A-tỳ-đạt-ma Phát Trí Luận · Quyển 12
阿毘達磨發智論 · T1544
Hán văn
尊者迦多衍尼子造 三藏法師玄奘奉 詔譯 4 表無表納息 業蘊第四中表、無表納息第四 表無表總別四性三世成 業果界是非有漏等學等 身戒與心慧總別修不修 戒類三世成此章願具說 若成就身表，彼成就此無表耶？ 答：應作四句。 有成就身表非此無表。謂：生欲界，住非律儀 非不律儀，現有身表，不得此無表。或先有此 表不失，不得此無表。 有成就身無表非此表。 謂：聖者住胎，若生欲界，住律儀，不得別解 脫律儀，無身表，設有而失；若生色界，無身 表，設有而失；若聖者生無色界。 有成就身表 亦此無表。謂：生欲界，住律儀，不得別解脫律 儀，現有身表，亦得此無表；或先有此表不失， 亦得此無表。若住別解脫律儀，若住不律儀， 若住非律儀非不律儀，現有身表，亦得此無 表；或先有此表不失，亦得此無表。若生色界， 現有身表，或先有此表不失。 有非成就身表 亦非此無表。謂：住卵㲉。若異生住胎。若生 欲界，住非律儀非不律儀，無身表，設有而失。 若異生生無色界。 若成就善身表，彼成就此無表耶？ 答：應作四 句。 有成就善身表非此無表。謂：生欲界，住不 律儀及非律儀非不律儀，現有善身表，不得 此無表；或先有此表不失，不得此無表。 有成 就善身無表非此表。謂：聖者住胎。若生欲界， 住律儀，不得別解脫律儀，無善身表，設有而 失。若生色界，無善身表，設有而失。若聖者生 無色界。 有成就善身表亦此無表。謂：生欲界， 住律儀，不得別解脫律儀，現有善身表，亦得 此無表；或先有此表不失，亦得此無表。若住 別解脫律儀，若住不律儀及非律儀非不律 儀，現有善身表，亦得此無表；或先有此表不 失，亦得此無表。若生色界，現有善身表，或先 有此表不失。 有非成就善身表亦非此無表。 謂：處卵㲉。若異生住胎。若生欲界，住不律儀 及非律儀非不律儀，無善身表，設有而失。若 異生生無色界。 若成就不善身表，彼成就此無表耶？ 答：諸成 就不善身無表，彼成就此表。 有成就不善身 表非此無表。謂：生欲界，住律儀及非律儀非 不律儀，現有不善身表，不得此無表。或先有 此表不失，不得此無表。 若成就有覆無記身表，彼成就此無表耶？ 答： 無成就有覆無記身無表，有成就此表。謂：生 色界，現有有覆無記身表。 若成就無覆無記身表，彼成就此無表耶？ 答： 無成就無覆無記身無表，有成就此表。謂：生 欲、色界，現有無覆無記身表。 若成就過去身表，彼成就此無表耶？ 答：應作 四句。 有成就過去身表，非此無表。謂：生欲界， 住非律儀非不律儀，先有身表不失，不得此 無表。 有成就過去身無表，非此表。謂：聖者住 胎。若生欲界，住律儀，不得別解脫律儀，先無 身表，設有而失。若生色界，先無身表，設有而 失。若學者生無色界。 有成就過去身表，亦此 無表。謂：生欲界，住律儀，不得別解脫律儀，先 有身表不失，亦得此無表。若住別解脫律儀， 若住不律儀，若住非律儀非不律儀，先有身 表不失，亦得此無表。若生色界，先有身表不 失。 有非成就過去身表，亦非此無表。謂：處卵 㲉。若異生住胎。若生欲界，住非律儀非不 律儀，先無身表，設有而失。若阿羅漢及異 生，生無色界。 若成就過去善身表，彼成就此無表耶？ 答：應 作四句。 有成就過去善身表，非此無表。謂：生 欲界，住不律儀及非律儀非不律儀，先有 善身表不失，不得此無表。 有成就過去善身 無表，非此表。謂：聖者住胎。若生欲界，住律儀， 不得別解脫律儀，先無善身表，設有而失。若 生色界，先無善身表，設有而失。若學者生無 色界。 有成就過去善身表，及此無表。謂：生欲 界，住律儀，不得別解脫律儀，先有善身表不 失，亦得此無表。若住別解脫律儀，若住不 律儀及非律儀非不律儀，先有善身表不失， 亦得此無表。若生色界，先有善身表不失。 有 非成就過去善身表，亦非此無表。謂：處卵㲉。 若異生住胎。若生欲界，住不律儀及非律 儀非不律儀，先無善身表，設有而失。若阿 羅漢及異生，生無色界。 若成就過去不善身表，彼成就此無表耶？ 答： 諸成就過去不善身無表，彼成就此表。 有成 就過去不善身表，非此無表。謂：生欲界，住 律儀及非律儀非不律儀，先有不善身表不 失，不得此無表。 若成就過去有覆無記身表，彼成就此無表 耶？ 答：無成就過去有覆無記身表及此無表。 若成就過去無覆無記身表，彼成就此無表 耶？ 答：無成就過去無覆無記身表及此無表。 若成就未來身表，彼成就此無表耶？ 答：無成 就未來身表，有成就此無表。謂：聖者住胎。若 生欲界已，得色界善心。 若生色界。若聖者生 無色界。 若成就未來善身表，彼成就此無表耶？ 答：無 成就未來善身表，有成就此無表。謂：聖者住 胎。若生欲界已，得色界善心。若生色界。若聖 者生無色界。 若成就未來不善身表，彼成就 此無表耶？ 答：無成就未來不善身表及此無 表。 若成就未來有覆無記身表，彼成就此無表 耶？ 答：無成就未來有覆無記身表及此無表。 若成就未來無覆無記身表，彼成就此無表 耶？ 答：無成就未來無覆無記身表及此無表。 若成就現在身表，彼成就此無表耶？ 答：應作 四句。 有成就現在身表非此無表。謂：生欲界， 住律儀，不得別解脫律儀，現有身表，不得此 無表，設先有身表不失，而不得此無表。若住 非律儀非不律儀，現有身表，不得此無表，設 先有身表不失，而不得此無表。若生色界，現 有身表。 有成就現在身無表非此表。謂：生欲 界，住律儀，不得別解脫律儀，正在定；設不在 定，現無身表，先有身表不失，得此無表。若 住別解脫律儀及不律儀，現無身表。若住非 律儀非不律儀，現無身表，先有身表不失，得 此無表。若生色界，正在定。 有成就現在身表 亦此無表。謂：生欲界，住律儀，不得別解脫律 儀，現有身表，得此無表，或先有身表不失，得 此無表。若住別解脫律儀及不律儀，現有身 表。若住非律儀非不律儀，現有身表，得此無 表，或先有身表不失，得此無表。 有非成就現 在身表亦非此無表。謂：處卵㲉及住胎中。若 生欲界，住律儀，不得別解脫律儀，不在定，現 無身表；設先有身表不失，而不得此無表。若 住非律儀非不律儀，現無身表，設先有身表 不失，而不得此無表。若生色界，不在定，現 無身表。若生無色界。 若成就現在善身表，彼 成就此無表耶？ 答：應作四句。 有成就現在善 身表非此無表。謂：生欲界，住律儀，不得別解 脫律儀，現有善身表，不得此無表；設先有善 身表不失，而不得此無表。若住不律儀及非 律儀非不律儀，現有善身表，不得此無表；設 先有善身表不失，而不得此無表。若生色界， 現有善身表。 有成就現在善身無表非此表。 謂：生欲界，住律儀，不得別解脫律儀，正在定； 設不在定，現無善身表，先有善身表不失，而 得此無表。若住別解脫律儀，現無善身表。若 住不律儀及非律儀非不律儀，現無善身表， 先有善身表不失，而得此無表。若生色界，正 在定。 有成就現在善身表亦此無表。謂：生欲 界，住律儀，不得別解脫律儀，現有善身表，亦 得此無表，先有善身表不失，得此無表。若住 別解脫律儀，現有善身表。若住不律儀及住 非律儀非不律儀，現有善身表，亦得此無表， 先有善身表不失，得此無表。 有非成就現在 善身表亦非此無表。謂：處卵㲉及住胎中。若 生欲界，住律儀，不得別解脫律儀，不在定，現 無善身表；設先有善身表不失，而不得此無 表。若住不律儀及非律儀非不律儀，現無 善身表；設先有善身表不失，而不得此無表。 若生色界，不在定，現無善身表。若生無色界。 若成就現在不善身表，彼成就此無表耶？ 答： 應作四句。 有成就現在不善身表非此無表。 謂：生欲界，住律儀及非律儀非不律儀，現有 不善身表，不得此無表；設先有不善身表不 失，而不得此無表。 有成就現在不善身無表 非此表。謂：生欲界，住不律儀，現無不善身表。 若住律儀及非律儀非不律儀，現無不善身 表，先有不善身表不失，得此無表。 有成就現 在不善身表亦此無表。謂：生欲界，住律儀 及非律儀非不律儀，現有不善身表，亦得 此無表；先有不善身表不失，得此無表。若住 不律儀，現有不善身表。 有非成就現在不善 身表亦非此無表。謂：處卵㲉。若住胎中。若生 欲界，住律儀及非律儀非不律儀，現無不善 身表；設先有不善身表不失，而不得此無表。 若生色、無色界。 若成就現在有覆無記身表，彼成就此無表 耶？ 答：無成就現在有覆無記身無表。有成就 此表。謂：生色界，現有有覆無記身表。 若成就現在無覆無記身表，彼成就此無表 耶？ 答：無成就現在無覆無記身無表，有成就 此表。謂：生欲、色界，現有無覆無記身表。 如廣 說身表無表。如是語表無表。廣說亦爾。 若業欲界繫，彼業果欲界繫耶？ 答：諸業欲界 繫，彼業果亦爾。 有業果欲界繫非彼業。謂：由 色界道。作欲界化。發欲界語。 若業色界繫，彼 業果色界繫耶？ 答：諸業果色界繫，彼業亦爾。 有業色界繫非彼業果。謂：由色界道。作欲界 化。發欲界語。及由色界道，證諸結斷。 若業無 色界繫，彼業果無色界繫耶？ 答：諸業果無色 界繫，彼業亦爾。 有業無色界繫非彼業果。謂： 由無色界道，證諸結斷。 若業不繫，彼業果不 繫耶？ 答：諸業不繫，彼業果亦爾。 有業果不繫 非彼業。謂：由色、無色界道，證諸結斷。 若業非欲界繫，彼業果非欲界繫耶？ 答：諸 業果非欲界繫，彼業亦爾。 有業非欲界繫，非 彼業果。謂：由色界道，作欲界化，發欲界語。 若業非色界繫，彼業果非色界繫耶？ 答：諸業 非色界繫，彼業果亦爾。 有業果非色界繫 非彼業。謂：由色界道，作欲界化，發欲界語；及 由色界道，證諸結斷。 若業非無色界繫，彼業 果非無色界繫耶？ 答：諸業非無色界繫，彼業 果亦爾。 有業果非無色界繫非彼業。謂：由 無色界道，證諸結斷。 若業非不繫，彼業果 非不繫耶？ 答：諸業果非不繫，彼業亦爾。 有 業非不繫，非彼業果。謂：由色、無色界道，證諸 結斷。 頗業有漏，有漏果耶？——答：有。謂：等流、異熟果。 頗業有漏，無漏果耶？——答：有。謂：離繫果。 頗業有 漏，有漏、無漏果耶？——答：有。謂：等流、異熟、離繫果。 頗業無漏，無漏果耶？——答：有。謂：等流、離繫果。 頗 業無漏，有漏果耶？——答：無。 頗業無漏，有漏、無漏 果耶？——答：無。 頗業有漏、無漏，有漏、無漏果耶？ 答： 無。 頗業有漏、無漏，有漏果耶？——答：無。 頗業有漏、 無漏，無漏果耶？——答：無。 頗業學，學果耶？——答：有。 謂：等流果。 頗業學，無學果耶？——答：有。謂：等流 果。 頗業學，非學非無學果耶？——答：有。謂：離繫 果。 頗業無學，無學果耶？——答：有。謂：等流果。 頗 業無學，學果耶？——答：無。 頗業無學，非學非無學 果耶？——答：無。 頗業非學非無學，非學非無學果 耶？ 答：有。謂：等流、異熟、離繫果。 頗業非學無學， 學果耶？——答：無。 頗業非學非無學，無學果耶？—— 答：無。 如世尊說：「不修身，不修戒，不修心，不修慧。」 云何不修身？ 答：若於身未離貪、欲、潤、憙、渴。 又！ 無間道能盡色貪，彼於此道未修、未安。 云何 不修戒？ 答：若於戒未離貪，廣說如身。 云何不 修心？ 答：若於心未離貪、欲、潤、憙、渴。 又！無間道 能盡無色貪，彼於此道未修、未安。 云何不修 慧？ 答：若於慧未離貪，廣說如心。 若不修身，彼 不修戒耶？ 答：如是。 設不修戒，彼不修身耶？ 答： 如是。 若不修身，彼不修心耶？ 答：諸不修身，彼 不修心。 有不修心，非不修身。謂：已離色染，未 離無色染。 若不修身，彼不修慧耶？ 答：諸不 修身，彼不修慧。 有不修慧，非不修身，如前說。 若不修戒，彼不修心耶？ 答：諸不修戒，彼不修 心。 有不修心，非不修戒，如前說。 若不修戒，彼 不修慧耶？ 答：諸不修戒，彼不修慧。 有不修慧， 非不修戒，如前說。 若不修心，彼不修慧耶？ 答： 如是。 設不修慧，彼不修心耶？ 答：如是。 如世尊說：「修身、修戒、修心、修慧。」 云何修身？ 答： 若於身已離貪、欲、潤、憙、渴。 又！無間道能盡色 貪，彼於此道已修、已安。 云何修戒？ 答：若於戒 已離貪，廣說如身。 云何修心？ 答：若於心已離 貪、欲、潤、憙、渴。 又！無間道能盡無色貪，彼於此 道已修、已安。 云何修慧？ 答：若於慧已離貪，廣 說如心。 若修身，彼修戒耶？ 答：如是。 設修戒， 彼修身耶？ 答：如是。 若修身，彼修心耶？ 答：諸修 心，彼修身。 有修身，非修心。謂：已離色染，未離 無色染。 若修身，彼修慧耶？ 答：諸修慧，彼修 身。 有修身，非修慧，如前說。 若修戒，彼修心 耶？ 答：諸修心，彼修戒。 有修戒，非修心，如前 說。 若修戒，彼修慧耶？ 答：諸修慧，彼修戒。 有 修戒，非修慧，如前說。 若修心，彼修慧耶？ 答：如 是。 設修慧，彼修心耶？ 答：如是。 若成就過去戒，彼成就未來、現在此類戒耶？ 答： 有成就過去戒非未來、現在此類戒。謂：表 戒已滅不失，此類戒不現前。 有及未來非現 在。謂：靜慮無漏戒已滅不失，此類戒不現前。 有及現在非未來。謂：表戒已滅不失，此類戒 現前。 有及未來、現在。謂：靜慮無漏戒已滅不 失，此類戒現前。 若成就未來戒，彼成就過去、現在此類戒耶？ 答： 有成就未來戒，非過去、現在此類戒。謂：阿 羅漢生無色界。 有及過去，非現在。謂：靜慮無 漏戒已滅不失，此類戒不現前。 有及現在，非 過去。謂：無漏戒初現前。 有及過去、現在。謂：靜 慮無漏戒已滅不失，此類戒現前。 若成就現 在戒，彼成就過去、未來此類戒耶？ 答： 有成就 現在戒，非過去、未來此類戒。謂：表戒初現前。 有及過去，非未來。謂：表戒已滅不失，此類戒 現前。 有及未來，非過去。