A-tỳ-đạt-ma Phát Trí Luận · Quyển 13
阿毘達磨發智論 · T1544
Hán văn
尊者迦多衍尼子造 三藏法師玄奘奉 詔譯 5 大種蘊1 大造納息 大種蘊第五中大造納息第一 大種所造處幾四二五三 大造成不成成大對造四 唯成所造四大種等七種 依定滅住果此章願具說 大種所造處，幾有見？ 答：一。 幾無見？ 答：八，二少 分。 幾有對？ 答：九，一少分。 幾無對？ 答：一少分。 幾有漏？ 答：九，二少分。 幾無漏？ 答：一少分。 幾有 為？ 答：九，二少分。 幾無為？ 答：無。 幾過去？ 答：十， 一少分。 幾未來？ 答：十，一少分。 幾現在？ 答：十， 一少分。 幾善？ 答：三少分。 幾不善？ 答：三少分。 幾無記？ 答：七，三少分。 幾欲界繫？ 答：二，九少分。 幾色界繫？ 答：九少分。 幾無色界繫？ 答：無。 幾 學？ 答：一少分。 幾無學？ 答：一少分。 幾非學非無 學？ 答：九，一少分。 幾見所斷？ 答：無。 幾修所斷？ 答：九，二少分。 幾不斷？ 答：一少分。 若成就大種，彼成就所造色耶？ 答：諸成就大 種，彼定成就所造色。 有成就所造色非大種。 謂：聖者生無色界。 若不成就大種，彼不成 就所造色耶？ 答：諸不成就所造色，彼不成就 大種。 有不成就大種非所造色。謂：聖者生無 色界。 若成就大種，彼成就善色耶？ 答：應作四句。 有成就大種非善色。謂：處卵㲉。若異生住 胎。若生欲界，住不律儀及非律儀非不律儀， 無善身語表，設有而失。 有成就善色非大種。 謂：聖者生無色界。 有成就大種亦善色。謂：聖 者住胎。若生欲界，住律儀，若住不律儀及 非律儀非不律儀，現有善身語表，或先有不 失。若生色界。 有非成就大種及善色。謂：異 生生無色界。 若成就大種，彼成就不善色耶？ 答：諸成就不 善色，彼定成就大種。 有成就大種非不善色。 謂：處卵㲉及住胎中。若生欲界，住律儀及非 律儀非不律儀，無不善身語表，設有而失。若 生色界。 若成就大種，彼成就有覆無記色 耶？ 答：諸成就有覆無記色，彼定成就大種。 有 成就大種非有覆無記色。謂：生欲界。若生色 界，現無有覆無記身語表。 若成就大種，彼成 就無覆無記色耶？ 答：如是。 設成就無覆無記 色，彼成就大種耶？ 答：如是。 若成就大種，彼 成就善不善色耶？ 答： 有成就大種非善不善 色。謂：處卵㲉。若異生住胎。若生欲界，住非 律儀非不律儀，無善、不善身語表，設有而失。 有成就大種亦善色非不善色。謂：聖者住胎。 若生欲界，住律儀，無不善身語表，設有而失。 若住非律儀非不律儀，現有善身語表，或先 有不失；無不善身語表，設有而失。若生色界。 有成就大種亦不善色非善色。謂：生欲界，住 不律儀，無善身語表，設有而失。若住非律儀 非不律儀，現有不善身語表，或先有不失； 無善身語表，設有而失。 有成就大種亦善不 善色。謂：生欲界，住律儀，現有不善身語表，或 先有不失。若住不律儀，現有善身語表，或先 有不失。若住非律儀非不律儀，現有善不善 身語表，或先有不失。 設成就善、不善色，彼 成就大種耶？ 答：如是。 若成就大種，彼成就善有覆無記色耶？ 答： 有 成就大種非善有覆無記色。謂：處卵㲉。若異 生住胎。若生欲界，住不律儀及非律儀非不 律儀，無善身語表；設有而失。 有成就大種亦 善色非有覆無記色。謂：聖者住胎。若生欲界， 住律儀。若住不律儀及非律儀非不律儀，現 有善身語表，或先有不失。若生色界，現無 有覆無記身語表。 有成就大種亦善有覆無 記色。謂：生色界，現有有覆無記身語表。 設 成就善有覆無記色，彼成就大種耶？ 答：如 是。 若成就大種，彼成就善無覆無記色耶？ 答： 有成就大種亦無覆無記色非善色。謂：處卵 㲉。若異生住胎。若生欲界，住不律儀及非律 儀非不律儀，無善身語表；設有而失。 有成就 大種亦善無覆無記色。謂：聖者住胎。若生欲 界，住律儀。若住不律儀及非律儀非不律儀， 現有善身語表，或先有不失。若生色界。 設成 就善無覆無記色，彼成就大種耶？ 答：如是。 若成就大種，彼成就不善有覆無記色耶？ 答： 無。 若成就大種，彼成就不善無覆無記色耶？ 答： 有成就大種亦無覆無記色非不善色。謂：處 卵㲉。及住胎中。若生欲界，住律儀及非律 儀非不律儀，無不善身語表；設有而失。若生 色界。 有成就大種亦不善無覆無記色。謂：生 欲界，住不律儀。若住律儀及非律儀非不律 儀，現有不善身語表，或先有不失。 設成就不 善無覆無記色，彼成就大種耶？ 答：如是。 若成就大種，彼成就有覆無記、無覆無記色 耶？ 答： 有成就大種亦無覆無記色，非有覆無 記色。謂：生欲界。若生色界，現無有覆無記身 語表。 有成就大種亦有覆無記、無覆無記色。 謂：生色界，現有有覆無記身語表。 設成就有 覆無記、無覆無記色，彼成就大種耶？ 答：如是。 若成就大種，彼成就善、不善有覆無記色耶？ 答：無。 若成就大種，彼成就善、不善無覆無記色耶？ 答： 有成就大種亦無覆無記色，非善、不善色。謂： 處卵㲉。若異生住胎。若生欲界，住非律儀 非不律儀，無善、不善身語表；設有而失。 有成 就大種亦善無覆無記色，非不善色。謂：聖者 住胎。若生欲界，住律儀，無不善身語表；設 有而失。若住非律儀非不律儀，現有善身語 表，或先有不失，無不善身語表；設有而失。若 生色界。 有成就大種亦不善無覆無記色，非 善色。謂：生欲界，住不律儀，無善身語表；設有 而失。若住非律儀非不律儀，現有不善身語 表，或先有不失，無善身語表；設有而失。 有成 就大種亦善、不善無覆無記色。謂：生欲界，住 律儀，現有不善身語表，或先有不失。若住不 律儀，現有善身語表，或先有不失。若住非律 儀非不律儀，現有善、不善身語表，或先有不 失。 設成就善、不善無覆無記色，彼成就大種 耶？ 答：如是。 若成就大種，彼成就善有覆無記、無覆無記 色耶？ 答： 有成就大種亦無覆無記色非善有 覆無記色。謂：處卵㲉。若異生住胎。若生欲 界，住不律儀及非律儀非不律儀，無善身語 表，設有而失。 有成就大種亦善無覆無記色 非有覆無記色。謂：聖者住胎。若生欲界，住律 儀。若住不律儀及非律儀非不律儀，現有善 身語表，或先有不失。若生色界，現無有覆無 記身語表。 有成就大種亦善有覆無記、無覆 無記色。謂：生色界，現有有覆無記身語表。 設 成就善有覆無記、無覆無記色，彼成就大種 耶？ 答：如是。 若成就大種，彼成就不善有覆無記、無覆無 記色耶？ 答：無。 若成就大種，彼成就善、不善有覆無記、無覆 無記色耶？ 答：無。 若成就善色，彼成就不善色耶？ 答：應作四 句。 有成就善色非不善色。謂：聖者住胎。若 生欲界，住律儀，無不善身語表，設有而失。若 住非律儀非不律儀，現有善身語表，或先有 不失，無不善身語表，設有而失。若生色界。若 聖者生無色界。 有成就不善色非善色。謂：生 欲界，住不律儀，無善身語表；設有而失。若住 非律儀非不律儀，現有不善身語表，或先有 不失，無善身語表；設有而失。 有成就善色亦 不善色。謂：生欲界，住律儀，現有不善身語表， 或先有不失。若住不律儀，現有善身語表，或 先有不失。若住非律儀非不律儀，現有善、不 善身語表，或先有不失。 有非成就善色及不 善色。謂：處卵㲉。若異生住胎。若生欲界，住 非律儀非不律儀，無善、不善身語表，設有而 失。若異生生無色界。 若成就善色，彼成就有覆無記色耶？ 答：諸成 就有覆無記色，彼定成就善色。 或成就善色 非有覆無記色。謂：聖者住胎。若生欲界，住律 儀，若住不律儀及非律儀非不律儀，現有善 身語表，或先有不失。若生色界，現無有覆無 記身語表。若聖者生無色界。 若成就善色，彼成就無覆無記色耶？ 答：應 作四句。 有成就善色非無覆無記色。謂：聖者 生無色界。 有成就無覆無記色非善色。謂：處 卵㲉。若異生住胎。若生欲界，住不律儀及非 律儀非不律儀，無善身語表，設有而失。 有成 就善色。亦無覆無記色。謂：聖者住胎。若生欲 界，住律儀。若住不律儀及非律儀非不律儀， 現有善身語表，或先有不失。若生色界。 有非 成就善色及無覆無記色。謂：異生生無色界。 若成就善色，彼成就不善有覆無記色耶？ 答： 無。 若成就善色，彼成就不善無覆無記色 耶？ 答： 有成就善色非不善無覆無記色。謂：聖 者生無色界。 有成就善色亦無覆無記色非 不善色。謂：聖者住胎。若生欲界，住律儀，無不 善身語表；設有而失。若住非律儀非不律儀， 現有善身語表，或先有不失，無不善身語表； 設有而失。若生色界。 有成就善色亦不善無 覆無記色。謂：生欲界，住律儀，現有不善身語 表，或先有不失。若住不律儀，現有善身語表， 或先有不失。若住非律儀非不律儀，現有善、 不善身語表，或先有不失。 設成就不善無覆 無記色，彼成就善色耶？ 答：或成就，或不成 就。 云何成就？即如上說。 云何不成就？謂：生欲 界，住不律儀，無善身語表；設有而失。若住非 律儀非不律儀，現有不善身語表，或先有不 失，無善身語表；設有而失。 若成就善色，彼 成就有覆無記、無覆無記色耶？ 答： 有成就善 色非有覆無記、無覆無記色。謂：聖者生無色 界。 有成就善色亦無覆無記色非有覆無記 色。謂：聖者住胎。若生欲界，住律儀，若住不律 儀及非律儀非不律儀，現有善身語表，或先 有不失。若生色界，現無有覆無記身語表。 有 成就善色亦有覆無記、無覆無記色。謂：生色 界，現有有覆無記身語表。 設成就有覆無記、 無覆無記色，彼成就善色耶？ 答：如是。 若成就善色，彼成就不善有覆無記、無覆無 記色耶？ 答：無。 若成就不善色，彼成就有覆無記色耶？ 答：無。 若成就不善色，彼成就無覆無記色耶？ 答：諸 成就不善色，彼定成就無覆無記色。 有成就 無覆無記色非不善色。謂：處卵㲉。及住胎 中。若生欲界，住律儀及非律儀非不律儀，無 不善身語表，設有而失。若生色界。 若成就不善色，彼成就有覆無記、無覆無記 色耶？ 答：無。 若成就有覆無記色，彼成就無覆無記色耶？ 答：諸成就有覆無記色，彼成就無覆無記色。 有成就無覆無記色，非有覆無記色。謂：生欲 界。若生色界，現無有覆無記身語表。 諸四大種及所造色，依何定滅？ 答：依四定， 或依未至滅。 尋、伺、有對觸，依何定滅？ 答：依初 定，或依未至滅。 樂根依何定滅？ 答：依三定，或 依未至滅。 喜根依何定滅？ 答：依二定，或依未 至滅。 苦根、憂根、段食依何定滅？ 答：依未至滅。 捨根，觸、思、識食，依何定滅？ 答：依七定，或依未 至滅。 諸四大種及所造色，尋、伺、有對觸，樂根、 喜根，已斷已遍知，當言住何果？ 答：阿羅漢果， 或無所住。 苦根、憂根、段食，已斷已遍知，當言 住何果？ 答：不還果，或阿羅漢果，或無所住。 捨 根，觸、思、識食，已斷已遍知，當言住何果？ 答：阿 羅漢果。 2 緣納息 大種蘊第五中緣納息第二 大造心處根相對緣有幾 相應造三世世界辯成緣 大種與造色界世為同異 四體攝識門此章願具說 大種與大種，為幾緣？ 答：因、增上。 大種與造色， 為幾緣？ 答：因、增上。 造色與造色，為幾緣？ 答：因、 增上。 造色與大種，為幾緣？ 答：因、增上。 大種與 心心所法，為幾緣？ 答：所緣、增上。 心心所法與 心心所法，為幾緣？ 答：因、等無間、所緣、增上。 心 心所法與大種，為幾緣？ 答：因、增上。 大種與眼 處，為幾緣？ 答：因、增上。 眼處與眼處，為幾緣？ 答：因、增上。 眼處與大種，為幾緣？ 答：一增上。 如 眼處；耳、鼻、舌、身、香、味處，亦爾。 大種與色處，為 幾緣？ 答：因、增上。 色處與色處，為幾緣？ 答：因、增 上。 色處與大種，為幾緣？ 答：因、增上。 如色處； 聲、觸處，亦爾。 大種與意處，為幾緣？ 答：所緣、增 上。 意處與意處，為幾緣？ 答：因、等無間、所緣、增 上。 意處與大種，為幾緣？ 答：因、增上。 大種與法 處，為幾緣？ 答：因、所緣、增上。 法處與法處，為幾 緣？ 答：因、等無間、所緣、增上。 法處與大種，為幾 緣？ 答：因、增上。 大種與眼根，為幾緣？ 答：因、增 上。 眼根與大種，為幾緣？ 答：一增上。 如眼根； 耳、鼻、舌、身、男、女根，亦爾。 大種與命根，為幾緣？ 答：一增上。 命根與大種，為幾緣？ 答：一增上。 大 種與意根，為幾緣？ 答：所緣、增上。 意根與大 種，為幾緣？ 答：因、增上。 如意根；樂、苦、喜、憂、捨、信、 精進、念、定、慧根，亦爾。 大種與未知當知根，為 幾緣？ 答：所緣、增上。 未知當知根與大種，為幾 緣？ 答：一增上。 如未知當知根；已知根、具知根， 亦爾。 何故四大種一生一住一滅而不相應，心心 所法一生一住一滅說名相應？ 答：如四大種 或減或增，心心所法則不如是。 又！心心所法 皆有所緣，四大種無所緣，非無所緣法可說 相應。 頗有過去大種造過去色耶？造未來色 耶？造現在色耶？ 答：皆有。 頗有未來大種造未 來色耶？造過去色耶？造現在色耶？ 答：未來有， 過、現無。 頗有現在大種造現在色耶？造過去 色耶？造未來色耶？ 答：現、未有，過去無。 若成就過去大種，彼成就過去造色耶？ 答：無 成就過去大種，有成就過去造色。謂：聖者住 胎。若生欲界，住律儀。若住不律儀，及住非 律儀非不律儀，先有身語表不失。若生色界。 若諸學者生無色界。 若成就過去大種，彼成 就未來大種耶？ 答：無成就過去、未來大種。 若 成就過去大種，彼成就未來造色耶？ 答：無 成就過去大種，有成就未來造色。謂：聖者住 胎。若生欲界，得色界善心。若生色界。若聖 者生無色界。 若成就過去大種，彼成就現在 大種耶？ 答：無成就過去大種，有成就現在大 種。謂：生欲、色界。 若成就過去大種，彼成就 現在造色耶？ 答：無成就過去大種，有成就 現在造色。謂：生欲、色界。 若成就過去造色， 彼成就未來大種耶？ 答：無成就未來大種，有 成就過去造色。謂：聖者住胎。若生欲界，住 律儀。若住不律儀。若住非律儀非不律儀，先 有身語表不失。若生色界。若學者生無色 界。 若成就過去造色，彼成就未來造色 耶？ 答：應作四句。 有成就過去造色，非未來 造色。謂：生欲界，住律儀，不得色界善心。若 住不律儀。若住非律儀非不律儀，先有身語 表不失。 有成就未來造色，非過去造色。謂： 阿羅漢生無色界。 有成就過去造色，亦未來 造色。謂：聖者住胎。若生欲界，得色界善心。 若生色界。若學者生無色界。 有非成就過去 造色，亦非未來造色。謂：處卵㲉。若異生住 胎。若生欲界，住非律儀非不律儀，先無身 語表；設有而失。若異生生無色界。 若成就過 去造色，彼成就現在大種耶？ 答：應作四句。 有成就過去造色，非現在大種。謂：學者生無 色界。 有成就現在大種，非過去造色。謂：處卵 㲉。若異生住胎。若生欲界，住非律儀非不律 儀，先無身語表；設有而失。 有成就過去造 色，亦現在大種。謂：聖者住胎。若生欲界。住 律儀。若住不律儀。若住非律儀非不律儀，先 有身語表不失。若生色界。 有非成就過去造 色，亦非現在大種。謂：阿羅漢。若異生生無色 界。 若成就過去造色，彼成就現在造色 耶？ 答：應作四句。 有成就過去造色，非現在 造色。謂：學者生無色界。 有成就現在造色， 非過去造色。謂：處卵㲉。若異生住胎。若生 欲界，住非律儀非不律儀，先無身語表；設有 而失。 有成就過去造色，亦現在造色。謂：聖 者住胎。若生欲界，住律儀。若住不律儀。若 住非律儀非不律儀，先有身語表不失。若生 色界。 有非成就過去造色，亦非現在造色。 謂：阿羅漢。若異生生無色界。 若成就未來大種，彼成就未來造色耶？ 答： 無成就未來大種。有成就未來造色。謂：聖 者住胎。若生欲界，得色界善心。若生色界。 若聖者生無色界。 若成就未來大種，彼成 就現在大種耶？ 答：無成就未來大種，有成就 現在大種。謂：生欲、色界。 若成就未來大種，彼 成就現在造色耶？ 答：無成就未來大種，有 成就現在造色。謂：生欲、色界。 若成就未來 造色，彼成就現在大種耶？ 答：應作四句。 有 成就未來造色，非現在大種。謂：聖者生無色 界。 有成就現在大種，非未來造色。謂：處卵 㲉。若異生住胎。若生欲界，不得色界善心。 有成就未來造色，亦現在大種。謂：聖者住 胎。若生欲界，得色界善心。若生色界。 有非 成就未來造色，亦非現在大種。謂：異生生 無色界。 若成就未來造色，彼成就現在造 色耶？ 答：應作四句。 有成就未來造色，非現在 造色。謂：聖者生無色界。 有成就現在造色， 非未來造色。謂：處卵㲉。若異生住胎。若 生欲界，不得色界善心。 有成就未來造色，亦 現在造色。謂：聖者住胎。若生欲界，得色界 善心。若生色界。 有非成就未來造色，亦非現 在造色。謂：異生生無色界。 若成就現在大種，彼成就現在造色耶？ 答： 如是。 設成就現在造色，彼成就現在大種 耶？ 答：如是。 過去大種與過去大種，為幾緣？ 答：因、增上。 過 去大種與過去造色，為幾緣？ 答：因、增上。 過 去造色與過去造色，為幾緣？ 答：因、增上。 過 去造色與過去大種，為幾緣？ 答：因、增上。 過 去大種與未來大種，為幾緣？ 答：因、增上。 未來 大種與未來大種，為幾緣？ 答：因、增上。 未來 大種與過去大種，為幾緣？ 答：一增上。 過去 大種與未來造色，為幾緣？ 答：因、增上。 未來 造色與未來造色，為幾緣？ 答：因、增上。 未來 造色與過去大種，為幾緣？ 答：一增上。 過去 大種與現在大種，為幾緣？ 答：因、增上。 現在 大種與現在大種，為幾緣？ 答：因、增上。 現在 大種與過去大種，為幾緣？ 答：一增上。 過去 大種與現在造色，為幾緣？ 答：因、增上。 現在 造色與現在造色，為幾緣？ 答：因、增上。 現在 造色與過去大種，為幾緣？ 答：一增上。 過去 造色與未來大種，為幾緣？ 答：因、增上。 未來 大種與過去造色，為幾緣？ 答：一增上。 過去 造色與未來造色，為幾緣？ 答：因、增上。 未來 造色與過去造色，為幾緣？ 答：一增上。 過去 造色與現在大種，為幾緣？ 答：因、增上。 現在 大種與過去造色，為幾緣？ 答：一增上。 過去 造色與現在造色，為幾緣？ 答：因、增上。 現在 造色與過去造色，為幾緣？ 答：一增上。 未來大種與未來造色，為幾緣？ 答：因、增上。 未來造色與未來大種，為幾緣？ 答：因、增上。 未來大種與現在大種，為幾緣？ 答：一增上。 現 在大種與未來大種，為幾緣？ 答：因、增上。 未來 大種與現在造色，為幾緣？ 答：一增上。 現在 造色與未來大種，為幾緣？ 答：因、增上。 未來 造色與現在大種，為幾緣？ 答：一增上。 現在 大種與未來造色，為幾緣？ 答：因、增上。 未來 造色與現在造色，為幾緣？ 答：一增上。 現在 造色與未來造色，為幾緣？ 答：因、增上。 現在大種與現在造色，為幾緣？ 答：因、增上。 現在造色與現在大種，為幾緣？ 答：因、增上。 若成就欲界繫大種，彼成就欲界繫造色 耶？ 答：如是。 設成就欲界繫造色，彼成就 欲界繫大種耶？ 答：如是。 若成就欲界繫大種， 彼成就色界繫大種耶？ 答：應作四句。 有成就 欲界繫大種，非色界繫大種。謂：生欲界，色界 大種不現在前。 有成就色界繫大種，非欲界 繫大種。謂：生色界，不作欲界化，不發欲界語。 有成就欲界繫大種，亦色界繫大種。謂：生欲 界，色界大種現在前。若生色界，作欲界化， 發欲界語。 有非成就欲界繫大種，及色界繫 大種。謂：生無色界。 若成就欲界繫大種，彼 成就色界繫造色耶？ 答：應作四句。 有成就 欲界繫大種，非色界繫造色。謂：生欲界，不得 色界善心。 有成就色界繫造色，非欲界繫大 種。謂：生色界，不作欲界化，不發欲界語。 有成 就欲界繫大種，亦色界繫造色。