô sắc. Lại nữa, tâm-tâm sở pháp cảm nghiệp hệ thuộc cõi Dục, tâm bất tương ưng hành cảm nghiệp hệ thuộc cõi Sắc, sắc cảm nghiệp hệ thuộc cõi Vô sắc. Hỏi: Có thể có nghiệp thiện và bất thiện thọ nhận quả dị thục không phải trước, không phải sau chăng? Đáp: Có, nghĩa là sắc của nghiệp thiện, tâm bất tương ưng hành, tâm-tâm sở pháp của nghiệp bất thiện. Lại, tâm-tâm sở pháp và tâm bất tương ưng hành của nghiệp thiện, sắc nghiệp bất thiện, của . Hỏi: Có thể có nghiệp do kiến-tu mà đoạn thọ nhận quả dị thục không phải trước, không phải sau chăng? Đáp: Có, nghĩa là sắc của nghiệp do kiến mà đoạn, tâm-tâm sở pháp và tâm bất tương ưng hành của nghiệp do tu mà đoạn. Lại tâm-tâm sở pháp và tâm bất tương ưng hành của nghiệp do kiến mà đoạn, sắc của nghiệp do tu mà đoạn. ---------------- ===== PAGE 239 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 11 1393 Phẩm 3: BÀN VỀ HẠI Bốn loại làm hại đến sinh mạng, Hai dị thục và hai phòng hộ, Thân hành và nghiệp đã thành tựu, Quả dị thục đạp nhiễm lẫn nhau. Bất thiện cùng với những điên đảo, Hệ thuộc-không hệ thuộc thành tựu, Nơi chốn mạng chung và thọ sanh, Nghĩa chương này xin nói đầy đủ. Hỏi: Có thể Có thể có đã hại sinh mạng mà nghiệp sát sinh chưa diệt chăng? Đáp: Có, nếu đã đoạn mạng người khác, thì gia hạnh của người đó chưa dứt. Hỏi: Có thể có chưa hại sinh mạng mà nghiệp sát sinh đã diệt rồi chăng? Đáp: Có, như chưa đoạn mạng người khác, mà gia hạnh của người ấy đã dứt. Hỏi: Có thể có đã hại sinh mạng mà nghiệp sát sinh đã diệt chăng? Đáp: Có, như đã đoạn mạng người khác, thì gia hạnh của người đó đã thôi dứt. Hỏi: Có thể có chưa hại sinh mạng mà nghiệp sát sinh chưa diệt chăng? Đáp: Có, như chưa đoạn mạng người khác mà nghiệp gia hạnh của người ấy chưa dứt. Hỏi: Có thể có chưa hại sinh mạng mà nghiệp sát sinh chưa diệt. Dị thục của nghiệp này nhất định sinh vào địa ngục chăng? Đáp: Có, như gây ra nghiệp vô gián, lúc gia hạnh thì mạng chung. Hỏi: Có thể có nghiệp bất thiện thuận theo khổ thọ, dị thục chưa thành thục, không phải là không thọ quả dị thục đầu tiên mà khởi tâm ô nhiễm chăng? Đáp: Có, như tạo tác tăng trưởng nghiệp vô gián xong, nghiệp này đầu tiên thọ báo trong địa ngục kia, có quả dị thục sinh khởi. Hỏi: Có thể có cố ý lo nghĩ sau khi hại sinh mạng, không chịu xa lìa mà đối với tất cả hữu tình có thể phòng hộ chăng? Đáp: Có, như khởi lên gia hạnh sát hại, làm cho người kia phải chết mà trung gian chứng được kiến giải về pháp tánh. ===== PAGE 240 ===== 1394 BỘ TỲ ĐÀM 2 Hỏi: Nếu đối với tất cả hữu tình có thể phòng hộ, thì người kia đối với tất cả hữu tình chấp nhận xa lìa chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Đối với tất cả hữu tình được phòng hộ mà không tiếp nhận xa lìa, như không tiếp nhận học xứ mà chứng được kiến giải về pháp tánh. 2. Đối với tất cả hữu tình tiếp nhận xa lìa mà không được phòng hộ, như thọ học xứ mà phạm vào xa lìa. 3. Đối với tất cả hữu tình được phòng hộ, cũng tiếp nhận xa lìa, như thọ học xứ mà không phạm vào xa lìa. 4. Không phải đối với tất cả hữu tình được phòng hộ cũng không phải tiếp nhận xa lìa, nghĩa là trừ các tướng trước. Hỏi: Nếu thành tựu thân thì đó là thành tựu thân nghiệp chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu thân mà không phải là thân nghiệp, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc những phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh cõi Dục, trụ nơi không luật nghi, không phải là không luật nghi, cũng không có thân biểu, giả sử có mà mất. 2. Có thành tựu thân nghiệp mà không phải là thân, nghĩa là Thánh giả sinh thuộc cõi Vô sắc. 3. Có thành tựu thân, cũng là thân nghiệp, nghĩa là Thánh giả ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi hoặc trụ nơi không có luật nghi và hoặc trụ nơi không phải luật nghi, không phải là không luật nghi, đều hiện có thân biểu, hoặc trước đã có mà không mất, hoặc sinh thuộc cõi Sắc. 4. Không thành tựu thân, cũng không phải là thân nghiệp, nghĩa là phàm phu sinh thuộc cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân, thì đó là thành tựu ngữ nghiệp chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Nếu thành tựu thân mà không phải là ngữ nghiệp, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc các phàm phu ở trong thai tạng, nếu sinh thuộc cõi Dục, thì sẽ trụ nơi phi luật nghi, không phải là không luật nghi, đều không có ngữ biểu, giả sử có mà mất. 2. Có thành tựu ngữ nghiệp mà không phải là thân, nghĩa là các Thánh giả sinh thuộc cõi Vô sắc. 3. Có thành tựu thân cũng là ngữ nghiệp, nghĩa là các Thánh giả ở trong thai tạng, hoặc sinh thuộc cõi Dục, trụ nơi luật nghi, hoặc trụ nơi không có luật nghi, hoặc trụ nơi không phải luật nghi, không phải ===== PAGE 241 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 11 1395 là không luật nghi, đều hiện có ngữ biểu, hoặc trước có mà không mất, hoặc sinh thuộc cõi Sắc. 4. Phải là thân, cũng phải là ngữ nghiệp, nghĩa là các phàm phu sinh thuộc cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân, thì đó là thành tựu ý nghiệp chăng? Đáp: Nếu thành tựu thân, thì lúc ấy nhất định thành tựu ý nghiệp. Có thành tựu ý nghiệp mà không phải là thân, nghĩa là sinh thuộc cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân thì đó là thành tựu thân nghiệp, ngữ nghiệp chăng? Đáp: Có thành tựu thân mà không phải là thân nghiệp-ngữ nghiệp, nghĩa là ở trong vỏ trứng , hoặc phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh thuộc cõi Dục, trụ nơi chẳng phải luật nghi , chẳng phải là không luật nghi, không có thân ngữ biểu, giả sử có mà mất. Có thành tựu thân và thân nghiệp mà không phải là ngữ nghiệp, nghĩa là sinh thuộc cõi Dục, trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, đều hiện có thân biểu, hoặc trước có mà không mất, không có ngữ biểu, giả sử có mà mất. Có thành tựu thân và ngữ nghiệp mà không phải là thân nghiệp, nghĩa là sinh thuộc cõi Dục, trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, hiện có ngữ biểu, hoặc trước có mà không mất; không có thân biểu, giả sử có mà mất. Có thành tựu thân, và thân nghiệp-ngữ nghiệp, nghĩa là Thánh giả ở trong thai tạng, hoặc sinh thuộc cõi Dục trụ nơi luật nghi, hoặc trụ nơi không luật nghi và trụ nơi chẳng phảiluật nghi, chẳng phải là không luật nghi, đều hiện có thân-ngữ biểu, hoặc trước có mà không mất, hoặc sinh thuộc cõi Sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân nghiệp-ngữ nghiệp, thì lúc ấy thành tựu thân chăng? Đáp: Hoặc thành tựu, hoặc phải là . Thế nào là thành tựu? Nghĩa là như trước đã nói. Thế nào là phải là ? Nghĩa là Thánh giả sinh thuộc cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân, thì lúc ấy thành tựu thân nghiệp-ý nghiệp chăng? Đáp: Có thành tựu thân và ý nghiệp mà không phải thân nghiệp, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh thuộc cõi Dục, trụ nơi chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi, không có thân biểu, giả sử có mà mất. ===== PAGE 242 ===== 1396 BỘ TỲ ĐÀM 2 Có thành tựu thân và thân nghiệp-ý nghiệp, nghĩa là Thánh giả ở trong thai tạng, hoặc sinh thuộc cõi Dục trụ nơi luật nghi, hoặc nơi không luật nghi, hoặc trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, hiện có thân biểu, hoặc trước có mà không mất; sinh thuộc cõi Sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân nghiệp-ý nghiệp, thì lúc ấy thành tựu thân chăng? Đáp: Hoặc thành tựu, hoặc phải là . Thế nào là thành tựu? Nghĩa là như trước đã nói. Thế nào là phải là ? Nghĩa là Thánh giả sinh thuộc cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân, thì lúc ấy thành tựu ngữ nghiệp-ý nghiệp chăng? Đáp: Có thành tựu thân và ý nghiệp, không phải ngữ nghiệp, ng - hĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc các phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục, trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, không có ngữ biểu, giả sử có mà mất. Có thành tựu thân và ngữ nghiệp-ý nghiệp, nghĩa là Thánh giả ở trong thai tạng, hoặc sinh thuộc cõi Dục thì sẽ trụ nơi luật nghi, không luật nghi, hoặc trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, đều hiện có ngữ biểu, hoặc trước đã có không mất; hoặc sinh thuộc cõi Sắc. Hỏi: Nếu thành tựu ngữ nghiệp-ý nghiệp, thì lúc ấy thành tựu thân chăng? Đáp: Hoặc thành tựu, hoặc phải là . Thế nào là thành tựu? Nghĩa là như trước đã nói. Thế nào là phải là ? Nghĩa là Thánh giả sinh thuộc cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân, thì lúc ấy thành tựu thân nghiệp-ngữ nghiệp-ý nghiệp chăng? Đáp: Có thành tựu thân và ý nghiệp mà không phải là thân ng - hiệp-ngữ nghiệp, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc các phàm phu trú trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trú nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, không có thân-ngữ biểu, giả sử có mà mất. Có thành tựu thân và thân nghiệp-ý nghiệp mà không phải là ngữ nghiệp, nghĩa là sinh thuộc cõi Dục, trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, đều hiện có thân biểu, hoặc trước có mà không mất, không có ngữ biểu, giả sử có mà mất. Có thành tựu thân và ngữ nghiệp-ý nghiệp mà không phải là thân nghiệp, nghĩa là sinh thuộc cõi Dục, trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng ===== PAGE 243 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 11 1397 phải là không luật nghi, hiện có ngữ biểu, hoặc trước có mà không mất, không có thân biểu, giả sử có mà mất. Có thành tựu thân và thân nghiệp-ngữ nghiệp-ý nghiệp, nghĩa là các Thánh giả ở trong thai tạng, hoặc sinh thuộc cõi Dục, trụ nơi luật nghi, hoặc trụ nơi không luật nghi, hoặc trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, đều hiện có thân-ngữ biểu, hoặc trước có mà không mất, nếu sinh thuộc cõi Sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân nghiệp, ngữ nghiệp-ý nghiệp, thì lúc ấy thành tựu thân chăng? Đáp: Hoặc thành tựu, hoặc phải là , cũng như trước đây đã nói. Hỏi: Nếu thành tựu thân nghiệp, thì lúc ấy thành tựu ngữ nghiệp chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu thân nghiệp mà không phải là ngữ nghiệp, nghĩa là sinh thuộc cõi Dục, trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, đều hiện có thân biểu, hoặc trước đã có không mất, không có ngữ biểu, giả sử có mà mất. 2. Có thành tựu ngữ nghiệp, phải là thân nghiệp, nghĩa là sinh thuộc cõi Dục, trụ nơi chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi, hiện có ngữ biểu, hoặc trước đã có không mất, không có thân biểu, giả sử có mà mất. 3. Có thành tựu thân nghiệp cũng là ngữ nghiệp, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh thuộc cõi Dục, trụï nơi luật nghi, hoặc không luật nghi, cũng trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, đều hiện có thân-ngữ biểu, hoặc trước đã có không mất, nếu sinh thuộc cõi Sắc. 4. Phải là thân nghiệp cũng phải là ngữ nghiệp, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh thuộc cõi Dục trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, không có thân- ngữ biểu, giả sử có rồi mất, hoặc phàm phu sinh thuộc cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân nghiệp, thì lúc ấy thành tựu ý nghiệp chăng? Đáp: Nếu thành tựu thân nghiệp, thì lúc ấy thành tựu ý nghiệp. Có thành tựu ý nghiệp mà phải là thân nghiệp, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh thuộc cõi Dục trụ nơi chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi, không có thân biểu, giả sử có mà mất, hoặc phàm phu sinh cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân nghiệp, thì lúc ấy thành tựu ngữ nghiệp-ý ===== PAGE 244 ===== 1398 BỘ TỲ ĐÀM 2 nghiệp chăng? Đáp: Có thành tựu thân nghiệp và ý nghiệp mà phải là ngữ nghiệp, nghĩa là sinh thuộc cõi Dục, trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, hiện có thân biểu, hoa ëc trước đã có mà mất, không có ngữ biểu, giả sử có mà mất. Có thành tựu thân nghiệp và ngữ nghiệp-ý nghiệp, nghĩa là Thánh giả ở trong thai tạng, hoặc sinh thuộc cõi Dục trụ nơi luật nghi hay không luật nghi, cũng trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu, hoặc trước đã có không mất, hoặc sinh thuộc cõi Sắc, hoặc Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu ngữ nghiệp-ý nghiệp, thì lúc ấy thành tựu thân nghiệp chăng? Đáp: Hoặc thành tựu, hoặc phải là . Thế nào là thành tựu? Nghĩa là như trước đã nói. Thế nào là phải là ? Nghĩa là sinh thuộc cõi Dục, trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, hiện có ngữ biểu, hoặc trước kia đã có không mất, không có thân biểu, giả sử có mà mất. Hỏi: Nếu thành tựu ngữ nghiệp, thì lúc ấy thành tựu ý nghiệp chăng? Đáp: Đối với thành tựu ngữ nghiệp, lúc ấy thành tựu ý nghiệp. Có thành tựu ý nghiệp mà không phải là ngữ nghiệp, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc các phàm phu ở trong thai tạng, nếu sinh thuộc cõi Dục trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, không có ngữ biểu, giả sử đã có rồi mất, hoặc phàm phu sinh thuộc cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu nghiệp chưa lìa nhiễm, thì nghiệp dị thục kia chưa lìa nhiễm chăng? Đáp: Các nghiệp chưa lìa nhiễm, thì nghiệp dị thục kia chắc chắn chưa lìa nhiễm. Hoặc có dị thục chưa lìa nhiễm mà nghiệp kia đã lìa nhiễm, nghĩa là người Dự lưu do kiến mà đoạn, nghiệp đã nhiễm mà dị thục kia chưa lìa nhiễm. Hỏi: Nếu nghiệp đã lìa nhiễm, thì nghiệp dị thục kia đã lìa nhiễm chăng? Đáp: Các nghiệp dị thục đã lìa nhiễm, thì nghiệp kia chắc chắn đã lìa nhiễm. Hoặc có nghiệp đã lìa nhiễm mà nghiệp dị thục kia chưa lìa nhiễm, nghĩa là người Dự lưu do kiến mà đoạn, nghiệp đã lìa nhiễm mà dị thục kia chưa lìa nhiễm. Hỏi: Nếu nghiệp có quả, thì nghiệp kia đều có dị thục chăng? Đáp: Các nghiệp có dị thục thì nghiệp đó đều có quả. Hoặc có ===== PAGE 245 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 11 1399 nghiệp có quả mà nghiệp ấy không có dị thục, đó là nghiệp vô ký, nghiệp vô lậu. Hỏi: Nếu nghiệp không có quả, thì nghiệp kia đều không có dị thục chăng? Đáp: Không có nghiệp nào không có qua. Hoặc có nghiệp không có dị thục, đó là nghiệp vô ký, nghiệp vô lậu. Hỏi: Nếu nghiệp bất thiện, thì nghiệp đó đều điên đảo chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có nghiệp bất thiện mà nghiệp ấy không phải là điên đảo, nghĩa là như có một người khởi đủ kiến về nhân quả, khởi kiến điên đảo như thế, lập luận như thế này : “Có nghiệp, nghiệp quả dị thục mà được hiện hành ác của thân-ngữ-ý”. Lại, như có một người đối với thấy mà có tưởng không thấy, đối với nghe-hiểu-biết, có tưởng không nghe- hiểu-biết. Người kia che giấu tưởng này, nhẫn này, kiến dục này nói: “Tôi thấy-nghe-hiểu-biết”. Hoặc đối với không thấy mà có tưởng thấy, đối với không nghe-hiểu-biết, có tưởng nghe-hiểu-biết, người ấy che giấu tưởng này, nhẫn này, kiến-dục này, nói: Tôi không thấy, không nghe-hiểu-biết. Có nghiệp điên đảo, nghiệp ấy không phải là bất thiện, nghĩa là như có một người khởi kiến này, lập luận như thế này: “Không có nghiệp, không có nghiệp quả dị thục, mà thực hành diệu hạnh của thân-ngữ-ý”. 