謂：無漏戒初現前。 有 及過去、未來。謂：靜慮無漏戒已滅不失，此類 戒現前。 5 自業納息 業蘊第四中自業納息第五 自業義世成對異熟成墮 智謀害留捨心亂纏佛教 書數算印詩世間工業處 成就學等戒此章願具說 云何自業？ 答：若業已得今有異熟，及業異熟 已生正受。 自業是何義？ 答：是得自果、自等流、 自異熟義。 復次！此業所招異熟於自相續現 熟，非餘；於自相續養、隨養，育、隨育，護、隨護， 轉、隨轉，益、隨益；故名自業。 若業是自業，此業當言過去耶？未來耶？現在 耶？ 答：此業當言過去。 若業是自業，此業成就耶？ 答：應作四句。 有業 是自業，此業不成就。謂：業已得今有異熟，及 業異熟已生正受，此業已失。 有業成就，此業 非自業。謂：業非已得今有異熟，及業異熟非 已生正受，此業不失。 有業是自業，此業亦成 就。謂：業已得今有異熟，及業異熟已生正受， 此業不失。 有業非自業，此業不成就。謂：業非 已得今有異熟，及業異熟非已生正受。此業 已失。 非亦有四句，與前相違，應廣說。 若業是自業，此業定當受異熟耶？ 答：應作四 句。 有業是自業，此業定當不受異熟。謂：業已 得今有異熟，及業異熟已生正受，已至最後 位。 有業定當受異熟，此業非自業。謂：業非已 得今有異熟，及業異熟非已生正受，此業異 熟未熟。 有業是自業，此業定當受異熟。謂：業 已得今有異熟，及業異熟已生正受，未至最 後位。 有業非自業，此業定當不受異熟。謂：業 非已得今有異熟，及業異熟非已生正受，此 業異熟已熟。 非亦有四句，與前相違，應廣 說。 若業成就，此業定當受異熟耶？ 答：應作四 句。 有業成就，此業定當不受異熟。謂：業過去 不善、善有漏異熟已熟，此業不失。若業未來 不善、善有漏已得，而定不生。若業無記無漏 成就。 有業定當受異熟，此業不成就。謂： 業過去不善、善有漏異熟未熟，此業已失。若業未 來不善、善有漏不得，而定當生。 有業成就，此 業定當受異熟。謂：業過去不善、善有漏異熟 未熟，此業不失。若業未來不善、善有漏已得， 亦定當生。若業現在不善、善有漏。 有業不成 就，此業定當不受異熟。謂：業過去不善、善有 漏異熟已熟。此業已失。若業未來不善、善有 漏不得，亦定不生。若業無記無漏不成就。 非 亦有四句，與前相違，應廣說。 若預流者，有不善業，能順苦受，異熟未熟，彼 既成熟，應墮惡趣，何道障故而不墮耶？ 答： 由二部結，縛諸有情令墮惡趣。謂：見所斷、修 所斷結。諸預流者，雖未永斷修所斷結，而已 永斷見所斷結，闕一資糧，不墮惡趣；如車具 二輪，有所運載，鳥有二翼，能飛虛空，闕一不 然。此亦如是。 如世尊說：「我聖弟子！應自審記：已盡地獄、傍 生、餓鬼嶮惡趣坑。」 諸預流者，為有現智，能自 審知盡地獄等而自記耶？ 答：不能。 若爾彼 云何知？ 答：信佛語故。謂：世尊說：「若有多聞諸 聖弟子，能隨觀察，見自身中有四證淨現在 前者，應自審記已盡地獄、傍生、餓鬼險惡趣 坑。」 又！預流者已得四智，謂：苦、集、滅、道智；未得 盡智、無生智。故 如世尊說：「由學謀害，那伽諦觀，却後七日，憍 薩羅家，必當殄滅。」 云何學謀害？ 答：如有學者 未離欲染，他加害時，便作念言：「當令衰壞，母 失愛子。」 又！如學者已離欲染，他加害時，從離 欲退，作是念言：「當令衰壞，母失愛子」 諸學謀害，必果遂耶？ 答：此不決定。若諸有情， 造作增長大威勢業，異熟現前，便不果遂。 云何苾芻留多壽行？ 答：謂阿羅漢成就神通， 得心自在。若於僧眾，若別人所，以衣以鉢，或 以隨一沙門命緣眾具布施，施已發願，即入 邊際第四靜慮。從定起已，心念口言：「諸我 能感富異熟業，願此轉招壽異熟果。」時彼能 招富異熟業，則轉能招壽異熟果。 云何苾芻捨多壽行？ 答：謂阿羅漢成就神通， 得心自在，如前布施，施已發願，即入邊際第 四靜慮。從定起已，心念口言：「諸我能感壽 異熟業，願此轉招富異熟果。」時彼能招壽異 熟業，則轉能招富異熟果。 云何心狂亂？ 答：謂由四緣勢力所逼，令心狂 亂。 一、由非人現惡色像，遇已驚恐，令心狂亂。 二、由非人忿打支節，苦受所逼，令心狂亂。 三、 由大種乖違，令心狂亂。 四、由先業異熟，令心 狂亂。 何纏相應法，皆不善耶？ 答：無慚、無愧。 佛 教云何？ 答：謂佛語言、評論、唱詞、語路、語音、語 業、語表，是謂佛教。 佛教當言善耶？無記耶？ 答： 或善，或無記。 云何善？謂：佛善心所發語言，乃 至語表。 云何無記？謂：佛無記心所發語言，乃 至語表。 佛教名何法？ 答：名身、句身、文身。次第行列， 次第安布，次第連合。 契經、應頌、記說、伽他、自說、因緣、譬喻、本事、本生、 方廣、希法。 論議名何法？ 答：名身、句身、文身，次 第行列，次第安布，次第連合。 書名何法？ 答：如 理轉變身業，及此所依諸巧便智。 數名何法？ 答：如理轉變意業，及此所依諸巧便智。 算名 何法？ 答：如理轉變語業，及此所依諸巧便智。 印名何法？ 答：如理轉變身業，及此所依諸巧 便智。 詩名何法？ 答：如理轉變語業，及此所依 諸巧便智。 世間種種工巧業處名何法？ 答： 謂慧為先，造作彼彼工巧業處，及此所依諸 巧便智。 若成就學戒，彼成就非學非無學戒耶？ 答：應 作四句。 有成就學戒，非非學非無學戒。謂：學 者生無色界。 有成就非學非無學戒，非學戒。 謂：阿羅漢及諸異生，生欲、色界。 有成就學戒， 亦非學非無學戒。謂：學者生欲、色界。 有非成 就學戒，亦非非學非無學戒。謂：阿羅漢及諸 異生，生無色界。 若成就無學戒，彼成就非學非無學戒耶？ 答： 應作四句。 有成就無學戒，非非學非無學戒。 謂：阿羅漢生無色界。 有成就非學非無學戒， 非無學戒。謂：諸學者及諸異生，生欲、色界。 有 成就無學戒亦非學，非無學戒。謂：阿羅漢生 欲、色界。 有非成就無學戒，亦非非學非無學 戒。謂：諸學者及諸異生，生無色界。
Việt dịch
QUYỂN 12 Chương 4: NGHIỆP UẨN Phẩm 4: BÀN VỀ BIỂU, VÔ BIỂU Biểu-vô biểu có chung và riêng, Bốn tánh thành tựu qua ba đời, Nghiệp-quả-giới cùng với đúng-sai, Hữu lậu cùng với cả tâm tuệ, Chung và riêng tu với không tu, Giới loại thành tựu qua ba đời, Nghĩa chương này xin nói đầy đủ. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu thân biểu mà không phải vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, hiện có thân biểu, không đạt được vô biểu này, hoặc trước đã có biểu này mà không mất, không đạt được vô biểu này. 2. Có thành tựu thân vô biểu mà không phải là biểu này, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng; hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, không có thân biểu, giả sử có rồi mất. Nếu sinh vào cõi Sắc, không có thân biểu, giả sử có rồi mất; hoặc Thánh giả sinh vào cõi Vô sắc. 3. Có thành tựu thân biểu, cũng thành tựu vô biểu này nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, hiện có thân biểu, cũng đạt được vô biểu này, hoặc trước kia đã có biểu này mà không mất, cũng đạt được vô biểu này. Hoặc trú vào ===== PAGE 250 ===== 1404 BỘ TỲ ĐÀM 2 luật nghi biệt giải thoát, hoặc trú vào không có luật nghi, hoặc trú vào chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, hiện có thân biểu, cũng đạt được vô biểu này; hoặc trước có biểu này không mất, cũng đạt được vô biểu này. Nếu sanh vào cõi Sắc, hiện có thân biểu, hoặc trước có biểu này không mất. 4. Không thành tựu thân biểu, cũng không phải là vô biểu này, nghĩa là trụ trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở trong thai; hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, không có thân biểu, giả sử có rồi mất; hoặc phàm phu sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu thiện, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu thân biểu thiện mà không phải là vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi không có luật nghi và chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi, hiện có thân biểu thiện, không đạt được vô biểu này, hoặc trước đã có biểu này không mất, không đạt được vô biểu này. 2. Có thành tựu thân vô biểu, thiện mà không phải là biểu này, nghĩa là Thánh giả ở trong thai tạng; hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, không có thân biểu thiện, giả sử có rồi mất; hoặc sinh nơi cõi Sắc không có thân biểu thiện, giả sử có rồi mất; hoặc Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. 3. Có thành tựu thân biểu thiện cũng là vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, hiện có thân biểu thiện, cũng đạt được vô biểu này. Hoặc trước kia đã có biểu này không mất, cũng đạt được vô biểu này. Hoặc trụ nơi luật nghi biệt giải thoát, Hoặc trụ nơi không luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, hiện có thân biểu thiện, cũng đạt được vô biểu này, hoặc trước đã có biểu này không mất, cũng đạt được vô biểu này; hoặc sinh nơi cõi Sắc hiện có thân biểu thiện, hoặc trước đã có biểu này không mất. 4. Không thành tựu thân biểu thiện, cũng không phải là vô biểu này, nghĩa là trụ trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở trong thai; hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi không có luật nghi và chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi, không có thân biểu thiện, giả sử có rồi mất; hoặc phàm phu sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu bất thiện, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? ===== PAGE 251 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 12 1405 Đáp: Có thành tựu thân vô biểu bất thiện, thì lúc ấy thành tựu biểu này. Có thành tựu thân biểu bất thiện, không phải là vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi và chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi, hiện có thân biểu bất thiện, không đạt được vô biểu này, hoặc trước đã có biểu này không mất, không đạt được vô biểu này. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu hữu phú, vô ký, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Không có thành tựu thân vô biểu hữu phú vô ký mà có thành tựu biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Sắc, hiện có thân biểu hữu phú, vô ký. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu vô phú, vô ký, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Không có thành tựu thân vô biểu vô phú vô ký mà có thành tựu biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục-Sắc, hiện có thân biểu vô phú vô ký. Hỏi: Nếu thành tựu thân vô biểu quá khứ, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu thân biểu quá khứ mà không phải là vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, trước đã có thân biểu không mất, không đạt được vô biểu này. 2. Có thành tựu thân vô biểu quá khứ mà không phải là biểu này, nghĩa là Thánh giả ở bào thai; hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, trước không có thân biểu, giả sử có rồi mất. Hoặc sinh nơi cõi Sắc, trước không có thân biểu, giả sử có rồi mất; hoặc Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. 3. Có thành tựu thân biểu quá khứ cũng là vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, trước đã có thân biểu không mất, cũng đạt được vô biểu này. Hoặc trụ nơi luật nghi biệt giải thoát, hoặc trụ nơi không có luật nghi, hoặc trụ nơi chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi, trước đã có thân biểu không mất, cũng đạt được vô biểu này; hoặc sinh nơi cõi Sắc, thì trước đã có thân biểu không mất. 4. Không thành tựu thân biểu quá khứ, cũng không phải là vô biểu này, nghĩa là trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở bào thai; hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi chẳng phải là luật nghi, không phải không luật nghi, ===== PAGE 252 ===== 1406 BỘ TỲ ĐÀM 2 trước không có thân biểu, giả sử có rồi mất, hoặc A-la-hán và phàm phu sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu thiện quá khứ, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu thân biểu thiện quá khứ mà không phải là vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi không luật nghi và trụ nơi chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi, trước đã có thân biểu thiện không mất, không đạt được vô biểu này. 2. Có thành tựu thân vô biểu thiện quá khứ mà không phải là biểu này, nghĩa là Thánh giả ở bào thai, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, trước không có thân biểu thiện, giả sử có rồi mất. Hoặc sinh nơi cõi Sắc, trước không có thân biểu thiện, giả sử có rồi mất, hoặc Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. 3. Có thành tựu thân biểu thiện quá khứ cũng là vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, trước đã có thân biểu thiện không mất, cũng đạt được vô biểu này. Hoặc trụ nơi luật nghi biệt giải thoát, hoặc trụ nơi không luật nghi, hoặc trụ nơi chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi, trước đã có thân biểu thiện không mất, cũng đạt được vô biểu này. Hoặc sinh nơi cõi Sắc, thì trước đã có thân biểu thiện không mất. 4. Không thành tựu thân biểu thiện quá khứ, cũng không phải là vô biểu này, nghĩa là trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở bào thai; hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi không có luật nghi, và nơi chẳng phải luật nghi chẳng phải là không luật nghi, trước đã không có thân biểu thiện, giả sử có rồi mất; hoặc A-la-hán và phàm phu sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu bất thiện quá khứ, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Thành tựu thân biểu bất thiện quá khứ, thì lúc ấy thành tựu biểu này. Có thành tựu thân biểu bất thiện quá khứ mà không phải là vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, và nơi chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi, trước đã có thân biểu bất thiện quá khứ không mất, không đạt được vô biểu này. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu hữu phú, vô ký quá khứ, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Không có thành tựu thân biểu hữu phú, vô ký quá khứ và vô biểu. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu vô phú, vô ký quá khứ, thì lúc ấy ===== PAGE 253 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 12 1407 thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Không có thành tựu thân biểu vô phú, vô ký quá khứ và vô biểu này. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu vị lai, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Không có thành tựu thân biểu vị lai mà có thành tựu vô biểu này, nghĩa là Thánh giả ở bào thai, hoặc sinh nơi cõi Dục rồi, đạt được tâm thiện thuộc cõi Sắc, hoặc sinh nơi cõi Sắc; hoặc Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu thiện vị lai, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Không có thành tựu thân biểu thiện vị lai mà có thành tựu vô biểu này, nghĩa là Thánh giả ở bào thai, hoặc sinh nơi cõi Dục rồi, đạt được tâm thiện nơi cõi Sắc, hoặc sinh thuộc cõi Sắc, hoặc Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu bất thiện ở vị lai, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Không có thành tựu thân biểu bất thiện vị lai và vô biểu. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu hữu phú, vô ký vị lai, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Không có thành tựu thân biểu hữu phú, vô ký vị lai và vô biểu này. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu vô phú, vô ký vị lai, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Không có thành tựu thân biểu vô phú, vô ký vị lai và vô biểu này. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu ở hiện tại, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu thân biểu hiện tại mà không phải là vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, hiện có thân biểu, không đạt được vô biểu này, giả sử trước đã có thân biểu không mất mà không đạt được vô biểu này. Hoặc đã trụ nơi không phải luật nghi, không phải là không luật nghi, hiện có thân biểu, không đạt được vô biểu này, giả sử trước đã có thân biểu không mất, mà không đạt được vô biểu này, hoặc sinh nơi cõi Sắc hiện có thân biểu. 2. Có thành tựu thân vô biểu hiện tại mà không phải là biểu này, ===== PAGE 254 ===== 1408 BỘ TỲ ĐÀM 2 nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, đang trong định giả sử không ở trong định, hiện không có thân biểu, trước đã có thân biểu không mất, đạt được vô biểu này. Hoặc trụ nơi luật nghi biệt giải thoát và không luật nghi hiện không có thân biểu. Hoặc trụ nơi chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi hiện không có thân biểu, trước đã có thân biểu không mất, đạt được vô biểu này, hoặc sinh nơi cõi Sắc, đang trong định. 3. Có thành tựu thân biểu hiện tại cũng là vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, hiện có thân biểu, đạt được vô biểu này, hoặc trước đã có thân biểu không mất, đạt được vô biểu này. Hoặc trụ nơi luật nghi biệt giải thoát và không luật nghi, thì hiện đang có thân biểu. Hoặc trụ nơi chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi, thì hiện có thân biểu, được vô biểu này, hoặc trước đã có thân biểu không mất, được vô biểu này. 4. Không thành tựu thân biểu hiện tại cũng không phải là vô biểu này, nghĩa là trong vỏ trứng và trụ trong thai tạng. Hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, không ở trong định, hiện không có thân biểu, giả sử trước đã có thân biểu không mất mà không đạt được vô biểu này. Hoặc trụ nơi chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi, hiện không có thân biểu, giả sử trước đã có thân biểu không mất, mà vẫn không đạt được vô biểu này; hoặc sinh nơi cõi Sắc, không ở trong định, hiện không có thân biểu, hoặc sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu thiện hiện tại, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu thân biểu thiện hiện tại mà không phải là vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, hiện có thân biểu thiện, không đạt được vô biểu này, giả sử trước đã có thân biểu thiện không mất mà không đạt được vô biểu này. Hoặc trụ nơi không luật nghi và nơi không phải luật nghi, không phải không luật nghi, hiện có thân biểu thiện, không đạt được vô biểu này, giả sử trước đã có thân biểu thiện không mất, mà không đạt được vô biểu này, hoặc sinh nơi cõi Sắc hiện có thân biểu thiện. 2. Có thành tựu thân vô biểu hiện tại mà không phải là biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, đang trong định, giả sử không ở trong định, hiện không ===== PAGE 255 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 12 1409 có thân biểu thiện, trước đó có thân biểu thiện không mất, đạt được vô biểu này. Hoặc trụ nơi luật nghi biệt giải thoát và không luật nghi, hiện không có thân biểu thiện. Hoặc trụ nơi chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi hiện không có thân biểu thiện, trước đã có thân biểu thiện không mất, mà đạt được vô biểu này, hoặc sinh nơi cõi Sắc, đang ở trong định. 3. Có thành tựu thân biểu thiện hiện tại, cũng là vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, hiện có thân biểu thiện, cũng đạt được vô biểu này, hoặc trước đã có thân biểu thiện không mất, đạt được vô biểu này. Hoặc trụ nơi luật nghi biệt giải thoát và không luật nghi, hiện đang có thân biểu thiện. Hoặc trụ nơi chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi, thì hiện có thân biểu thiện, cũng đạt được vô biểu này; hoặc trước đã có thân biểu thiện không mất, đạt được vô biểu này. 4. Không thành tựu thân biểu thiện hiện tại, cũng không phải là vô biểu này, nghĩa là trong vỏ trứng và trụ trong thai tạng. Hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, không đạt được luật nghi biệt giải thoát, không ở trong định, hiện không có thân biểu thiện, giả sử trước đã có thân biểu thiện không mất mà không đạt được vô biểu này. Hoặc trụ nơi không luật nghi và nơi chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi, hiện không có thân biểu thiện, giả sử trước đã có thân biểu thiện không mất, mà vẫn không đạt được vô biểu này. Hoặc sinh nơi cõi Sắc, không ở trong định, hiện không có thân biểu thiện, hoặc sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu bất thiện hiện tại, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu thân biểu bất thiện hiện tại, không phải là vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, và không phải luật nghi, không phải là không luật nghi, hiện có thân biểu bất thiện, không đạt được vô biểu này, giả sử trước đã có thân biểu bất thiện không mất mà không đạt được vô biểu này. 2. Có thành tựu thân vô biểu bất thiện hiện tại mà không phải là biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi không luật nghi, hiện không có thân biểu bất thiện. Hoặc trụ nơi luật nghi và chẳng phải luật nghi, chẳng phải là không luật nghi thì hiện không có thân biểu bất thiện, trước đã có thân biểu bất thiện không mất, mà đạt được vô biểu này. 3. Có thành tựu thân biểu bất thiện hiện tại, cũng là vô biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, và không phải luật nghi ===== PAGE 256 ===== 1410 BỘ TỲ ĐÀM 2 không phải là không luật nghi, hiện có thân biểu bất thiện, cũng đạt được vô biểu này, hoặc trước đã có thân biểu bất thiện không mất, đạt được vô biểu này. Hoặc trụ nơi không luật nghi hiện có thân biểu bất thiện. 