謂：生欲界，得 色界善心。若生色界，作欲界化，發欲界語。 有 非成就欲界繫大種，及色界繫造色。謂：生無 色界。 若成就欲界繫造色，彼成就色界繫大種耶？ 答：應作四句。 有成就欲界繫造色，非色界繫 大種謂：生欲界，色界大種不現在前。 有成就 色界繫大種，非欲界繫造色。謂：生色界，不作 欲界化，不發欲界語。 有成就欲界繫造色，亦 色界繫大種。謂：生欲界，色界大種現在前。 若生色界，作欲界化，發欲界語。 有非成就欲 界造色，及色界大種。謂：生無色界。 若成就欲界繫造色，彼成就色界繫造色 耶？ 答：應作四句。 有成就欲界繫造色，非色 界繫造色。謂：生欲界，不得色界善心。 有成 就色界繫造色，非欲界繫造色。謂：生色界， 不作欲界化，不發欲界語。 有成就欲界繫 造色，亦色界繫造色。謂：生欲界，得色界善 心。若生色界，作欲界化，發欲界語。 有非成 就欲界繫造色，及色界繫造色。謂：生無色 界。 若成就色界繫大種，彼成就色界繫造色耶？ 答：諸成就色界繫大種，彼定成就色界繫造 色。 有成就色界繫造色，非色界繫大種。謂：生 欲界，得色界善心，色界大種不現在前。 欲界繫大種與欲界繫大種，為幾緣？ 答：因、增 上。 欲界繫大種與欲界繫造色，為幾緣？ 答： 因、增上。 欲界繫造色與欲界繫造色，為幾 緣？ 答：因、增上。 欲界繫造色與欲界繫大種， 為幾緣？ 答：因、增上。 欲界繫大種與色界繫大 種，為幾緣？ 答：一增上。 色界繫大種與色界繫 大種，為幾緣？ 答：因、增上。 色界繫大種與欲界 繫大種，為幾緣？ 答：一增上。 欲界繫大種與 色界繫造色，為幾緣？ 答：一增上。 色界繫造 色與色界繫造色，為幾緣？ 答：因、增上。 色界 繫造色與欲界繫大種，為幾緣？ 答：一增上。 欲界繫造色與色界繫大種，為幾緣？ 答： 一增上。 色界繫大種與欲界繫造色，為幾 緣？ 答：一增上。 欲界繫造色與色界繫造色， 為幾緣？ 答：一增上。 色界繫造色與欲界繫 造色，為幾緣？ 答：一增上。 色界繫大種與色界 繫造色，為幾緣？ 答：因、增上。 色界繫造色與 色界繫大種，為幾緣？ 答：因、增上。 諸色欲界繫，彼色一切欲界繫大種造耶？ 答： 應作四句。 有色欲界繫，非欲界繫大種造。 謂：欲界繫大種。 有色欲界繫大種造，非欲 界繫。謂：色不繫，欲界繫大種造。 有色欲 界繫，欲界繫大種造。謂：色欲界繫，欲界繫 大種造。 有色非欲界繫，非欲界繫大種造。 謂：色界繫大種。若色色界繫，色界繫大種造。 若色不繫，色界繫大種造。 諸色色界繫，彼色 一切色界繫大種造耶？ 答：應作四句。 有色 色界繫，非色界繫大種造。謂：色界繫大種。 有色色界繫大種造，非色界繫。謂：色不繫， 色界繫大種造。 有色色界繫，色界繫大種 造。謂：色色界繫，色界繫大種造。 有色非色 界繫，非色界繫大種造。謂：欲界繫大種。若色 欲界繫，欲界繫大種造。若色不繫，欲界繫大 種造。 諸色過去，彼色一切過去大種造耶？ 答：應作 四句。 有色過去，非過去大種造。謂：過去大 種。 有色過去大種造，非過去。謂：色未來、現在， 過去大種造。 有色過去，過去大種造。謂：色 過去，過去大種造。 有色非過去，非過去大種 造。謂：未來、現在大種。若色未來、現在，現在大 種造。若色未來，未來大種造。 諸色未來，彼 色一切未來大種造耶？ 答：諸色未來大種 造，彼色一切未來。 有色未來，非未來大種 造。謂：未來大種。若色未來、過去，現在大種 造。 諸色現在，彼色一切現在大種造耶？ 答： 應作四句。 有色現在，非現在大種造。謂：現在 大種。若色現在，過去大種所造。 有色現在大 種造，非現在。謂：色未來，現在大種造。 有色 現在，現在大種造。謂：色現在，現在大種造。 有色非現在，非現在大種造。謂：過去、未來大 種。若色過去、未來，過去大種造。若色未來，未 來大種造。 地云何？ 答：顯形色。 地界云何？ 答：堅性觸。 水云 何？ 答：顯形色。 水界云何？ 答：濕性觸。 火云何？ 答：顯形色。 火界云何？ 答：煖性觸。 風云何？ 答：即 風界。 風界云何？ 答：動性觸。 地、水、火、風，幾處所攝？幾識所識？ 答：地、水、火：一 處攝，謂色處；二識識，謂眼識、意識。 風：一處 攝，謂觸處；二識識，謂身識、意識。 地、水、火、風 界，幾處攝？幾識識？ 答：一處攝，謂觸處；二 識識，謂身識、意識。 3 具見納息 大種蘊第五中具見納息第三 六色何大造三色孰為因 化九中有七世劫心三分 緣因緣各四無色除色想 互攝四七九此章願具說 已具見諦世尊弟子，未離欲染，所成就色界 繫身、語業色，何大種造？ 答：色界繫。 生欲界 入有漏四靜慮身、語業色，何大種造？ 答：色界 繫。 生欲界入無漏四靜慮身、語業色，何大種 造？ 答：欲界繫。 生色界入有漏四靜慮身、語業 色，何大種造？ 答：色界繫。 生色界入無漏四 靜慮身、語業色，何大種造？ 答：色界繫。 世尊弟 子，生無色界，所成就無漏身、語業色，何大種 造？ 答：或欲界繫，或色界繫。 無色界沒生欲界，最初所得諸根大種，何大 種為因？ 答：欲界繫。 無色界沒生色界，最初所 得諸根大種，何大種為因？ 答：色界繫。 色界沒 生欲界，最初所得諸根大種，何大種為因？ 答： 欲界繫。 生欲界作色界化，發色界語，彼身語 色，何大種造？ 答：色界繫。 生色界作欲界化， 發欲界語，彼身語色，何大種造？ 答：欲界繫。 化當言有大種？無大種耶？ 答：當言有大種。 化 當言有造色？無造色耶？ 答：當言有造色。 化 當言有心無心耶？ 答：當言無心。 化當言誰心 所轉耶？ 答：當言化主。 中有當言有大種？無大種耶？ 答：當言有大種。 中有當言有造色？無造色耶？ 答：當言有造 色。 中有當言有心？無心耶？ 答：當言有心。 中有 當言誰心所轉耶？ 答：當言自心。 世名何法？ 答： 此增語所顯行。 劫名何法？ 答：此增語所顯半 月、月、時、年，心起住滅。 分名何法？ 答：此增語所 顯剎那、臘縛、牟呼栗多。 頗有法四緣生耶？ 答：有。謂：一切心心所法。 頗 有法三緣生耶？ 答：有。謂：無想等至、滅盡等至。 頗有法二緣生耶？ 答：有。謂：除無想、滅盡等至， 諸餘心不相應行及一切色。 頗有法一緣生 耶？ 答：無。 云何因相應法？ 答：一切心心所法。 云何因不 相應法？ 答：色、無為、心不相應行。 云何因相應 因不相應法？ 答：即心心所法，少分因相應，少 分因不相應。 云何非因相應非因不相應法？ 答：即心心所法，少分非因相應，少分非因不 相應。 云何緣有緣法？ 答：若意識并相應法，緣心心 所法。 云何緣無緣法？ 答：五識身并相應法。若 意識并相應法，緣色、無為、心不相應行。 云何 緣有緣緣無緣法？ 答：若意識并相應法，緣心 心所法，及色、無為、心不相應行。 云何非緣有 緣非緣無緣法？ 答：色、無為、心不相應行。 如世尊說：「內無色想觀外色。」 云何內無色想 觀外色耶？ 答： 謂有苾芻起如是勝解：「今我此 身將死、已死，將上輿、已上輿，將往塚間、已 往塚間，將置地、已置地，將為種種蟲食、已為 種種蟲食。」彼於最後，不見內身，唯見外蟲。 復有苾芻起如是勝解：「今我此身將死、已死， 將上輿、已上輿，將往塚間、已往塚間，將置薪 𧂐、已置薪𧂐，將為火焚、已為火焚。」彼於最 後，不見內身，唯見外火。 復有苾芻起如是勝 解：「今我此身甚為虛偽，如雪，或雪摶；如沙 糖，或沙糖摶；如生熟酥，或生熟酥摶；將為 火炙、已為火炙，將融銷、已融銷。」彼於最後， 不見內身，唯見外火。 是名內無色想觀外色。 如世尊說：「有除色想。」 云何除色想耶？ 答： 謂有 苾芻起如是勝解：「今我此身，將死、已死，將上 輿、已上輿，將往塚間、已往塚間，將置地、已置 地，將為種種蟲食、已為種種蟲食，此種種蟲 將散、已散。」彼於最後，不見自身，亦不見蟲。 復 有苾芻起如是勝解：「今我此身，將死、已死，將 上輿、已上輿，將往塚間、已往塚間，將置薪𧂐、 已置薪𧂐，將為火焚、已為火焚，此焚屍火將 滅、已滅。」彼於最後，不見自身，亦不見火。 復有 苾芻起如是勝解：「今我此身，甚為虛偽，如雪， 或雪摶；如生酥、或生酥摶；如熟酥、或 熟酥摶；將為火炙、已為火炙，將融銷、已融 銷，此能銷火將滅、已滅。」彼於最後，不見自 身，亦不見火。 是名除色想。 諸無除色想，皆未 離色染耶？ 答：諸未離色染，皆無除色想。 有無 除色想，非未離色染。謂：已離色染，而未入彼 定。 諸有除色想，皆已離色染耶？ 答：諸有除色 想，皆已離色染。 有已離色染，非有除色想。謂： 已離色染，而未入彼定。 四識住、七識住，為四攝七？七攝四耶？ 答：應 作四句。 有四非七。謂：地獄、傍生、鬼界、廣果色、 受、想、行，及非想非非想處受、想、行。 有七非四。 謂：人、欲界天，梵眾、極光淨、遍淨、空無邊處、識無 邊處、無所有處心。 有亦四亦七。謂：人、欲界天， 梵眾、極光淨、遍淨色、受、想、行，及空無邊處、識 無邊處、無所有處受、想、行。 有非四非七。謂：地 獄、傍生、鬼界、廣果、非想非非想處心。 四識住、九有情居，為四攝九？九攝四耶？ 答：應 作四句。 有四非九。謂：地獄、傍生、鬼界、無想天 所不攝廣果色、受、想、行。 有九非四。謂：人、欲界 天，梵眾、極光淨、遍淨、無想天、四無色心。 有亦 四亦九。謂：人、欲界天，梵眾、極光淨、遍淨、無想 天色、受、想、行，及四無色受、想、行。 有非四非九。 謂：地獄、傍生、鬼界、無想天所不攝廣果心。 七識住、九有情居，為七攝九？九攝七耶？ 答：九 攝七，非七攝九。 何所不攝？ 答：二處。謂：無想天 處，及非想非非想處。
Việt dịch
QUYỂN 13 Chương 5: ĐẠI CHỦNG UẨN Phẩm 1: BÀN VỀ ĐẠI TẠO Xứ do bốn đại chủng tạo ra, Có bao nhiêu bốn-hai-năm-ba, Đại tạo thành tựu-không thành tựu, Đại thành tựu đối với bốn tạo, Chỉ thành tựu bốn đại sở tạo, Đại chủng và tất cả bảy loại, Dựa vào định diệt và trụ quả, Nghĩa chương này xin nói đầy đủ. Hỏi: Xứ do đại chủng tạo, bao nhiêu hữu kiến? Đáp: Một. Hỏi: Bao nhiêu vô kiến? Đáp: Tám và phần ít của hai xứ. Hỏi: Bao nhiêu hữu đối? Đáp: Chín và phần ít của một xứ. Hỏi: Bao nhiêu vô đối? Đáp: Phần ít của một xứ. Hỏi: Bao nhiêu hữu lậu? Đáp: Chín và phần ít của hai xứ. Hỏi: Bao nhiêu vô lậu? Đáp: Phần ít của một xứ. Hỏi: Bao nhiêu hữu vi? Đáp: Chín và phần ít của hai xứ. Hỏi: Bao nhiêu vô vi? ===== PAGE 269 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1423 Đáp: Không có. Hỏi: Bao nhiêu quá khứ? Đáp: Mười và phần ít của một xứ. Hỏi: Bao nhiêu vị lai? Đáp: Mười và phần ít của một xứ. Hỏi: Bao nhiêu hiện tại? Đáp: Mười và phần ít của một xứ. Hỏi: Bao nhiêu thiện? Đáp: Phần ít của ba xứ. Hỏi: Bao nhiêu bất thiện? Đáp: Phần ít của ba xứ. Hỏi: Bao nhiêu vô ký? Đáp: Bảy và phần ít của ba xứ. Hỏi: Bao nhiêu hệ thuộc cõi Dục? Đáp: Hai phần ít của chín. Hỏi: Bao nhiêu hệ thuộc cõi Sắc? Đáp: Phần ít của chín. Hỏi: Bao nhiêu hệ thuộc cõi Vô sắc? Đáp: Không có. Hỏi: Bao nhiêu học? Đáp: Phần ít của một. Hỏi: Bao nhiêu vô học? Đáp: Phần ít của một xứ. Hỏi: Bao nhiêu phi học phi vô học? Đáp: Chín và phần ít của hai xứ. Hỏi: Bao nhiêu do kiến đoạn? Đáp: Không có. Hỏi: Bao nhiêu do tu đoạn? Đáp: Chín và phần ít của hai xứ. Hỏi: Bao nhiêu không đoạn? Đáp: Phần ít của một xứ. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì lúc ấy thành tựu sắc do bốn đại tạo ra (Sở tạo sắc) chăng? Đáp: Thành tựu các đại chủng, thì lúc ấy nhất định thành tựu sắc sở tạo. Có thành tựu sắc sở tạo mà không phải là đại chủng, nghĩa là các Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu không phải là đại chủng, thì lúc ấy không phải là sắc sở tạo chăng? ===== PAGE 270 ===== 1424 BỘ TỲ ĐÀM 2 Đáp: Đối với không phải là sắc sở tạo, thì lúc ấy không phải là đại chủng. Có lúc không phải là đại chủng mà cũng không phải là sắc sở tạo, nghĩa là Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì lúc ấy thành tựu sắc thiện chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu đại chủng mà không phải là sắc thiện, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc các phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục, thì sẽ trụ nơi không luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, không có thân-ngữ biểu thiện, giả sử có mà mất. 2. Có thành tựu sắc thiện mà không phải là đại chủng, nghĩa là Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. 3. Có thành tựu đại chủng cũng là sắc thiện, nghĩa là các Thánh giả ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, hoặc trụ nơi không luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu thiện, hoặc trước có không mất; hoặc sinh nơi cõi Sắc. 4. Không phải là đại chủng, cũng không phải là sắc thiện, nghĩa là phàm phu sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng thì lúc ấy thành tựu sắc bất thiện chăng? Đáp: Có thành tựu sắc bất thiện, A-la-hán kia nhất định sẽ thành tựu đại chủng. Có thành tựu đại chủng không phải là sắc bất thiện, ng - hĩa là ở trong vỏ trứng và ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, không có thân-ngữ biểu bất thiện, giả sử có mà mất; hoặc sinh nơi cõi Sắc. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì lúc ấy thành tựu sắc hữu phú vô ký chăng? Đáp: Đối với thành tựu sắc hữu phú vô ký, A-la-hán kia nhất định sẽ thành tựu đại chủng. Có thành tựu đại chủng mà không phải là sắc hữu phú vô ký, nghĩa là sinh nơi cõi Dục; hoặc sinh nơi cõi Sắc, hiện không có thân-ngữ biểu hữu phú vô ký. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì lúc ấy thành tựu sắc vô phú vô ký chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu sắc vô phú vô ký, thì lúc ấy thành tựu đại chủng chăng? Đáp: Đúng như vậy. ===== PAGE 271 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1425 Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì lúc ấy thành tựu sắc thiện-bất thiện chăng? Đáp: Có thành tựu đại chủng mà không phải là sắc thiện-bất thiện, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, không có thân-ngữ biểu thiện và bất thiện, giả sử có mà mất. Có thành tựu đại chủng cũng là sắc thiện mà không phải là sắc bất thiện, nghĩa là sắc bất thiện, nghĩa là Thánh giả trú trong thai tạng; hoặc sinh nơi cõi Dục, trú vào luật nghi, không có thân-ngữ biểu bất thiện, giả sử có mà mất; hoặc trú vào nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu thiện, hoặc trước có mà không mất, không có thân-ngữ biểu bất thiện, giả sử có mà mất; hoặc sanh thuộc cõi Sắc. Có thành tựu đại chủng cũng là sắc bất thiện mà không phải là sắc thiện, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi không luật nghi, không có thân-ngữ biểu thiện, giả sử có mà mất; hoặc trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu bất thiện, hoặc trước có mà không mất, không có thân-ngữ biểu thiện, giả sử có mà mất. Có thành tựu đại chủng cũng là sắc thiện và bất thiện, nghĩa là sinh nơi cõi Dục trú trong luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu bất thiện, hoặc trước có mà không mất; hoặc trú nơi không luật nghi, hiện có thân- ngữ biểu thiện, hoặc trước có mà không mất; hoặc trú nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu thiện và bất thiện, hoặc trước có mà không mất. Hỏi: Nếu thành tựu sắc thiện-bất thiện, thì lúc ấy thành tựu đại chủng chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì lúc ấy thành tựu sắc thiện-hữu phú vô ký chăng? Đáp: Có thành tựu đại chủng, không phải là sắc thiện-hữu phú vô ký, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi không luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, không có thân-ngữ biểu thiện, giả sử mà mất. Có thành tựu đại chủng và sắc thiện, không phải là sắc hữu phú vô ký, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, hoặc trụ nơi không luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu thiện, hoặc trước có màkhông mất; hoặc sinh nơi cõi Sắc hiện không có thân-ngữ biểu hữu phú vô ký. ===== PAGE 272 ===== 1426 BỘ TỲ ĐÀM 2 Có thành tựu đại chủng cũng là sắc thiện-hữu phú vô ký, nghĩa là sinh nơi cõi Sắc hiện có thân-ngữ biểu hữu phú vô ký. Hỏi: Nếu thành tựu sắc thiện-hữu phú vô ký, thì lúc ấy thành tựu đại chủng chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì lúc ấy thành tựu sắc thiện-vô phú vô ký chăng? Đáp: Có thành tựu đại chủng, cũng là sắc vô phú vô ký mà không phải là sắc thiện, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi không luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, không có thân-ngữ biểu thiện, giả sử mà mất. Có thành tựu đại chủng cũng là sắc thiện-vô phú vô ký, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, hoặc trụ nơi không luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu thiện, hoặc trước có mà không mất. Hoặc sinh nơi cõi Sắc hiện không có thân-ngữ biểu vô phú vô ký. Hỏi: Nếu thành tựu sắc thiện-vô phú vô ký, thì lúc ấy thành tựu đại chủng chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì lúc ấy thành tựu sắc bất thiện- hữu phú vô ký chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì lúc ấy thành tựu sắc bất thiện- vô phú vô ký chăng? Đáp: Có thành tựu đại chủng cũng là sắc vô phú vô ký mà không phải là sắc bất thiện, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, không có thân-ngữ biểu bất thiện, giả sử mà mất; hoặc sinh nơi cõi Sắc. Có thành tựu đại chủng cũng là sắc bất thiện-vô phú vô ký, nghĩa là hoặc sinh nơi cõi Dục, trụ nơi không luật nghi, hoặc trụ nơi luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, hiện có thân- ngữ biểu bất thiện, hoặc trước có mà không mất. Hỏi: Nếu thành tựu sắc bất thiện-vô phú vô ký, thì lúc ấy thành tựu đại chủng chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì lúc ấy thành tựu sắc hữu phú vô ===== PAGE 273 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1427 ký và vô phú vô ký chăng? Đáp: Có thành tựu đại chủng, cũng là sắc vô phú vô ký mà không phải là sắc hữu phú vô ký, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, hoặc sinh nơi cõi Sắc hiện không có thân-ngữ biểu hữu phú vô ký. Có thành tựu đại chủng cũng là sắc hữu phú vô ký và vô phú vô ký, nghĩa là sinh nơi cõi Sắc, hiện có thân-ngữ biểu hữu phú vô ký. Hỏi: Nếu thành tựu sắc hữu phú vô ký và vô phú vô ký, thì lúc ấy thành tựu đại chủng chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì lúc ấy thành tựu sắc thiện-bất thiện-hữu phú vô ký chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì lúc ấy thành tựu sắc thiện-bất thiện-vô phú vô ký chăng? Đáp: Có thành tựu đại chủng, cũng là sắc vô phú vô ký mà không phải là sắc thiện-bất thiện, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc phàm phu trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, không có thân-ngữ biểu thiện-bất thiện, giả sử mà mất. Có thành tựu đại chủng, cũng là sắc thiện-vô phú vô ký, không phải là sắc bất thiện, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, không có thân-ngữ-biểu bất thiện, giả sử mà mất; hoặc trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi hiện có thân-ngữ biểu thiện, hoặc trước đã có mà không mất, không có thân-ngữ biểu bất thiện, giả sử mà mất; hoặc sinh nơi cõi Sắc Có thành tựu đại chủng cũng là sắc bất thiện-vô phú vô ký mà không phải là sắc thiện, nghĩa là sinh nơi cõi Dục trụ nơi không luật nghi, không có thân-ngữ biểu thiện, giả sử mà mất. Hoặc trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi hiện có thân-ngữ biểu bất thiện, hoặc trước đã có mà không mất, không có thân-ngữ biểu thiện, giả sử mà mất. Có thành tựu đại chủng cũng là sắc thiện-bất thiện-vô phú-vô ký, nghĩa là sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu bất thiện, hoặc trước đã có mà không mất, hoặc trụ nơi không luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu thiện, hoặc trước đã có mà không mất. Hoặc trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi hiện có thân- ngữ biểu thiện-bất thiện, hoặc trước đã có mà không mất. Hỏi: Nếu thành tựu sắc thiện-bất thiện-vô phú vô ký, thì lúc ấy ===== PAGE 274 ===== 1428 BỘ TỲ ĐÀM 2 thành tựu đại chủng chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì lúc ấy thành tựu sắc thiện hữu phú vô ký và vô phú vô ký chăng? Đáp: Có thành tựu đại chủng cũng là sắc vô phú vô ký mà không phải là sắc thiện-hữu phú vô ký, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi không luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, không có thân-ngữ biểu thiện, giả sử mà mất. Có thành tựu đại chủng, cũng là sắc thiện-vô phú vô ký, không phải sắc hữu phú vô ký, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, hoặc trụ nơi không luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi hiện có thân-ngữ biểu thiện, hoặc trước đã có mà không mất; hoặc sinh nơi cõi Sắc, hiện không có thân-ngữ biểu hữu phú vô ký. Có thành tựu đại chủng cũng là sắc thiện-hữu phú vô ký và vô phú vô ký, nghĩa là sinh nơi cõi Sắc, hiện có thân-ngữ biểu hữu phú vô ký. Hỏi: Nếu thành tựu sắc thiện hữu phú vô ký và vô phú vô ký, thì lúc ấy thành tựu đại chủng chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì lúc ấy thành tựu sắc bất thiện- hữu phú vô ký và vô phú vô ký chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng, thì Lúc ấy thành tựu sắc thiện-bất thiện-hữu phú vô ký và vô phú vô ký chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Nếu thành tựu sắc thiện, thì Lúc ấy thành tựu sắc bất thiện chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu sắc thiện, không phải là sắc bất thiện, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, không có thân-ngữ biểu bất thiện, giả sử mà mất. Hoặc trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi hiện có thân-ngữ biểu thiện, hoặc trước đã có mà không mất, không có thân-ngữ biểu bất thiện, giả sử mà mất; hoặc sinh nơi cõi Sắc, hoặc Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. 