2. Lại như có một người đối với thấy mà có tưởng không thấy, đối với nghe-hiểu-biết, có tưởng không nghe-hiểu-biết, người ấy không che giấu tưởng này, nhẫn-kiến-dục này, nói: “Tôi không thấy, không nghe- hiểu-biết”. Hoặc đối với không thấy, có tưởng thấy, đối với không nghe- hiểu-biết, có tưởng nghe-hiểu-biết, người ấy không che giấu tưởng này, nhẫn này, dục này, nói: “Tôi thấy-nghe-hiểu-biết”. Có nghiệp quả bất thiện mà cũng điên đảo, nghĩa là như có một người khởi kiến này, lập luận như thế này: “Không có nghiệp, không có quả nghiệp dị thục”. Lại, thực hiện hành ác thân-ngữ-ý. 3. Lại như có một người đối với thấy mà có tưởng thấy, đối với nghe-hiểu-biết, mà có tưởng nghe, giác biết, người ấy che giấu tưởng này, nhẫn này, kiến, dục này, nói: “Tôi không thấy, không nghe, giác biết”. Hoặc đối với không thấy, mà có tưởng không thấy, đối với không nghe-hiểu-biết mà có tưởng không nghe-hiểu-biết, người ấy che giấu tưởng này, nhẫn này, kiến, dục này, nói: “Tôi thấy, tôi nghe-hiểu- biết”. 4. Có nghiệp không phải bất thiện cũng không phải điên đảo, nghĩa ===== PAGE 246 ===== 1400 BỘ TỲ ĐÀM 2 là như có một người khởi kiến này, lập luận như thế này: “Có nghiệp, có nghiệp quả dị thục”. Lại thực hành diệu hạnh của thân-ngữ- ý. Lại, như có một người đối với thấy, có tưởng thấy, đối với nghe- hiểu-biết, có tưởng nghe, giác biết, người ấy không che giấu tưởng này, nhẫn này, dục này, nói: “Tôi thấy-nghe-hiểu-biết. Hoặc đối với không thấy có tưởng không thấy, đối với không nghe-hiểu-biết, có tưởng không nghe-hiểu-biết mà người ấy không che giấu tưởng này, nhẫn, dục này, nói: “Tôi không thấy, không nghe, giác biết”. Hỏi: Nếu nghiệp thiện, thì nghiệp đó không điên đảo chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: Câu thứ hai trước đây, làm câu thứ nhất của phần này. Câu thứ nhất trước đây, làm câu thứ hai của phần này. Câu thứ tư trước đây, làm câu thứ ba của phần này. Câu thứ ba trước đây, làm câu thứ tư của phần này. Rộng ra như trước đã nói. Hỏi: Nếu thành tựu nghiệp bất thiện, thì lúc ấy thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Sắc-Vô sắc chăng? Đáp: Nếu thành tựu nghiệp bất thiện, thì lúc ấy nhất định sẽ thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Sắc-Vô sắc. Có thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Sắc-Vô sắc mà không phải là nghiệp bất thiện, nghĩa là sinh thuộc cõi Dục, đã lìa nhiễm cõi Dục; hoặc sinh thuộc cõi Sắc. Hỏi: Nếu thành tựu nghiệp thiện hệ thuộc cõi Dục, thì lúc ấy thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Sắc-Vô sắc chăng? Đáp: Nếu thành tựu nghiệp thiện hệ thuộc cõi Dục, người kia nhất định thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Sắc-Vô sắc. Có thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Sắc-Vô sắc mà không phải là nghiệp thiện hệ thuộc cõi Dục, nghĩa là Bổ-đặc-già-la đoạn căn thiện, hoặc sinh thuộc cõi Sắc. Hỏi: Nếu thành tựu nghiệp thiện hệ thuộc cõi Dục, thì lúc ấy thành tựu nghiệp thiện hệ thuộc cõi Sắc-Vô sắc chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu nghiệp thiện hệ thuộc cõi Dục mà không phải nghiệp thiện hệ thuộc cõi Sắc-Vô sắc, nghĩa là sinh thuộc cõi Dục, không đoạn căn thiện, chưa đạt được tâm thiện thuộc cõi Sắc. 2. Có thành tựu nghiệp thiện hệ thuộc cõi Sắc-Vô sắc, không phải nghiệp thiện hệ thuộc cõi Dục, nghĩa là sinh thuộc cõi Sắc, được tâm thiện thuộc cõi Vô sắc. ===== PAGE 247 