4. Không thành tựu thân biểu bất thiện hiện tại, cũng không phải là vô biểu này, nghĩa là trong vỏ trứng hoặc trụ trong thai tạng. Hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, hiện tại không có thân biểu bất thiện, giả sử trước đã có thân biểu bất thiện không mất mà vẫn không đạt được vô biểu này, hoặc sinh nơi cõi Sắc-Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu hữu phú, vô ký hiện tại, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Không có thành tựu thân vô biểu hữu phú, vô ký hiện tại. Có thành tựu biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Vô sắc, hiện có thân biểu hữu phú, vô ký. Hỏi: Nếu thành tựu thân biểu vô phú, vô ký hiện tại, thì lúc ấy thành tựu vô biểu này chăng? Đáp: Không có thành tựu thân vô biểu vô phú, vô ký hiện tại. Có thành tựu biểu này, nghĩa là sinh nơi cõi Dục-Sắc, hiện có thân biểu vô phú, vô ký. Như trình bày rộng về biểu-vô biểu của thân. Như vậy biểu- vô biểu của ngữ, trình bày rộng cũng đúng như vậy. Hỏi: Nếu nghiệp hệ thuộc cõi Dục, thì nghiệp quả đó hệ thuộc cõi Dục chăng? Đáp: Các nghiệp thuộc về nơi cõi Dục, nghiệp quả ấy cũng vậy. Có thể có nghiệp quả hệ thuộc nơi cõi Dục, mà không phải là nghiệp kia, nghĩa là do đạo cõi Sắc, làm thay đổi cõi Dục, phát ra ngôn ngữ cõi Dục. Hỏi: Nếu nghiệp hệ thuộc cõi Sắc, thì nghiệp quả đó hệ thuộc cõi Sắc chăng? Đáp: Các nghiệp quả thuộc về nơi cõi Sắc, nghiệp ấy cũng vậy. Có thể có nghiệp hệ thuộc nơi cõi Sắc, không phải là nghiệp quả kia, nghĩa là do đạo cõi Sắc, làm thay đổi cõi Dục phát ra ngôn ngữ cõi Dục và do đạo cõi Sắc, chứng các kiết đoạn. Hỏi: Nếu nghiệp hệ thuộc cõi Vô sắc, thì nghiệp quả đó hệ thuộc cõi Vô sắc chăng? Đáp: Các nghiệp quả thuộc về nơi cõi Vô sắc, nghiệp ấy cũng vậy. Có thể có nghiệp hệ thuộc nơi cõi Vô sắc, không phải nghiệp quả kia, nghĩa là do đạo nơi cõi Vô sắc chứng các kiết đoạn. ===== PAGE 257 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 12 1411 Hỏi: Nếu nghiệp không hệ thuộc, thì nghiệp quả đó không hệ thuộc chăng? Đáp: Các nghiệp không hệ thuộc, nghiệp quả đó cũng vậy. Có thể có nghiệp quả không hệ thuộc, không phải nghiệp kia, nghĩa là do đạo của cõi Sắc-Vô sắc, chứng các kiết đoạn. Hỏi: Nếu nghiệp không phải hệ thuộc nơi cõi Dục, thì nghiệp quả đó không hệ thuộc cõi Dục chăng? Đáp: Các nghiệp quả không hệ thuộc cõi Dục, nghiệp ấy cũng vậy. Có thể có nghiệp không phải hệ thuộc cõi Dục mà không phải là nghiệp quả của cõi Dục, nghĩa là do đạo cõi Sắc, làm thay đổi cõi Dục phát ra ngôn ngữ cõi Dục. Hỏi: Nếu nghiệp không hệ thuộc nơi cõi Sắc, thì nghiệp quả đó không hệ thuộc cõi Sắc chăng? Đáp: Các nghiệp không hệ thuộc cõi Sắc, nghiệp quả ấy cũng vậy. Có thể có nghiệp quả không hệ thuộc cõi Sắc mà không phải là nghiệp của cõi Sắc, nghĩa là do đạo cõi Sắc, làm thay đổi cõi Dục, phát ra ngôn ngữ cõi Dục, và do đạo nơi cõi Sắc chứng các kiết đoạn. Hỏi: Nếu nghiệp không hệ thuộc cõi Vô sắc, thì nghiệp quả đó không phải hệ thuộc cõi Vô sắc chăng? Đáp: Các nghiệp không hệ thuộc cõi Vô sắc, nghiệp quả ấy cũng vậy. Có thể có nghiệp quả không hệ thuộc cõi Vô sắc cũng không phải là nghiệp của cõi Vô sắc, nghĩa là do đạo cõi Vô sắc, chứng các kiết đoạn. Hỏi: Nếu nghiệp không phải không hệ thuộc, thì nghiệp quả đó không phải là không hệ thuộc chăng? Đáp: Các nghiệp quả không phải là không hệ thuộc, nghiệp đó cũng vậy. Có thể có nghiệp không phải là không hệ thuộc, cũng không phải là nghiệp quả kia, nghĩa là do đạo của cõi Sắc-Vô sắc, chứng các kiết đoạn. Hỏi: Có thể có nghiệp hữu lậu mà có quả là hữu lậu chăng? Đáp: Có, nghĩa là quả dị thục đẳng lưu. Hỏi: Có thể có nghiệp hữu lậu mà có quả là vô lậu chăng? Đáp: Có, nghĩa là quả ly hệ. Hỏi: Có thể có nghiệp hữu lậu mà có quả là hữu lậu-vô lậu chăng? Đáp: Có, nghĩa là quả ly hệ thuộc dị thục đẳng lưu. Hỏi: Có thể có nghiệp vô lậu mà có quả là vô lậu chăng? Đáp: Có, nghĩa là quả ly hệ đẳng lưu. ===== PAGE 258 ===== 1412 BỘ TỲ ĐÀM 2 Hỏi: Có thể có nghiệp vô lậu mà có quả là hữu lậu chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Có thể có nghiệp vô lậu mà có quả là vô lậu, hữu lậu chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Có thể có nghiệp hữu lậu-vô lậu mà có quả là hữu lậu-vô lậu chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Có thể có nghiệp hữu lậu-vô lậu mà có quả là hữu lậu chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Có thể có nghiệp hữu lậu-vô lậu mà có quả là vô lậu chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Có thể có nghiệp học mà có quả là học chăng? Đáp: Có, nghĩa là quả đẳng lưu. Hỏi: Có thể có nghiệp học mà có quả là vô học chăng? Đáp: Có, nghĩa là quả đẳng lưu. Hỏi: Có thể có nghiệp học mà có quả là phi học phi vô học chăng? Đáp: Có, nghĩa là quả lìa sự hệ thuộc. Hỏi: Có thể có nghiệp vô học mà có quả là vô học chăng? Đáp: Có, nghĩa là quả đẳng lưu. Hỏi: Có thể có nghiệp vô học mà có quả là học chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Có thể có nghiệp vô học mà có quả là phi học phi vô học chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Có thể có nghiệp phi học phi vô học mà có quả là phi học phi vô học chăng? Đáp: Có, nghĩa là quả ly hệ thuộc dị thục đẳng lưu. Hỏi: Có