2. Có thành tựu sắc bất thiện mà không phải là sắc thiện, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi không luật nghi, không có thân-ngữ biểu thiện, ===== PAGE 275 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1429 giả sử mà mất. Hoặc trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi hiện có thân-ngữ biểu bất thiện, hoặc trước đã có mà không mất, không có thân-ngữ biểu thiện, giả sử mà mất. 3. Có thành tựu sắc thiện cũng là sắc bất thiện, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu bất thiện, hoặc trước đã có mà không mất. Nếu đã trụ nơi không luật nghi hiện có thân-ngữ biểu thiện, hoặc trước đã có mà không mất. Nếu đã trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, hiện có thân-ngữ thiện-bất thiện, hoặc trước đã có mà không mất. 4. Không phải là sắc thiện và sắc bất thiện, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục, trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, không có thân-ngữ biểu thiện-bất thiện, giả sử mà mất, hoặc phàm phu sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu sắc thiện, thì Lúc ấy thành tựu sắc hữu phú vô ký chăng? Đáp: Đối với thành tựu sắc hữu phú vô ký, Thánh giả kia nhất định sẽ thành tựu sắc thiện. Hoặc đã thành tựu sắc thiện mà không phải là sắc hữu phú vô ký, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, hoặc trụ nơi không luật nghi và không phải là không luật nghi không phải là luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu thiện, hoặc trước đã có mà không mất, hoặc sinh nơi cõi Sắc hiện không có thân-ngữ biểu hữu phú vô ký; hoặc Thánh giả sinh nơi cõi vô sắc Hỏi: Nếu thành tựu sắc thiện mà thì Lúc ấy phải là sắc vô phú vô ký chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu sắc thiện mà không phải là sắc vô phú vô ký, nghĩa là Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. 2. Có thành tựu sắc vô phú vô ký mà không phải là sắc thiện, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc phàm phu trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục, trụ nơi không luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, không có thân-ngữ biểu thiện, giả sử mà mất. 3. Có thành tựu sắc thiện cũng là sắc vô phú vô ký, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi. Hoặc trụ nơi không luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu thiện, hoặc trước đã có mà không mất. 4. Không phải là sắc thiện và sắc vô phú vô ký, nghĩa là phàm phu sinh nơi cõi Vô sắc. ===== PAGE 276 ===== 1430 BỘ TỲ ĐÀM 2 Hỏi: Nếu thành tựu sắc thiện, thì Lúc ấy thành tựu sắc bất thiện- hữu phú vô ký chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Nếu thành tựu sắc thiện, thì Lúc ấy thành tựu sắc bất thiện- vô phú vô ký chăng? Đáp: Có thành tựu sắc thiện mà không phải là sắc bất thiện-vô phú vô ký, nghĩa là Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. Có thành tựu sắc thiện cũng là sắc vô phú vô ký mà không phải là sắc bất thiện, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, không có thân-ngữ biểu bất thiện, giả sử mà mất. Hoặc trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu thiện, hoặc trước đã có mà không mất, không có thân- ngữ biểu bất thiện, giả sử mà mất; hoặc sinh nơi cõi sắc. Có thành tựu sắc thiện cũng là sắc bất thiện-vô phú vô ký, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu bất thiện, hoặc trước đã có mà không mất. Hoặc trụ nơi không luật nghi hiện có thân-ngữ biểu thiện, hoặc trước đã có mà không mất; hoặc trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu thiện-bất thiện, hoặc trước đã có mà không mất. Hỏi: Nếu thành tựu sắc bất thiện-vô phú vô ký, thì Lúc ấy thành tựu sắc thiện chăng? Đáp: Hoặc thành tựu, hoặc không phải là. Thế nào là thành tựu? Tức là như trên đã nói. Thế nào là không phải là? Nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi không luật nghi, không có thân-ngữ biểu thiện, giả sử mà mất; hoặc trú nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, hiện có thân-ngữ biểu bất thiện, hoặc trước đã có mà không mất, không có thân-ngữ biểu thiện, giả sử có mà mất. Hỏi: Nếu thành tựu sắc thiện, thì Lúc ấy thành tựu sắc hữu phú vô ký và vô phú vô ký chăng? Đáp: Có thành tựu sắc thiện mà không phải là sắc hữu phú vô ký và vô phú vô ký, nghĩa là Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. Có thành tựu sắc thiện, cũng là sắc vô phú vô ký, không phải là sắc hữu phú vô ký, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, hoặc trụ nơi không luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi hiện có thân-ngữ biểu thiện, hoặc trước đã có mà không mất; hoặc sinh nơi cõi Sắc hiện không có thân-ngữ biểu hữu phú vô ký. ===== PAGE 277 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1431 Có thành tựu sắc thiện cũng là sắc hữu phú vô ký và vô phú vô ký, nghĩa là sinh nơi cõi Sắc, hiện có thân-ngữ biểu hữu phú vô ký. Hỏi: Nếu thành tựu sắc hữu phú vô ký và vô phú vô ký, thì Lúc ấy thành tựu sắc thiện chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu sắc thiện, thì Lúc ấy thành tựu sắc bất thiện- hữu phú vô ký và vô phú vô ký chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Nếu thành tựu sắc bất thiện, thì Lúc ấy thành tựu sắc hữu phú vô ký chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Nếu thành tựu sắc bất thiện, thì Lúc ấy thành tựu sắc vô phú vô ký chăng? Đáp: Đối với thành tựu sắc bất thiện, Thánh giả kia nhất định sẽ thành tựu sắc vô phú vô ký. Có thành tựu sắc vô phú vô ký mà không phải là sắc bất thiện, nghĩa là ở trong vỏ trứng, trụ trong thai tạng; hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi và không phải luật nghi không phải là không luật nghi, không có thân-ngữ biểu bất thiện, giả sử mà mất; hoặc sinh nơi cõi Sắc. Hỏi: Nếu thành tựu sắc bất thiện thì lúc ấy thành tựu sắc hữu phú vô ký và vô phú vô ký chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Nếu thành tựu sắc hữu phú vô ký, thì Lúc ấy thành tựu sắc vô phú vô ký chăng? Đáp: Đối với thành tựu sắc hữu phú vô ký, thì lúc ấy nhất định sẽ thành tựu sắc vô phú vô ký. Có thành tựu sắc vô phú vô ký mà không phải là sắc hữu phú vô ký, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, hoặc sinh nơi cõi Sắc, hiện không có thân-ngữ biểu hữu phú vô ký. Hỏi: Đối với bốn đại chủng và sắc sở tạo, thì Lúc ấy dựa vào định nào diệt? Đáp: Dựa vào bốn định, hoặc dựa vào vị chí mà diệt. Hỏi: Tầm tứ hữu đối xúc, dựa vào định nào diệt? Đáp: Dựa vào định thứ nhất, hoặc dựa vào vị chí mà diệt. Hỏi: Lạc căn dựa vào định nào diệt? Đáp: Dựa vào ba định, hoặc dựa vào vị chí mà diệt. Hỏi: Hỷ căn dựa vào định nào diệt? Đáp: Dựa vào hai định, hoặc dựa vào vị chí mà diệt. Hỏi: Khổ căn, ưu căn, đoan thực dựa vào định nào diệt? ===== PAGE 278 ===== 1432 BỘ TỲ ĐÀM 2 Đáp: Dựa vào vị chí mà diệt. Hỏi: Xả căn-xúc-tư-thức thực dựa vào định nào diệt? Đáp: Dựa vào bảy định, hoặc dựa vào vị chí mà diệt. Hỏi: Đối với bốn đại chủng và sắc sở tạo, tầm-từ-hữu đối-xúc-lạc căn-hỷ căn, đã đoạn, đã biết khắp, nên nói trụ quả nào? Đáp: Quả A-la-hán, hoặc vô sở trụ. Hỏi: Khổ căn-ưu căn-đoàn thực, đã đoạn-đã biết khắp, nên nói trụ quả nào? Đáp: Quả Bất hoàn, hoặc quả A-la-hán, hoặc vô sở trụ. Hỏi: Xả căn-xúc-tư-thức thực đã đoạn-đã biết khắp, nên nói trụ quả nào? Đáp: Quả A-la-hán. ------------------- ===== PAGE 279 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1433 Phẩm 2: BÀN VỀ DUYÊN Đại chủng tạo ra-căn-xứ-tâm, Đối với nhau có bao nhiêu duyên, Tương ưng đại chủng tạo ba đời, Thế giới biện giải làm thành duyên, Đại chủng cùng với sắc sở tạo, Giới và thế làm thành đồng-dị, Bốn thể thâu nhiếp vào xứ-thức, Nghĩa chương này xin nói đầy đủ. Hỏi: Đại chủng và đại chủng là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng và sắc sở tạo là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở tạo và sắc sở tạo là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở tạo và đại chủng là bao nhiêu duyên Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng và tâm-tâm sở pháp là bao nhiêu duyên Đáp: Sở duyên tăng thượng. Hỏi: Tâm-tâm sở pháp và tâm-tâm sở pháp là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân đẳng vô gián, sở duyên tăng thượng. Hỏi: Tâm-tâm sở pháp và đại chủng là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng và nhãn xứ là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Nhãn xứ và nhãn xứ là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Nhãn xứ và đại chủng là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Như nhãn xứ, nhĩ-tỷ-thiệt-thân-hương-vị xứ cũng vậy. Hỏi: Đại chủng và sắc