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 11 1401 3. Có thành tựu nghiệp thiện hệ thuộc cõi Dục, cũng thành tựu nghiệp thiện hệ thuộc cõi Sắc-Vô sắc, nghĩa là sinh thuộc cõi Dục, đạt được tâm thiện thuộc cõi Vô sắc. 4. Không phải thành tựu nghiệp thiện hệ thuộc cõi Dục, cũng không phải thành tựu nghiệp thiện hệ thuộc cõi Sắc-Vô sắc, nghĩa là Bổ-đặc-già-la đoạn căn thiện. Hỏi: Nếu thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Dục, thì lúc ấy thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Sắc chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Sắc, thì lúc ấy thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Dục chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Dục, thì lúc ấy thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Vô sắc chăng? Đáp: Đối với việc thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Dục, người kia nhất định sẽ thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Vô sắc. Có thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Vô sắc, không phải nghiệp hệ thuộc cõi Dục, nghĩa là Bổ-đặc-già-la sinh thuộc cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Dục, thì lúc ấy thành tựu nghiệp không hệ thuộc chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Dục, không phải nghiệp không hệ thuộc, nghĩa là phàm phu sinh thuộc cõi Dục và cõi Sắc. 2. Có thành tựu nghiệp không hệ thuộc mà không phải nghiệp hệ thuộc cõi Dục, nghĩa là Thánh giả sinh thuộc cõi Vô sắc. 3. Có thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Dục mà cũng thành tựu nghiệp không hệ thuộc, nghĩa là Thánh giả sinh thuộc cõi Dục, Sắc. 4. Phải là nghiệp hệ thuộc cõi Dục, cũng phải là nghiệp không hệ thuộc, nghĩa là phàm phu sinh thuộc cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Sắc, thì lúc ấy thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Vô sắc chăng? Đáp: Đối với việc thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Sắc, người kia nhất định thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Vô sắc. Có thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Vô sắc, không phải là nghiệp hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là các hữu tình sinh thuộc cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Sắc, thì lúc ấy thành tựu nghiệp không hệ thuộc chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: ===== PAGE 248 ===== 1402 BỘ TỲ ĐÀM 2 1. Có thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Sắc mà không phải là nghiệp không hệ thuộc, nghĩa là phàm phu sinh thuộc cõi Dục-Sắc. 2. Có thành tựu nghiệp không hệ thuộc mà không phải là nghiệp hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là Thánh giả sinh thuộc cõi Vô sắc. 3. Có thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Sắc mà cũng thành tựu nghiệp không hệ thuộc, nghĩa là Thánh giả sinh thuộc cõi Dục, Sắc. 4. Phải là nghiệp hệ thuộc cõi Sắc, cũng không thành tựu nghiệp không hệ thuộc, nghĩa là phàm phu sinh thuộc cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Vô sắc, thì lúc ấy thành tựu nghiệp không hệ thuộc chăng? Đáp: Đối với việc thành tựu nghiệp không hệ thuộc, người kia nhất định thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Vô sắc. Có thành tựu nghiệp hệ thuộc cõi Vô sắc mà không phải là nghiệp không hệ thuộc, nghĩa là các phàm phu. Hỏi: Nếu thành tựu nghiệp không hệ thuộc và hệ thuộc cõi Dục- cõi Sắc-cõi Vô sắc, thì người kia mạng chung sẽ sinh vào xứ nào? Đáp: Hoặc sinh vào cõi Dục, hoặc sinh vào cõi Sắc, hoặc sinh vào cõi Vô sắc, hoặc không có nơi sinh. ===== PAGE 249 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 12 1403 LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