thể có nghiệp phi học phi vô học mà có quả là học chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Có thể có nghiệp phi học phi vô học, mà có quả là vô học chăng? Đáp: Không có. Như Đức Thế Tôn nói: “Không tu thân, không tu giới, không tu ===== PAGE 259 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 12 1413 tâm, không tu tuệ”. Hỏi: Thế nào là không tu thân? Đáp: Nếu đối với thân chưa lìa tham dục, thêm nhiều khao khát vui thích, còn đạo vô gián có năng lực trừ tham sắc, mà người kia đối với đạo này lại không tu-không an. Hỏi: Thế nào là không tu giới? Đáp: Nếu đối với giới mà chưa lìa tham; nói rộng ra như thân. Hỏi: Thế nào là không tu tâm? Đáp: Nếu đối với tâm chưa lìa tham dục, thêm nhiều khao khát vui thích, còn tạo vô gián có năng lực trừ hết tham vô sắc, mà người kia đối với đạo này lại không tu-không an. Hỏi: Thế nào là không tu tuệ? Đáp: Nếu đối với tuệ mà chưa lìa tham, nói rộng như tâm. Hỏi: Nếu không tu thân thì lúc ấy không tu giới chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu không tu giới thì lúc ấy không tu thân chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu không tu thân thì lúc ấy không tu tâm chăng? Đáp: Đối với không tu thân, thì lúc ấy không tu tâm. Có lúc không tu tâm mà không phải là không tu thân, nghĩa là đã lìa sắc nhiễm, chưa lìa vô sắc nhiễm. Hỏi: Nếu không tu thân thì lúc ấy không tu tuệ chăng? Đáp: Đối với không tu thân, thì lúc ấy không tu tuệ. Có lúc không tu tuệ mà không phải là không tu thân, nghĩa là đã lìa sắc nhiễm, chưa lìa vô sắc nhiễm. Hỏi: Nếu không tu giới thì lúc ấy không tu tâm chăng? Đáp: Đối với không tu giới, thì lúc ấy không tu tâm. Có lúc không tu tâm mà không phải là không tu giới, nghĩa là đã lìa sắc nhiễm, chưa lìa vô sắc nhiễm. Hỏi: Nếu không tu giới thì lúc ấy không tu tuệ chăng? Đáp: Đối với không tu giới, thì lúc ấy không tu tuệ. Có lúc không tu tuệ mà không phải là không tu giới, nghĩa là đã lìa sắc nhiễm, chưa lìa vô sắc nhiễm. Hỏi: Nếu không tu tâm thì lúc ấy không tu tuệ chăng? Đáp: Đúng như vậy. Nếu không tu tuệ thì lúc ấy không tu tâm chăng? Đáp: Đúng như vậy. Như Đức Thế Tôn nói: “Tu thân, tu giới, tu tâm, tu tuệ”. ===== PAGE 260 ===== 1414 BỘ TỲ ĐÀM 2 Hỏi: Thế nào là tu thân? Đáp: Nếu đối với thân đã lìa tham dục, lìa tăng thêm khao khát vui thú, còn đạo vô gián có năng lực trừ hết tham sắc, thì người kia đối với đạo này đã tu và đã an. Hỏi: Thế nào là tu giới? Đáp: Nếu đối với giới thì đã lìa tham; nói rộng ra như thân. Hỏi: Thế nào là tu tâm? Đáp: Nếu đối với tâm, đã lìa tham dục, lìa tăng thêm khao khát vui thú, còn đạo vô gián có năng lực trừ hết tham vô sắc, thì người kia đối với đạo này đã tu và đã an. Hỏi: Thế nào là tu tuệ? Đáp: Nếu đối với tuệ thì đã lìa tham, nói rộng ra như tâm. Hỏi: Nếu tu thân thì lúc ấy có tu giới chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu tu giới thì lúc ấy có tu thân chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu tu thân thì lúc ấy có tu tâm chăng? Đáp: Đối với tu tâm, thì lúc ấy có tu thân. Có lúc tu thân mà không phải là tu tâm, nghĩa là đã lìa sắc nhiễm, chưa lìa vô sắc nhiễm. Hỏi: Nếu tu thân thì lúc ấy có tu tuệ chăng? Đáp: Đối với tu tuệ, thì lúc ấy có tu thân. Có lúc tu thân mà không phải là tu tuệ, nghĩa là đã lìa sắc nhiễm, chưa lìa vô sắc nhiễm. Hỏi: Nếu tu giới thì lúc ấy tu tâm chăng? Đáp: Đối với tu tâm, thì lúc ấy có tu giới. Có lúc tu giới mà không phải là tu tâm, nghĩa là đã lìa sắc nhiễm, chưa lìa vô sắc nhiễm. Hỏi: Nếu tu giới thì lúc ấy tu tuệ chăng? Đáp: Đối với tu tuệ, thì lúc ấy có tu giới. Có lúc tu giới mà không phải là tu tuệ, nghĩa là đã lìa sắc nhiễm, chưa lìa vô sắc nhiễm. Hỏi: Nếu tu tâm thì lúc ấy tu tuệ chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu tu tuệ thì lúc ấy tu tâm chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu giới quá khứ, thì đó là thành tựu giới loại này ở hiện tại-vị lai chăng? Đáp: Có thành tựu giới quá khứ mà không phải là giới loại này ở hiện tại-vị lai, nghĩa là giới biểu đã diệt không mất, giới loại này không hiện ở trước mắt. Thành tựu giới quá khứ và vị lai mà không phải là hiện tại, nghĩa là giới vô lậu thuộc tĩnh lự đã diệt không mất, giới loại ===== PAGE 261 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 12 1415 này không hiện ở trước mắt. Thành tựu giới quá khứ và hiện tại mà không phải là vị lai, nghĩa là giới biểu đã diệt không mất, giới loại này hiện ở trước mắt. Thành tựu giới quá khứ và hiện tại-vị lai, nghĩa là giới vô lậu thuộc tĩnh lự đã diệt không mất, giới loại này hiện ở trước mắt. Hỏi: Nếu thành tựu giới vị lai, thì đó là thành tựu giới loại này ở quá khứ-hiện tại chăng? Đáp: Có thành tựu giới vị lai mà không phải là giới loại này ở quá khứ-hiện tại, nghĩa là A-la-hán sinh nơi cõi Vô sắc. Thành tựu giới vị lai và quá khứ mà không phải là hiện tại, nghĩa là giới vô lậu thuộc tĩnh lự đã diệt không mất, giới loại này không hiện ở trước mắt. Thành tựu giới vị lai và hiện tại mà không phải là quá khứ, nghĩa là giới vô lậu mới hiện ở trước mắt. Thành tựu giới vị lai và quá khứ-hiện tại, nghĩa là giới vô lậu thuộc tĩnh lự đã diệt không mất, giới loại này hiện ở trước mắt. Hỏi: Nếu thành tựu giới hiện tại, thì đó là thành tựu giới loại này trong quá khứ, vị lai chăng? Đáp: Có thành tựu giới hiện tại mà không phải là giới loại này thuộc quá khứ, vị lai, nghĩa là giới biểu mới hiện ở trước mắt. Thành tựu giới hiện tại và quá khứ mà không phải là vị lai, nghĩa là giới biểu đã diệt không mất, giới loại này hiện ở trước mắt. Thành tựu giới hiện tại và vị lai mà không phải là quá khứ, nghĩa là giới vô lậu mới hiện ở trước mắt. Thành tựu giới hiện tại và quá khứ-vị lai, nghĩa là giới vô lậu thuộc tĩnh lự đã diệt không