xứ là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc xứ và sắc xứ là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc xứ và đại chủng là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Như sắc xứ, xứ thanh, xúc cũng vậy. Hỏi: Đại chủng và ý xứ là bao nhiêu duyên? ===== PAGE 280 ===== 1434 BỘ TỲ ĐÀM 2 Đáp: Sở duyên tăng thượng. Hỏi: Ý xứ và ý xứ là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân đẳng vô gián, sở duyên tăng thượng. Hỏi: Ý xứ và đại chủng là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng và pháp xứ là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân, sở duyên tăng thượng. Hỏi: Pháp xứ và pháp xứ là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân đẳng vô gián, sở duyên tăng thượng. Hỏi: Pháp xứ và đại chủng là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng và nhãn căn là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Nhãn căn và đại chủng là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Như nhãn căn, nhĩ-tỷ-thiệt-thân-nam-nữ căn cũng như vậy. Hỏi: Đại chủng và mạng căn là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Mạng căn và đại chủng là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Đại chủng và ý căn là bao nhiêu duyên? Đáp: Sở duyên tăng thượng. Hỏi: Ý căn và đại chủng là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Như ý căn-lạc-khổ-hỷ-ưu-xả-tín-tinh tiến-niệm-định-tuệ căn cũng như vậy. Hỏi: Đại chủng và vị tri-đương tri căn là bao nhiêu duyên? Đáp: Sở duyên tăng thượng. Hỏi: Vị tri-đương tri căn và đại chủng là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Như vị tri-đương tri căn, dĩ tri căn, cụ tri căn cũng như vậy. Hỏi: Vì sao bốn đại chủng, cùng sinh-cùng trụ-cùng diệt mà lại không tương ưng? Còn tâm-tâm sở pháp thì cùng sinh-cùng trụ-cùng diệt, lại gọi là tương ưng? Đáp: Như bốn đại chủng hoặc giảm hoặc tăng, còn tâm-tâm sở pháp thì không như vậy. Vả lại, tâm-tâm sở pháp đều có sở duyên, bốn đại chủng không có sở duyên, không phải là pháp không có sở duyên để có thể nói tương ưng. ===== PAGE 281 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1435 Hỏi: Có thể có đại chủng quá khứ tạo ra sắc quá khứ, tạo ra sắc vị lai, hay là tạo ra sắc hiện tại chăng? Đáp: Đều có. Hỏi: Có thể có đại chủng vị lai tạo ra sắc vị lai, tạo ra sắc quá khứ, hay là tạo ra sắc hiện tại chăng? Đáp: Vị lai có, quá khứ và hiện tại không có. Hỏi: Có thể có đại chủng hiện tại tạo ra sắc hiện tại, tạo ra sắc quá khứ, hay là tạo ra sắc vị lai chăng? Đáp: Hiện tại và vị lai có, quá khứ không có. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng quá khứ, thì Lúc ấy thành tựu sắc sở quá khứ tạo ra chăng? Đáp: Không có thành tựu đại chủng quá khứ, có thành tựu sắc sở quá khứ tạo ra, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục trụ nơi luật nghi, hoặc trụ nơi không luật nghi, hoặc trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi trước có thân-ngữ biểu không mất, hoặc sinh nơi cõi Sắc, hoặc những người học đã sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng quá khứ, thì Lúc ấy thành tựu đại chủng vị lai chăng? Đáp: Không có thành tựu đại chủng quá khứ-vị lai. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng quá khứ, thì Lúc ấy thành tựu sắc sở vị lai tạo ra chăng? Đáp: Không có thành tựu đại chủng quá khứ mà có thành tựu sắc sở vị lai tạo ra, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục, được tâm thiện thuộc cõi Sắc; hoặc sinh nơi cõi Sắc, hoặc Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng quá khứ, thì Lúc ấy thành tựu đại chủng hiện tại chăng? Đáp: Không có thành tựu đại chủng quá khứ mà có thành tựu đại chủng hiện tại, nghĩa là sinh nơi cõi Dục-Sắc. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng quá khứ, thì Lúc ấy thành tựu sắc sở hiện tại tạo ra chăng? Đáp: Không có thành tựu đại chủng quá khứ, có thành tựu sắc sở hiện tại tạo ra, nghĩa là sinh nơi cõi Dục-Sắc. Hỏi: Nếu thành tựu sắc sở quá khứ tạo ra, thì Lúc ấy thành tựu đại chủng vị lai chăng? Đáp: Không có thành tựu đại chủng vị lai, có thành tựu sắc sở quá khứ tạo ra, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục ===== PAGE 282 ===== 1436 BỘ TỲ ĐÀM 2 trụ nơi luật nghi. Hoặc trụ nơi không luật nghi, hoặc trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, trước có thân-ngữ biểu không mất, hoặc sinh nơi cõi Sắc, hoặc những người học đã sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu sắc sở quá khứ tạo ra, thì Lúc ấy thành tựu sắc sở vị lai tạo ra chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu sắc sở quá khứ tạo ra, không phải là sắc sở vị lai tạo ra, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, không được tâm thiện thuộc cõi Sắc; hoặc trụ nơi không luật nghi, hoặc trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, trước có thân-ngữ biểu không mất. 2. Có thành tựu sắc sở vị lai tạo ra mà không phải là sắc sở quá khứ tạo ra, nghĩa là A-la-hán sinh nơi cõi Vô sắc. 3. Có thành tựu sắc sở quá khứ tạo ra, cũng là sắc sở vị lai tạo ra, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục, đạt được tâm thiện thuộc cõi Sắc; hoặc sinh nơi cõi Sắc, hoặc những người học sinh nơi cõi Vô sắc. 4. Không phải là sắc sở quá khứ tạo ra, cũng không phải là sắc sở vị lai tạo ra, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục, trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, trước đó không có thân-ngữ biểu, giả sử mà mất; hoặc phàm phu sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu sắc sở quá khứ tạo ra, thì Lúc ấy thành tựu đại chủng hiện tại chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu sắc sở quá khứ tạo ra, không phải là đại chủng hiện tại, nghĩa là người học sinh cõi Vô sắc. 2. Có thành tựu đại chủng hiện tại, không phải là sắc sở quá khứ tạo ra, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục, trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, trước đó không có thân-ngữ biểu, giả sử mà mất. 3. Có thành tựu sắc sở quá khứ tạo ra cũng là đại chủng hiện tại, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, hoặc tr ụ nơi không luật nghi, hoặc trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, trước đó có thân-ngữ biểu không mất, hoặc sinh nơi cõi Sắc. 4. Không phải là sắc sở quá khứ tạo ra cũng không phải là đại chủng hiện tại, nghĩa là A-la-hán, hoặc phàm phu sinh cõi Vô sắc. ===== PAGE 283 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1437 Hỏi: Nếu thành tựu sắc sở quá khứ tạo ra, thì A-la-hán sẽ thành tựu sắc sở hiện tại tạo ra chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu sắc sở quá khứ tạo ra, không phải là sắc sở hiện tại tạo ra, nghĩa là người học đã sinh nơi cõi Vô sắc. 2. Có thành tựu sắc sở hiện tại tạo ra, không phải là sắc sở quá khứ tạo ra, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục, trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi, trước không có thân-ngữ biểu, giả sử có mà mất. 3. Có thành tựu sắc sở quá khứ tạo ra, cũng là sắc sở hiện tại tạo ra, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục, trụ nơi luật nghi, hoặc trụ nơi không luật nghi, hoặc trụ nơi không phải luật nghi không phải là không luật nghi trước có thân-ngữ biểu không mất, hoặc sinh nơi cõi Sắc. 4. Không phải là sắc sở quá khứ tạo ra, cũng không phải là sắc sở vị lai tạo ra, nghĩa là A-la-hán, hoặc phàm phu sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng vị lai, thì lúc ấy thành tựu sắc sở vị lai tạo ra chăng? Đáp: Không có thành tựu đại chủng vị lai, có thành tựu sắc sở vị lai tạo ra, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục, được tâm thiện thuộc cõi Sắc, hoặc sinh nơi cõi Sắc; hoặc Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng vị lai, thì Lúc ấy thành tựu đại chủng hiện tại chăng? Đáp: Không có thành tựu đại chủng vị lai. Có thành tựu đại chủng hiện tại, nghĩa là sinh nơi cõi Dục-Sắc. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng vị lai, thì Lúc ấy thành tựu sắc sở hiện tại tạo ra chăng? Đáp: Không có thành tựu đại chủng vị lai. Có thành tựu sắc sở hiện tại tạo ra, nghĩa là sinh nơi cõi Dục-Sắc. Hỏi: Nếu thành tựu sắc sở vị lai tạo ra, thì Lúc ấy thành tựu đại chủng hiện tại chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu sắc sở vị lai tạo ra, không phải là đại chủng hiện tại, nghĩa là Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. 