mất, giới loại này hiện ở trước mắt. ---------------- ===== PAGE 262 ===== 1416 BỘ TỲ ĐÀM 2 Phẩm 5: BÀN VỀ TỰ NGHIỆP Nghĩa tự nghiệp thành tựu thế gian, Đối với dị thục thành rơi rụng, Trí tìm cách hại giữ và bỏ, Tâm loạn ràng buộc lời Phật dạy, Thư-số-toán-ấn cùng với thi, Thuộc về kỹ nghệ của thế gian, Thành tựu các giới học-vô học, Nghĩa chương này xin nói đầy đủ. Hỏi: Thế nào là tự nghiệp? Đáp: Nếu nghiệp đã được, nay có dị thục và dị thục của nghiệp đã sinh đang thọ. Hỏi: Tự nghiệp là nghĩa gì? Đáp: Là nghĩa đạt được quả của mình, đẳng lưu của mình, dị thục của mình. Vả lại nghiệp này đã chiêu cảm dị thục, đối với tự mình nối tiếp nhau hiện rõ dị thục chứ không phải nơi khác; đối với tự mình nối tiếp nhau, dưỡng thuận theo dưỡng, dục thuận theo dục, hộ thuận theo hộ, chuyển thuận theo chuyển, ích thuận theo ích, cho nên gọi là tự nghiệp. Hỏi: Nếu nghiệp là tự nghiệp, thì nghiệp này nên nói là quá khứ- hiện tại hay vị lai chăng? Đáp: Nghiệp này nên nói là quá khứ. Hỏi: Nếu nghiệp là tự nghiệp, thì nghiệp này thành tựu chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có nghiệp là tự nghiệp mà nghiệp này không thành tựu, nghĩa là nghiệp đã đạt được, nay có dị thục và nghiệp của dị thục đã đang chánh thọ, nghiệp này đã mất. 2. Có nghiệp thành tựu mà nghiệp này, không phải là tự nghiệp, nghĩa là nghiệp không phải đã được, nay có dị thục, và nghiệp dị thục mà không phải là đã sinh đang thọ, nghiệp này không mất. 3. Có nghiệp là tự nghiệp mà nghiệp này cũng thành tựu, nghĩa là nghiệp đã đạt được, nay có dị thục và nghiệp dị thục đã sinh đang thọ, nghiệp này không mất. 4. Có nghiệp không phải là tự nghiệp mà nghiệp này cũng không thành tựu, nghĩa là nghiệp không phải đã đạt được, nay có dị thục và nghiệp dị thục mà không phải là đã sinh đang thọ, nghiệp này đã mất, không phải là cũng có, thì bốn câu biện giải ngược lại với trước, nên biết. ===== PAGE 263 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 12 1417 Hỏi: Nếu nghiệp là tự nghiệp, thì nghiệp này nhất định sẽ thọ dị thục chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có nghiệp là tự nghiệp mà nghiệp này nhất định sẽ không thọ dị thục, nghĩa là nghiệp đã được, nay, có dị thục, và nghiệp dị thục đã sinh đang thọ, dị thục của nghiệp này đến phần vị sau cùng. 2. Có nghiệp nhất định sẽ thọ dị thục mà nghiệp này không phải là tự nghiệp, nghĩa là nghiệp không phải đã được, nay có dị thục, và nghiệp dị thục không phải là đã sinh đang thọ, dị thục của nghiệp này chưa thành thục. 3. Có nghiệp là tự nghiệp mà nghiệp này nhất dị thục của nghiệp này không định sẽ thọ dị thục, nghĩa là nghiệp đã được, nay có dị thục và nghiệp dị thục đã sinh đang thọ, đến phần vị sau cùng. 4. Có nghiệp là tự không phải nghiệp mà nghiệp này nhất định sẽ không thọ dị thục, nghĩa là nghiệp không phải đã được, nay có dị thục và nghiệp dị thục không phải là đã sinh đang thọ, nghiệp dị thục này đã thành thục. Không phải là cũng có, thì bốn câu biện giải ngược lại với trước, nên biết. Phủ nhận (Phi) cũng có bốn luận chứng trái với trước, nên nói rộng. Hỏi: Nếu nghiệp thành tựu thì nghiệp này nhất định sẽ thọ dị thục chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có nghiệp thành tựu mà nghiệp này nhất định sẽ không thọ dị thục, nghĩa là dị thục của nghiệp thiện-bất thiện-hữu lậu thuộc quá khứ đã thành thục, nghiệp này không mất. Hoặc là nghiệp thiện-bất thiện-hữu lậu thuộc vị lai đã được, nhưng nhất định không sinh. Hoặc là nghiệp vô ký vô lậu đã thành tựu. 2. Có nghiệp nhất định sẽ thọ dị thục mà nghiệp này không thành tựu, nghĩa là dị thục của nghiệp thiện-bất thiện-hữu lậu thuộc quá khứ chưa thành thục, nghiệp này đã mất. Hoặc là nghiệp bất thiện-thiện- hữu lậu thuộc vị lai không đạt được, mà nhất định sẽ sinh. 3. Có nghiệp thành tựu mà nghiệp này nhất định sẽ thọ dị thục, nghĩa là dị thục của nghiệp thiện-bất thiện-hữu lậu thuộc quá khứ chưa thành thục, nghiệp này không mất. Hoặc là nghiệp thiện-bất thiện-hữu lậu thuộc vị lai đã được, cũng nhất định sẽ sinh; hoặc là nghiệp thiện- bất thiện-hữu lậu thuộc hiện tại. 4. Có nghiệp không thành tựu mà nghiệp này nhất định sẽ không ===== PAGE 264 ===== 1418 BỘ TỲ ĐÀM 2 thọ dị thục, nghĩa là dị thục của nghiệp thiện-bất thiện-hữu lậu thuộc quá khứ đã thành thục, nghiệp này đã mất. Hoặc là nghiệp thiện-bất thiện-hữu lậu thuộc vị lai không đạt được, cũng nhất định chẳng sinh. Hoặc là nghiệp vô ký vô lậu không thành tựu. Không phải là cũng có, thì bốn câu biện giải ngược lại với trước, nên biết. Hỏi: Nếu người Dự lưu có nghiệp bất thiện có thể thuận với khổ thọ, dị thục chưa thành thục; lúc dị thục kia đã thành thục, phải đọa vào cõi ác. Vì đạo nào ngăn cản mà không đọa? Đáp: Do hai bộ kiết hệ thuộc, các hữu tình làm cho đọa vào cõi ác, nghĩa là kiết do kiến mà đoạn, do tu mà đoạn. Những người Dự lưu dù chưa vĩnh viễn đoạn kiết do tu đoạn, mà đã vĩnh viễn đoạn kiết do kiến đoạn, thiếu một tư lương cho nên không đọa cõi ác. Như chiếc xe đủ hai bánh thì có công dụng vận tải, như chim có hai cánh thì tự mình bay giữa hư không, thiếu một thì không như vậy; người Dự lưu cũng đúng như vậy. Như Đức Thế Tôn nói: “Đệ tử bậc Thánh của Ta nên tự xét kỹ, ghi nhận đã trừ hết mọi thứ hiểm nguy của ba cõi ác là địa ngục-bàng sinh-ngạ quỷ”. Hỏi: Những người Dự lưu vì có hiện trí nên có thể tự mình thẩm tra, biết rõ đã dứt hết mọi nguy hiểm nơi ba cõi ác là địa ngục-bàng sinh-ngạ quỷ mà tự mình ghi nhận chăng? Đáp: Không thể nào. Hỏi: Nếu vậy thì người Dự lưu tại sao biết được? Đáp: Vì tin lời Phật dạy, nghĩa là Đức Thế Tôn dạy: “Nếu có các đệ tử bậc Thánh học đa văn luôn luôn có thể thuận theo quán sát, nhận thấy trong tự thân, có bốn chứng tịnh hiện ở trước mắt, thì nên tự mình xét kỹ, ghi nhận là đã trừ hết mọi hầm hố hiểm nguy của ba cõi ác địa ngục, bàng sinh, ngạ quỷ”. Vả lại, người Dự lưu đã đạt được bốn trí, nghĩa là khổ-tập-diệt-đạo trí , chưa đạt được tận trí-vô sinh trí. Như Đức Thế Tôn dạy: “Do học mưu hại, Na-già-quán sát kỹ càng sau bảy ngày nữa, nhà Kiều-tát-la chắc chắn bị diệt hết”. Hỏi: Thế nào là học mưu hại? Đáp: Như người hữu học chưa lìa dục nhiễm, khi bị người khác làm hại, liền dấy lên ý nghĩ: “Nên khiến cho suy sụp hủy hoại, như mẹ mất đi con yêu”. Lại như người học đã lìa dục nhiễm, khi bị người khác làm hại, từ lìa dục bị lui sụt, dấy lên ý nghĩ rằng: Nên làm cho suy sụp hủy hoại, như mẹ mất đi con yêu quý”. ===== PAGE 265 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 12 1419 Hỏi: Những cái học mưu hại, quả nhất định thành tựu chăng? Đáp: Điều này không quyết định. Nếu các hữu tình tạo tác tăng trưởng uy thế to lớn, nghiệp dị thục hiện ở trước mắt, thì quả không thành tựu. Hỏi: Thế nào là Bí-sô lưu lại hành sống lâu? Đáp: Nghĩa là A-la-hán thành tựu thần thông, tâm được tự tại, hoặc đối với chúng Tăng, hoặc người khác dùng y bát giúp cho; hoặc vì thuận theo lời dạy của một Sa-môn duyên vào đồ vật bố thí. Thí xong, phát nguyện, tức thì tiến vào cảnh giới tận cùng thuộc tĩnh lự thứ tư. Từ định đứng dậy tâm nghĩ, miệng nói: Nếu mình có năng lực cảm được nghiệp dị thục giàu có, thì nguyện chuyển quả này dẫn đến quả dị thục sống lâu”. Lúc ấy, A-la-hán có năng lực dẫn đến nghiệp dị thục giàu có, thì chuyển đổi có năng lực dẫn đến quả dị thục sống lâu. Hỏi: Thế nào là Bí-sô xả bỏ hành sống lâu? Đáp: Nghĩa là A-la-hán thành tựu thần thông, tâm được tự tại, bố thí như trước, thí xong phát nguyện, liền tiến vào cảnh giới tận cùng thuộc tĩnh lự thứ tư. Từ định đứng lên, tâm nghĩ, miệng nói: “Nếu mình có năng lực cảm được nghiệp dị thục sống lâu, thì nguyện chuyển quả này dẫn đến quả dị thục giàu có. Lúc ấy, A-la-hán có năng lực dẫn đến nghiệp dị thục sống lâu, thì chuyển đổi có năng lực dẫn đến quả dị thục giàu có. Hỏi: Thế nào là tâm cuồng loạn? Đáp: Nghĩa là do thế lực của bốn duyên bức bách, làm cho tâm cuồng loạn. 1. Do hàng phi nhân hiện rõ hình tướng xấu ác, gặp rồi, cảm thấy sợ hãi, khiến cho tâm cuồng loạn. 2. Do hàng phi nhân phẫn nộ, đánh đập, thân thể bị bức bách do chịu đựng đau khổ, khiến cho tâm cuồng loạn. 3. Do đại chủng trái ngược với nhau làm cho tâm cuồng loạn. 4. Do nghiệp dị thục trước kia, khiến cho tâm cuồng loạn. Hỏi: Triền nào tương ưng với pháp thì đều là bất thiện chăng? Đáp: Vô tàm-vô quý. Hỏi: Phật giảng dạy đúng như vậy nào? Đáp: Nghĩa là ngữ lộ-ngữ âm-ngữ nghiệp-ngữ biểu của Đức Phật thuyết giảng-bình luận-khuyên nhắc, đó gọi là Đức Phật giảng dạy- giáo hóa. Hỏi: Lời giáo huấn của Đức Phật, nên nói là thiện hay là vô ký? Đáp: Hoặc thiện, hoặc vô ký. ===== PAGE 266 ===== 1420 BỘ TỲ ĐÀM 2 Thế nào là thiện? Nghĩa là tâm thiện của Đức Phật đã phát ra ngữ ngôn, cho đến ngữ biểu. Thế nào là vô ký? Nghĩa là tâm vô ký của Phật đã phát ra ngữ ngôn, cho đến ngữ biểu. Hỏi: Lời giáo huấn của Đức Phật được gọi là pháp nào? Đáp: Danh thân-Cú thân-Văn thân, sắp xếp thuận theo thứ tự, bố trí hài hòa thuận theo thứ tự, kết hợp với nhau thuận theo thứ tự. Hỏi: Khế kinh, Ứng tụng, Ký thuyết, Già tha, Tự thuyết, Nhân duyên, Thí dụ, Bổn sự, Bổn sinh, Phương quang, Pháp hy hữu, Luận nghị được gọi là pháp nào? Đáp: Danh thân-Cú thân-Văn thân, sắp xếp thuận theo thứ tự, bố trí hài hòa thuận theo thứ tự, kết hợp với nhau thuận theo thứ tự. Hỏi: Thư là gọi cho pháp nào? Đáp: Như lý chuyển biến thuộc thân nghiệp và thân nghiệp ấy đã dựa vào các trí phương tiện khéo léo. Hỏi: Số là gọi cho pháp nào? Đáp: Như lý chuyển biến thuộc ý nghiệp và ý nghiệp ấy đã dựa vào các trí phương tiện khéo léo. Hỏi: Toán là gọi cho pháp nào? Đáp: Như lý chuyển biến thuộc ngữ nghiệp và ngữ nghiệp ấy đã dựa vào các trí phương tiện khéo léo. Hỏi: Ấn là gọi cho pháp nào? Đáp: Như lý chuyển biến thuộc thân nghiệp và thân nghiệp ấy đã dựa vào các trí phương tiện khéo léo. Hỏi: Thi là gọi cho pháp nào? Đáp: Như lý chuyển biến thuộc ngữ nghiệp và ngữ nghiệp ấy đã dựa vào các trí phương tiện khéo léo. Hỏi: Đối với tất cả các loại việc làm tinh xảo của thế gian là gọi cho pháp nào? Đáp: Tuệ là sự tạo tác đầu tiên đối với tất cả các loại việc làm tinh xảo và tuệ ấy đã dựa vào các trí phương tiện khéo léo. Hỏi: Nếu thành tựu giới học, thì lúc ấy thành tựu giới phi học phi vô học chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu giới học mà không phải là giới phi học phi vô học, nghĩa là người học sinh nơi cõi Vô sắc. 2. Có thành tựu giới phi học phi vô học mà không phải là giới học, nghĩa là A-la-hán và các phàm phu sinh nơi cõi Dục-sắc. ===== PAGE 267 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 12 1421 3. Có thành tựu giới học mà cũng là giới phi học phi vô học, nghĩa là người học sinh nơi cõi Dục-sắc. 4. Không thành tựu giới học, cũng không phải là giới phi học phi vô học, nghĩa là A-la-hán và các phàm phu sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu giới vô học, thì lúc ấy thành tựu giới phi học phi vô học chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu giới vô học mà không phải là giới phi học phi vô học, nghĩa là A-la-hán sinh nơi cõi Vô sắc. 2. Có thành tựu giới phi học phi vô học mà không phải là giới vô học, nghĩa là những người học và các phàm phu sinh nơi cõi Dục-sắc. 3. Có thành tựu giới vô học mà cũng là giới phi học phi vô học, nghĩa là A-la-hán sinh nơi cõi Dục-sắc. 4. Không thành tựu giới vô học cũng không phải là giới phi học phi vô học, nghĩa là những người học và các phàm phu sinh nơi cõi Vô sắc. ===== PAGE 268 ===== 1422 BỘ TỲ ĐÀM 2 LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