2. Có thành tựu đại chủng hiện tại, không phải là sắc sở vị lai tạo ra, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc các phàm phu ổ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục không được tâm thiện thuộc cõi Sắc. ===== PAGE 284 ===== 1438 BỘ TỲ ĐÀM 2 3. Có thành tựu sắc sở vị lai tạo ra, cũng là đại chủng hiện tại, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục được tâm thiện thuộc cõi Sắc, hoặc sinh nơi cõi Sắc. 4. Không phải là sắc sở vị lai tạo ra cũng không phải là đại chủng hiện tại, nghĩa là các phàm phu sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu sắc sở vị lai tạo ra, thì Lúc ấy thành tựu sắc sở hiện tại tạo ra chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu sắc sở vị lai tạo ra mà không phải là sắc sở hiện tại tạo ra, nghĩa là Thánh giả sinh nơi cõi Vô sắc. 2. Có thành tựu sắc sở hiện tại tạo ra, không phải là sắc sở vị lai tạo ra, nghĩa là ở trong vỏ trứng, hoặc các phàm phu ở trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục không được tâm thiện thuộc cõi Sắc. 3. Có thành tựu sắc sở vị lai tạo ra, cũng là sắc sở hiện tại tạo ra, nghĩa là Thánh giả trụ trong thai tạng, hoặc sinh nơi cõi Dục được tâm thiện thuộc cõi Sắc; hoặc sinh nơi cõi Sắc. 4. Không phải là sắc sở vị lai tạo ra, cũng không phải là sắc sở hiện tại tạo ra, nghĩa là phàm phu sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng hiện tại, thì Lúc ấy thành tựu sắc sở hiện tại tạo ra chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu sắc sở hiện tại tạo ra, thì Lúc ấy thành tựu đại chủng hiện tại chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Đại chủng quá khứ và đại chủng quá khứ là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng quá khứ và sắc sở quá khứ tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở quá khứ tạo ra và sắc sở quá khứ tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở quá khứ tạo ra và đại chủng quá khứ là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng quá khứ và đại chủng vị lai là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. ===== PAGE 285 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1439 Hỏi: Đại chủng vị lai và đại chủng vị lai là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng vị lai và đại chủng quá khứ là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng quá khứ và sắc sở vị lai tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở vị lai tạo ra và sắc sở vị lai tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Sắc sở vị lai tạo ra và đại chủng quá khứ là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Đại chủng quá khứ và đại chủng hiện tại là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng hiện tại và đại chủng hiện tại là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng hiện tại và đại chủng quá khứ là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Đại chủng quá khứ và sắc sở hiện tại tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở hiện tại tạo ra và sắc sở hiện tại tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở hiện tại tạo ra và đại chủng quá khứ là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Sắc sở quá khứ tạo ra và đại chủng vị lai là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng vị lai và sắc sở quá khứ tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Sắc sở quá khứ tạo ra và sắc sở vị lai tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. ===== PAGE 286 ===== 1440 BỘ TỲ ĐÀM 2 Hỏi: Sắc sở vị lai tạo ra và sắc sở quá khứ tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Sắc sở quá khứ tạo ra và đại chủng hiện tại là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng hiện tại và sắc sở quá khứ tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Sắc sở quá khứ tạo ra và sắc sở hiện tại tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở hiện tại tạo ra và sắc sở quá khứ tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Đại chủng vị lai và sắc sở vị lai tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở vị lai tạo ra và đại chủng vị lai là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng vị lai và đại chủng hiện tại là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Đại chủng hiện tại và đại chủng vị lai là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng vị lai và sắc sở hiện tại tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Sắc sở hiện tại tạo ra và đại chủng vị lai là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở vị lai tạo ra và đại chủng hiện tại là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Đại chủng hiện tại và sắc sở vị lai tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở vị lai tạo ra và sắc sở hiện tại tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Sắc sở hiện tại tạo ra và sắc sở vị lai tạo ra là bao nhiêu ===== PAGE 287 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1441 duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng hiện tại và sắc sở hiện tại tạo ra là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở hiện tại tạo ra và đại chủng hiện tại là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng hệ thuộc cõi Dục, thì Lúc ấy thành tựu sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục, thì Lúc ấy thành tựu đại chủng hệ thuộc cõi Dục chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng hệ thuộc cõi Dục, thì Lúc ấy thành tựu đại chủng hệ thuộc cõi Sắc chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu đại chủng hệ thuộc cõi Dục, không phải là đại chủng hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, đại chủng của cõi Sắc không hiện ở trước mắt. 2. Có thành tựu đại chủng hệ thuộc cõi Sắc, không phải là đại chủng hệ thuộc cõi Dục, nghĩa là sinh nơi cõi Sắc, làm thay đổi của cõi Dục, không phát ra ngôn ngôn ngữ thuộc cõi Dục. 3. Có thành tựu đại chủng hệ thuộc cõi Dục cũng là đại chủng hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, đại chủng thuộc cõi Sắc hiện ở trước mắt mắt; hoặc sinh nơi cõi Sắc, làm thay đổi của cõi Dục, phát ra ngôn ngôn ngữ thuộc cõi Dục. 4. Không phải là đại chủng hệ thuộc cõi Dục, cũng không phải là đại chủng hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng hệ thuộc cõi Dục, thì Lúc ấy thành tựu sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu đại chủng hệ thuộc cõi Dục, không phải là sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, không đạt được tâm thiện thuộc cõi Sắc. 2. Có thành tựu sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc mà không phải là đại chủng hệ thuộc cõi Dục, nghĩa là sinh nơi cõi Sắc, không làm thay đổi của cõi Dục, không phát ra ngôn ngôn ngữ thuộc cõi Dục. ===== PAGE 288 ===== 1442 BỘ TỲ ĐÀM 2 3. Có thành tựu đại chủng hệ thuộc cõi Dục, cũng là sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, được tâm thiện thuộc cõi Sắc. Hoặc sinh nơi cõi Sắc, làm sự thay đổi của cõi Dục, phát ra ngôn ngữ thuộc cõi Dục. 4. Không phải là đại chủng hệ thuộc cõi Dục, cũng không phải là sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục, thì Lúc ấy thành tựu đại chủng hệ thuộc cõi Sắc chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục, không phải là đại chủng hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, đại chủng của cõi Sắc không hiện ở trước mắt. 2. Có thành tựu đại chủng hệ thuộc cõi Sắc mà không phải là sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục, nghĩa là sinh nơi cõi Sắc, không làm thay đổi của cõi Dục, không phát ra ngôn ngữ thuộc cõi Dục. 3. Có thành tựu sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục, cũng là đại chủng hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, đại chủng của cõi Sắc hiện ở trước mắt, hoặc sinh nơi cõi Sắc làm thay đổi cõi Dục, phát ra ngôn ngữ thuộc cõi Dục. 4. Không phải là sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục, cũng không phải là đại chủng hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục, thì Lúc ấy lúc ấy sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có thành tựu sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục, không phải là sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là sinh nơi cõi Dục đạt không được tâm thiện thuộc cõi Sắc. 2. Có thành tựu sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc, không phải là sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục, nghĩa là sinh nơi cõi Sắc mà không làm thay đổi của cõi Dục, không phát ra ngôn ngữ thuộc cõi Dục. 3. Có thành tựu sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục cũng là sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là sinh nơi cõi Dục, được tâm thiện thuộc cõi Sắc, hoặc sinh nơi cõi làm thay đổi cõi Dục, phát ra ngôn ngữ thuộc cõi Dục. 4. Không phải là sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục cũng không phải là sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là sinh nơi cõi Vô sắc. Hỏi: Nếu thành tựu đại chủng hệ thuộc cõi Sắc, thì Lúc ấy thành tựu sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc chăng? ===== PAGE 289 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1443 Đáp: Đối với sự thành tựu đại chủng hệ thuộc cõi Sắc, Thánh giả kia nhất định sẽ thành tựu sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc. Có thành tựu sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc mà không phải là đại chủng hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là sinh nơi cõi Dục đạt được tâm thiện thuộc cõi Sắc, đại chủng của cõi Sắc, không hiện ở trước mắt. Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Dục và đại chủng hệ thuộc cõi Dục là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Dục và sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục và sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục và đại chủng hệ thuộc cõi Dục là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Dục và đại chủng hệ thuộc cõi Sắc là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Sắc và đại chủng hệ thuộc cõi Sắc là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Sắc và đại chủng hệ thuộc cõi Dục là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Dục và sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc và sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc và đại chủng hệ thuộc cõi Dục là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục và đại chủng hệ thuộc cõi Sắc là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. ===== PAGE 290 ===== 1444 BỘ TỲ ĐÀM 2 Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Sắc và sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục và sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc và sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục là bao nhiêu duyên? Đáp: Một tăng thượng. Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Sắc và sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc và đại chủng hệ thuộc cõi Sắc là bao nhiêu duyên? Đáp: Nhân tăng thượng. Hỏi: Các sắc hệ thuộc cõi Dục, thì tất cả sắc đó đều do đại chủng hệ thuộc cõi Dục tạo ra chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có sắc hệ thuộc cõi Dục mà không do đại chủng hệ thuộc cõi Dục tạo ra, nghĩa là đại chủng hệ thuộc cõi Dục tạo ra. 2. Có sắc do đại chủng hệ thuộc cõi Dục tạo ra mà không phải sắc hệ thuộc cõi Dục, nghĩa là sắc không hệ thuộc đại chủng hệ thuộc cõi Dục. 3. Có sắc hệ thuộc cõi Dục cũng là đại chủng hệ thuộc cõi Dục tạo ra mà nghĩa là sắc hệ thuộc cõi Dục, đại chủng tạo nên hệ thuộc cõi Dục. 4. Có sắc không phải hệ thuộc cõi Dục cũng không phải là do đại chủng hệ thuộc cõi Dục tạo ra mà nghĩa là đại chủng hệ thuộc cõi Sắc. Nếu sắc hệ thuộc cõi Sắc thì do đại chủng hệ thuộc cõi Sắc tạo ra, nếu là sắc không hệ thuộc, đại chủng hệ thuộc cõi Sắc tạo ra. Hỏi: Các sắc hệ thuộc cõi Sắc, thì tất cả sắc đó đều do đại chủng hệ thuộc cõi Sắc tạo ra chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có sắc hệ thuộc cõi Sắc mà không phải là do đại chủng hệ thuộc cõi Sắc tạo ra, nghĩa là đại chủng hệ thuộc cõi Sắc. 2. Có sắc là đại chủng hệ thuộc cõi Sắc tạo ra mà không phải là sắc hệ thuộc cõi Sắc, nghĩa là sắc không hệ thuộc mà do đại chủng hệ thuộc cõi Sắc tạo ra. ===== PAGE 291 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1445 3. Có sắc hệ thuộc cõi Sắc, cũng là đại chủng hệ thuộc cõi Sắc tạo ra, nghĩa là sắc hệ thuộc cõi Sắc, đại chủng hệ thuộc cõi Sắc tạo ra. 4. Có sắc không phải là hệ thuộc cõi Sắc, cũng không phải là do đại chủng hệ thuộc cõi Sắc tạo ra, nghĩa là đại chủng hệ thuộc cõi Dục. Nếu sắc hệ thuộc cõi Dục thì do đại chủng hệ thuộc cõi Dục tạo ra nếu sắc không hệ thuộc, thì do đại chủng tạo hệ thuộc cõi Dục tạo ra. Hỏi: Các sắc quá khứ, thì tất cả sắc ấy là do đại chủng quá khứ tạo ra chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có sắc quá khứ mà không phải là do đại chủng quá khứ tạo ra, nghĩa là đại chủng quá khứ. 2. Có sắc là do đại chủng quá khứ tạo ra mà không phải là quá khứ, nghĩa là sắc do đại chủng vị lai-hiện tại-quá khứ tạo ra. 3. Có sắc quá khứ, cũng là do đại chủng quá khứ tạo ra, nghĩa là sắc quá khứ do đại chủng quá khứ tạo ra. 4. Có sắc không phải là quá khứ cũng không phải là do đại chủng quá khứ tạo ra, nghĩa là đại chủng hiện tại-vị lai. Nếu sắc vị lai-hiện tại thì do đại chủng hiện tại tạo ra, nếu sắc vị lai thì do đại chủng vị lai tạo ra. Hỏi: Các sắc vị lai thì tất cả sắc ấy đều là do đại chủng vị lai tạo ra chăng? Đáp: Các sắc, đại chủng vị lai tạo ra thì tất cả sắc ấy là vị lai. Có sắc vị lai mà không phải là đại chủng vị lai tạo ra, nghĩa là đại chủng vị lai; hoặc là sắc do đại chủng quá khứ-vị lai-hiện tại tạo ra. Hỏi: Các sắc hiện tại, thì tất cả sắc ấy đều do đại chủng hiện tại tạo ra chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có sắc hiện tại mà không do đại chủng hiện tại tạo ra, nghĩa là đại chủng hiện tại; hoặc là sắc hiện tại do đại chủng quá khứ tạo ra. 2. Có sắc do đại chủng hiện tại tạo ra mà không phải là hiện tại, nghĩa là sắc vị lai do đại chủng hiện tại tạo ra. 3. Có sắc hiện tại do đại chủng tạo nên hiện tại, nghĩa là sắc hiện tại do đại chủng hiện tại tạo ra. 4. Có sắc không phải hiện tại cũng không do đại chủng hiện tại tạo ra, nghĩa là đại chủng quá khứ-vị lai; nếu là sắc quá khứ, do đại chủng quá khứ, vị lai tạo ra, hoặc là sắc vị lai do đại chủng vị lai tạo ra. Hỏi: Thế nào là đất? ===== PAGE 292 ===== 1446 BỘ TỲ ĐÀM 2 Đáp: Hình sắc hiển bày rõ ràng. Hỏi: Thế nào là giới (cảnh giới) của đất? Đáp: Sự chạm xúc của tánh cứng nhắc. Hỏi: Thế nào là nước? Đáp: Hình sắc hiển bày rõ ràng. Hỏi: Thế nào là giới của nước? Đáp: Sự chạm xúc của tánh ướt. Hỏi: Thế nào là lửa? Đáp: Hình sắc hiển bày rõ ràng. Hỏi: Thế nào là giới của lửa? Đáp: Sự chạm xúc của tánh nóng. Hỏi: Thế nào là gió? Đáp: Tức là cảnh giới của gió. Hỏi: Thế nào là giới của gió? Đáp: Sự chạm xúc của tánh động. Hỏi: Đất-nước-lửa-gió có bao nhiêu xứ thâu nhiếp? Bao nhiêu thức nhận biết? Đáp: Đất-nước-lửa, có hai thức nhận biết, đó là nhãn thức và ý thức. Gió do một xứ thâu nhiếp, đó là xúc xứ; có hai thức nhận biết, đó là thân thức và ý thức. Hỏi: Giới của đất-nước-lửa-gió có bao nhiêu xứ thâu nhiếp? Bao nhiêu thức nhận biết Đáp: Một xứ thâu nhiếp, đó là xúc xứ, có hai thức nhận biết, đó là thân thức và ý thức. ------------------ ===== PAGE 293 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1447 Phẩm 3: BÀN VỀ THẤY ĐỦ Sáu sắc do đại chủng nào tạo, Ba sắc do chủng nào làm nhân, Biến hóa chín-trung hữu có bảy, Thế-kiếp-tâm gồm có ba phần, Duyên-nhân duyên mỗi loại có bốn, Không có sắc đoạn trừ sắc tưởng, Bốn-bảy-chín thâu nhiếp lẫn nhau, Nghĩa chương này xin nói đầy đủ. Hỏi: Đệ tử của Đức Thế Tôn đã kiến đế đầy đủ, chưa lìa dục nhiễm mà thành tựu sắc của nghiệp thân-ngữ hệ thuộc cõi Sắc, do đại chủng nào tạo? Đáp: Hệ thuộc cõi Sắc. Hỏi: Sinh cõi Dục, nhập vào sắc của nghiệp thân-ngữ thuộc bốn tĩnh lự hữu lậu, do đại chủng nào tạo? Đáp: Hệ thuộc cõi Sắc. Hỏi: Sinh cõi Dục, nhập vào sắc của nghiệp thân-ngữ thuộc bốn tĩnh lự vô lậu, do đại chủng nào tạo? Đáp: Hệ thuộc cõi Dục. Hỏi: Sinh cõi Sắc, nhập vào sắc của nghiệp thân-ngữ thuộc bốn tĩnh lự hữu lậu, do đại chủng nào tạo? Đáp: Hệ thuộc cõi Sắc. Hỏi: Sinh cõi Sắc, nhập vào sắc của nghiệp thân-ngữ thuộc bốn tĩnh lự vô lậu, do đại chủng nào tạo? Đáp: Hệ thuộc cõi Sắc. Hỏi: Đệ tử của Đức Thế Tôn, sinh vào cõi Vô sắc, mà thành tựu sắc của nghiệp thân-ngữ vô lậu, do đại chủng nào tạo? Đáp: Hoặc hệ thuộc cõi Dục, hoặc hệ thuộc cõi Sắc. Hỏi: Ở cõi Vô sắc mất đi, sinh vào cõi Dục, ban đầu do đại chủng mà được các căn, đại chủng nào làm nhân? Đáp: Hệ thuộc cõi Dục. Hỏi: Ở cõi Vô sắc mất đi, sinh vào cõi Sắc, ban đầu do đại chủng mà được các căn, đại chủng nào làm nhân? Đáp: Hệ thuộc cõi Sắc. Hỏi: Ở cõi Sắc mất đi, sinh vào cõi Dục, ban đầu do đại chủng mà được các căn, đại chủng nào làm nhân? Đáp: Hệ thuộc cõi Dục. Hỏi: Sinh cõi Dục, làm thay đổi cõi Sắc, phát ra ngôn ngữ cõi Sắc, ===== PAGE 294 ===== 1448 BỘ TỲ ĐÀM 2 sắc của thân-ngữ ấy, do đại chủng nào tạo? Đáp: Hệ thuộc cõi Sắc. Hỏi: Sinh cõi Sắc, làm thay đổi cõi Dục, phát ra ngôn ngữ cõi Dục, sắc của thân-ngữ ấy, do đại chủng nào tạo? Đáp: Hệ thuộc cõi Dục. Hỏi: Sự thay đổi nên nói là có đại chủng hay không có đại chủng? Đáp: Nên nói là có đại chủng. Hỏi: Sự thay đổi nên nói là có sắc sở tạo hay không có sắc sở tạo? Đáp: Nên nói là có sắc sở tạo. Hỏi: Sự thay đổi nên nói là có tâm hay không có tâm? Đáp: Nên nói không có tâm. Hỏi: Sự thay đổi nên nói là do tâm nào mà chuyển? Đáp: Nên nói là do hóa chủ. Hỏi: Trung hữu nên nói là có đại chủng hay không Có thể có đại chủng? Đáp: Nên nói là có đại chủng. Hỏi: Trung hữu nên nói là có sắc sở tạo hay không có sắc sở tạo? Đáp: Nên nói có sắc sở tạo. Hỏi: Trung hữu nên nói là có tâm, hay không có tâm? Đáp: Nên nói là có tâm. Hỏi: Trung hữu nên nói là do tâm nào mà chuyển? Đáp: Nên nói là tự tâm. Hỏi: Đời được gọi cho pháp nào? Đáp: Hành do tăng ngữ này mà hiển bày. Hỏi: Kiếp được gọi cho pháp nào? Đáp: Thời Do tăng ngữ này mà hiển bày nửa tháng-thang-mùa- năm của tâm khởi-trụ-diệt. Hỏi: Phần được gọi cho pháp nào? Đáp: Do tăng ngữ này mà hiển bày sát-na-lạp phược-mâu hô-lật đa. Hỏi: Có thể có pháp do bốn duyên sinh chăng? Đáp: Có, nghĩa là tất cả tâm-tâm sở pháp. Hỏi: Có thể có pháp do ba duyên sinh chăng? Đáp: Có, nghĩa là Đẳng chí vô tưởng, Đẳng chí diệt tận. Hỏi: Có thể có pháp do hai duyên sinh chăng? Đáp: Có, nghĩa là trừ ra Đẳng chí vô tưởng-diệt tận còn lại các ===== PAGE 295 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1449 tâm bất tương ưng hành và các tất cả sắc. Hỏi: Có thể có pháp do một duyên sinh chăng? Đáp: Không có. Hỏi: Thế nào là nhân tương ưng với pháp? Đáp: Tất cả tâm-tâm sở pháp. Hỏi: Thế nào là nhân không tương ưng với pháp? Đáp: Sắc vô vi, tâm bất tương ưng hành. Hỏi: Thế nào là nhân tương ưng và nhân không tương ưng với pháp? Đáp: Tức là tâm-tâm sở pháp, phần ít của tương ưng với nhân, phần ít là nhân không tương ưng. Hỏi: Thế nào là không phải nhân tương ưng, không phải nhân không tương ưng với pháp? Đáp: Tức là tâm-tâm sở pháp, phần ít không phải là nhân tương ưng, phần ít không phải là nhân không tương ưng. Hỏi: Thế nào là pháp duyên hữu duyên? Đáp: Nếu ý thức và pháp tương ưng, duyên với tâm-tâm sở pháp. Hỏi: Thế nào là pháp duyên vô duyên? Đáp: Năm thức thân và pháp tương ưng. Hoặc ý thức và pháp tương ưng, duyên với sắc vô vi và tâm bất tương ưng hành. Hỏi: Thế nào là pháp duyên hữu duyên, pháp duyên vô duyên? Đáp: Nếu ý thức và pháp tương ưng, duyên với tâm-tâm sở pháp cùng sắc vô vi và tâm bất tương ưng hành. Hỏi: Thế nào là không phải pháp duyên hữu duyên, không phải pháp duyên vô duyên? Đáp: Sắc vô vi và tâm bất tương ưng hành. Như Đức Thế Tôn nói: “Trong không có tưởng sắc, quán sắc ngoài”. Hỏi: Thế nào là trong không có tưởng sắc, quán sắc ngoài? Đáp: Có Bí-sô khởi lên thắng giải như vậy: “Nay thân này của ta sắp chết, đã chết, sắp đưa lên xe, đã đưa lên xe, sắp đi đến nơi gò mả, đã đến nơi gò mả, sắp để xuống đất, đã để dưới đất, sắp bị các loại côn trùng cắn ăn, đã bị các loại côn trùng cắn ăn”. Bí-sô kia, về sau không thấy trong thân, chỉ thấy trùng bên ngoài. Lại có Bí-sô khởi lên thắng giải đúng như vậy này: “Nay, thân này của ta sắp chết, đã chết, sắp đưa lên xe, đã đưa lên xe, sắp đi đến nơi gò mả, đã đến nơi gò mả, sắp đặt trên đống củi, đã đặt trên đống củi, sắp bị lửa đốt cháy, đã bị lửa đốt cháy”. Về sau, Bí-sô kia không thấy trong ===== PAGE 296 ===== 1450 BỘ TỲ ĐÀM 2 thân, chỉ thấy lửa bên ngoài”. Lại có Bí-sô khởi lên thắng giải như vậy: “Nay, thân này của ta thật là hư giả, như tuyết hoặc nắm tuyết, như đường phèn hoặc nhúm đường phèn, như sữa đặc chưa chín miệng sữa đặc chưa chín, sắp bị lửa nướng, đã bị lửa nướng, sắp chảy tan, đã chảy tan”. Bí sô kia vào lúc cuối cùng, không thấy thân bên trong, chỉ thấy lửa bên ngoài. Đó gọi là bên trong không có tưởng sắc, quán sắc bên ngoài. Như Đức Như Lai nói: “Có đoạn trừ tưởng sắc”. Hỏi: Thế nào là đoạn trừ tưởng sắc? Đáp: Nghĩa là có Bí-sô khởi lên thắng giải đúng như vậy này: “Nay thân này của ta sắp chết, đã chết, sắp đưa lên xe, đã đưa lên xe, sắp đi đến nơi gò mả, đã đến nơi gò mả, sắp để xuống đất, đã chôn dưới đất, sắp bị các thứ trùng cắn ăn, đã bị các loại côn trùng cắn ăn, những loại côn trùng này sắp tản ra, đã tản ra”. Sau cùng, Bí-sô kia không thấy tự thân, cũng không thấy trùng. Lại có Bí-sô khởi lên thắng giải đúng như vậy này: “Nay thân này của ta sắp chết, đã chết, sắp đưa lên xe, đã đưa lên xe, sắp đi đến nơi gò mả, đã đến nơi gò mả, sắp đặt trên đống củi, đã đặt trên đống củi, sắp bị lửa đốt cháy, đã bị lửa đốt cháy, lửa đốt cháy thi thể này sắp tắt”, đã tắt. Sau cùng, Bí-sô kia không thấy tự thân, cũng không thấy lửa. Lại có Bí-sô khởi lên thắng giải đúng như vậy này: “Nay thân này của ta thật là hư giả, như tuyết, hoặc nắm tuyết, như bơ sống, hoặc miếng bơ sống, như bơ chín hoặc miếng bơ chín sắp bị lửa nướng, đã bị lửa nướng, sắp tiêu tan, đã tiêu tan, lửa có năng lực nung chảy này sắp tắt, đã tắt”. Sau cùng, Bí-sô kia không thấy tự thân, cũng không thấy lửa. Đó gọi là đoạn trừ tưởng sắc. Hỏi: Mọi tưởng sắc không có đoạn trừ, đều chưa lìa sắc nhiễm chăng? Đáp: Mọi sắc nhiễm chưa lìa, đều không có đoạn trừ tưởng sắc. Có lúc không có đoạn trừ tưởng sắc mà không phải là chưa lìa sắc nhiễm, nghĩa là đã lìa sắc nhiễm, nhưng chưa tiến vào định ấy. Hỏi: Mọi tưởng sắc có đoạn trừ, đều đã lìa sắc nhiễm chăng? Đáp: Mọi tưởng sắc có đoạn trừ, đều đã lìa sắc nhiễm. Có lúc đã lìa sắc nhiễm mà không phải là có đoạn trừ tưởng sắc, nghĩa là đã lìa sắc nhiễm, mà chưa tiến vào định ấy. Hỏi: Bốn thức trụ và bảy thức trụ, là bốn gồm thâu bảy hay bảy gồm thâu bốn? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: ===== PAGE 297 ===== SỐ 1544 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ - Quyển 13 1451 1. Có bốn (thức trụ) mà không phải bảy (thức trụ), nghĩa là sắc- thọ-tưởng-hành của cõi Quảng quả-địa ngục-bàng sinh-ngạ quỷ, và thọ-tưởng-thành của Phi tưởng phi phi tưởng xứ. 2. Có bảy mà không phải là bốn, nghĩa là tâm của người trời cõi Dục, trời Phạm chúng, Cực quang tịnh, Biến tịnh, cõi Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ. 3. Có bốn cũng là bảy, nghĩa là sắc-thọ-tưởng-hành của người nơi trời cõi Dục, trời Phạm chúng, Cực quang tịnh, Biến tịnh, và thọ-tưởng- hành của Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ. 4. Không phải bốn, cũng không phải bảy, nghĩa là tâm của cõi địa ngục-bàng sinh-ngạ quỷ và Quảng quả, trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Hỏi: Bốn thức trụ và chín hữu tình cư, là bốn gồm thâu chín hay là chín gồm thâu bốn? Đáp: Nên làm thành bốn câu để phân biệt: 1. Có bốn mà không phải là chín, nghĩa là địa ngục-bàng sinh-ngạ quỷ và trời Vô tưởng, không thâu nhiếp sắc-thọ-tưởng-hành của trời Quảng quả. 2. Có chín mà không phải là bốn, nghĩa là tâm của người trời cõi Dục, trời Phạm chúng, Cực quang tịnh, Biến tịnh, Vô tưởng và bốn Vô sắc. 3. Có bốn cũng là chín, nghĩa là sắc-thọ-tưởng-hành của người trời cõi Dục, trời Phạm chúng, Cực quang tịnh, Biến tịnh, Vô tưởng và thọ- tưởng-hành của bốn vô sắc. 4. Không phải bốn, cũng không phải chín, nghĩa là địa ngục-bàng sinh-ngạ quỷ và trời Vô tưởng không gồm thâu tâm của trời Quảng quả. Hỏi: Bảy thức trụ và chín hữu tình cư, là bảy gồm thâu chín hay là chín gồm thâu bảy? Đáp: Chín gồm thâu bảy chứ không phải bảy gồm thâu chín. Hỏi: Không thâu nhiếp nơi nào? Đáp: Hai xứ, đó là xứ Vô tưởng thiên và xứ Phi tưởng phi phi tưởng. Luận A Tỳ Đạt Ma Phát Trí. ===== PAGE 298 ===== 1452 BỘ TỲ ĐÀM 2 LUẬN A TỲ ĐẠT MA PHÁT TRÍ